راهبرد معاصر

تهدید بستن تنگه هرمز چقدر عملیاتی است؟ دولت، مقصر اصلی نوسانات ناگهانی بازار ارز+دلایل بازداشت مدیرعامل سابق بانک سرمایه منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی جلوگیری از نفوذ ایران با حفظ 400 نظامی آمریکایی در سوریه میرسلیم:پیوستن به FATF حلقه محاصره کشور را تنگ تر می کند چرا قیمت دلار و سکه به یکباره جهش کرد؟ نوسانات قیمت سکه و دلار در روزهای اخیر/دلار کاهشی شد پیام تبریک عید نوروز 98 | عکس نوروز 98 | آهنگ نوروز 98 | شعر نوروز 98 | هفت سین نوروز | تقویم 98 مذاکره سری برخی اعضای دولت آمریکا برای حفظ برجام هشدار درباره فروش فوری محصولات سایپا و ایران خودرو + فیلم تغییر ساعت بازی پرسپولیس و نفت مسجد سلیمان تایید ازدواج مریم کاویانی و رامین مهمانپرست + عکس مصوبه دولت برای بازخرید کارمندان + عکس وام خرید کالا و لوازم خانگی ایرانی + شرایط مستند «روایت رهبری» | قسمت اول + فیلم رزرو اینترنتی اسکان نوروزی 98 فرهنگیان / eskan.medu.ir بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر سر ناسازگاری پاکستان/ هدیه عجیب به بن سلمان! +عکس قیمت دلار و قیمت ارز / پنجشنبه 2 اسفند 97 بازگشت امیر تتلو به ایران +عکس جدول زمانبندی بازگشت وجه انصراف از ثبت نام خودرو قیمت طلا و سکه / پنجشنبه 2 اسفند 97 رزمایش مشترک دریایی هند و عربستان رشد قیمت دلار با وجود افزایش عرضه صرافی ها چرا ارزهای خارجی در روزهای اخیر گران شد؟ رسمیت بخشیدن به قیمت های نجومی خودرو با پیش فروش شفافیت مهمترین رکن توسعه اقتصادی اظهار نظر عجیب تامین اجتماعی درباره جاماندگان بسته حمایتی دولت 97 زمان واریز سود سهام عدالت بر اساس قانون ساختار لازم در زمینه توزیع گوشت گرم نداریم/افزایش گشت‌ها از ۳ به ۱۰ مورد جزئیات ثبت نام سفرهای نوروزی بازنشستگان 98+ فیلم برای آرام کردن بازار خودرو چه باید کرد؟ بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات کامل ترین تقویم سال 98/ مناسبت ها و تعطیلات رسمی سال 98/ لحظه تحویل سال 98 رنگ سال 98 چیست؟ + عکس و فیلم پاسخ 18 بندی به ادعاهای حامیان تصویب لوایح مرتبط با FATF ایا پنجشنبه ها طرح ترافیک است؟ جزئیات کمک هزینه سفر بازنشستگان تلفن گویای سهام عدالت/ 83338 آمریکا ۹ فرد و ۲ مجموعه ایرانی را تحریم کرد حمله تروریستی به اتوبوس کارکنان سپاه در سیستان و بلوچستان + فیلم بیانیه راهبردی رهبر معظم انقلاب در آغاز فصل جدید جمهوری اسلامی خطاب به ملت ایران+ متن بیانیه گزارش تصویری راهپیمایی 22 بهمن/ حضور پرشکوه مردم گزارش آسوشیتدپرس از حضور گسترده مردم در راهپیمایی 22 بهمن حضور چهره‌های سیاسی و نظامی در جشن چهل سالگی انقلاب + عکس برای ساخت موشک از کسی اجازه نگرفته و نمی‌گیریم دریافت کد سوابق تحصیلی کنکور 98 جزئیات فرم ثبت نام سهام عدالت 97 برای جاماندگان و وراث منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد ساختن این فیلم خیانت است! اروپایی ها مانند آمریکا غیرقابل اعتمادند/ تداوم ۴۰ساله‌ی راهپیمایی ۲۲بهمن یک شگفتی است وام بازنشستگان تامین اجتماعی/ مزایای مستمری بگیران راه اندازی رسمی کانال ویژه مالی اروپا با ایران + بیانیه کشورهای اروپایی پاسخ به ۶ ادعای موافقان تصویب CFT و پالرمو/ آیا ایران با تصویب لوایح FATF از لیست سیاه خارج می شود؟ انتقام بزرگ سیاسی در زمین فوتبال اولین روز سی‌وهفتمین جشنواره فیلم فجر به روایت تصویر رونمایی از اولین پهپاد جت پهن پیکر ایرانی + عکس ناگفته ها از حادثه سانچی آخرین تصمیمات شهرداری تهران برای حذف زوج یا فرد جدیدترین خبرها از تولید سانتریفیوژهای IR4 و IR2M / قدم هایی بلند در طراحی سوخت بوشهر مشکل تحویل بلیت های فیلم فجر از کجا آب می خورد؟/ سایت ها هم پاسخگو نیستند ابعاد مهمی از پرونده فساد در بانک سرمایه برملا شد فرصت 10 روزه برای اعتراض خانوارهای جامانده از بسته حمایتی صفر تا 100 پذیرش دانشجو بدون کنکور در دانشگاه های معتبر حبس 25 ساله در انتظار مدیر عامل اسبق بانک تجارت عیدی بازنشستگان کشوری چه زمانی پرداخت می شود؟ آیا کنفرانس ورشو دستاوردهای عملی برای بانیان آن خواهد داشت؟ بشنوید از خبرساز شدن حضور مجید توکلی در جلسات محیط زیست کشوری چهار گزینه احتمالی برای خروج از بحران ونزوئلا از جایگاه پاپ خوان ها در فجر 34 تا اعلام اسامی و اجراهایشان کد دستوری جدید برای استعلام بسته حمایتی/ اعلام اسامی به وزارت رفاه آغاز تولید کلاهک‌های هسته‌ای سبک در سومین جلسه دادگاه متهمان بانک سرمایه چه گذشت؟ معرفی «سعید نمکی» به عنوان وزیر پیشنهادی بهداشت به مجلس انتخاب سعادتمند به عنوان رئیس هیئت مدیره استقلال /فتحی مدیرعامل وام ازدواج 30 میلیونی شد آغاز سومین جلسه محاکمه متهمان پرونده بانک سرمایه سوالات 5 نماینده مجلس از ظریف حول چه محوری بود؟ پیش بینی سخنگوی هئیت رئیسه مجلس از سرانجام پالرمو در مجمع تشخیص بعد از پایان مهلت 21 روزه دیوار مکزیک را می سازیم قیمت بلیت کنسرت‌های «فجر۳۴» اعلام شد پیشنهاد قطر به اعضای شورای همکاری خلیج فارس درباره ایران جدول اجراهای سی و چهارمین جشنواره موسیقی فجر انتشار یافت پشت پرده رفت و آمدهای مشکوک شیوخ خلیج فارس در شمال سوریه چیست؟ تمرکز اصلی جشنواره موسیقی روی چه بخشی است؟/ ژن خوب ایرانی ها در موسیقی نظر رهبری در خصوص توقف صنعت هسته ای با برجام چیست؟ لایحه تحریم حامیان سوریه تصویب شد شرکت روسیه در نشست ضد ایرانی لهستان در هاله ای از ابهام چه کنیم تا کتاب از سبد خریدمان حذف نشود؟ اسامی داوران بخش سودای سیمرغ جشنواره فیلم فجر اعلام شد در گفتگوی ما بین بهاره رهنما و فائزه هاشمی چه گذشت؟ دومین جلسه دادگاه مرضیه هاشمی چه زمانی است؟ مسئولان جشنواره فجر دید خود را نسبت به تهیه کننده فیلم ضد ایرانی تغییر دهند سرانجام وضعیت بلیت فروشی جشنواره فیلم فجر به کجا می رسد؟ بنای تخریب هاشمی را نداشتم معرفی خرمای ایران در مستند «منهای نفت» همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
تاریخ انتشار: ۰۸:۴۶ - ۲۴ دی ۱۳۹۷ - 2019 January 14
کد خبر: ۲۶۰۹
مبارزه یا مقاومت در مقابل جنگ اقتصادی آمریکا اقتصادی جنگی را می‌طلبد. مراد از اقتصاد جنگی استفاده از ابزار و تسلیحات جنگی یا نیروی نظامی نیست؛ بلکه استفاده از آن نوع سیاست اقتصادی است که معمولاً در زمان جنگ اتخاذ می‌شود.

به گزارش راهبرد معاصر؛ دکتر اسماعیل حسین زاده بوانلو، اقتصاددان در یادداشتی نوشت: مبارزه یا مقاومت در مقابل جنگ اقتصادی آمریکا اقتصادی جنگی را می‌طلبد. مراد از اقتصاد جنگی استفاده از ابزار و تسلیحات جنگی یا نیروی نظامی نیست؛ بلکه استفاده از آن نوع سیاست اقتصادی است که معمولاً در زمان جنگ اتخاذ می‌شود. اتفاقاً، از این دیدگاه ایران تجربه‌ای غنی و با ارزش یعنی تجربه اقتصاد جنگی زمان جنگ 8 ساله با رژیم صدام‌حسین را در چنته دارد.

 

در آن زمان، اداره امور اقتصادی بنا به اقتضای ضروریات جنگ تحت هدایت، برنامه‌ریزی و کنترل بخش دولتی-عمومی قرار گرفت. راهنمایی و نظارت نهادهای دولتی-مردمی، همراه با انصاف و عدالت و ایثارگری فضای انقلابی آن روزها، باعث شد که ایران هم از عهده مخارج سنگین نظامی و هم از عهده مخارج غیرنظامی، یعنی هزینه‌های عمرانی و اجتماعی، برآید. همین سیاست اقتصاد جنگی سبب شد با وجود اینکه تولید یا درآمد ملی آن زمان فقط جزئی از تولید یا درآمد ملی امروز بود مردم ایران مشکلات معیشتی-اقتصادی امروز را نداشته باشند.

 

اولین و موثرترین قدم جهت عملی‌کردن اقتصاد جنگی، که در اصل همان اقتصاد مقاومتی مورد نظر آیت‌الله خامنه‌ای است، احیای پروژه وسیع خانه‌سازی در سراسر کشور می‌باشد. چنین پروژه‌ای نه تنها به ْتأمین مسکن نسبتاً ارزان برای طبقات کم‌درآمد کمک خواهد کرد، بلکه موجبات احیای ده‌ها صنعت وابسته به ساخت‌وساز و نیز تأمین اشتغال برای میلیون‌ها کارگر را فراهم خواهد آورد. اتفاقاً، باوجود انتقادات (عمدتاً غیرمنصفانه) دولت آقای روحانی، پروژه مسکن مهر زمان آقای احمدی‌نژاد توانست هم برای 4/4 میلیون خانواده مسکن ارزان فراهم کند و هم میزان بیکاری در سطح کشور را تا حد قابل ملاحظه‌ای پایین بیاورد.

 

احیای بخش تولیدی اقتصاد یعنی صنعت و کشاورزی از ملزومات اولیه احیای اقتصاد در حال رکود ایران می‌باشد. این بخش‌های مولد ارزش‌های واقعی و اشتغال، که درواقع منابع اصلی تولید ثروت و درآمد ملی هستند، در حال حاضر به‌خاطر واردات بی‌رویه و خارج از کنترل در وضعیت رکود، تعطیلی و یا نیمه تعطیلی قراردارند.

 

سیاست جایگزینی واردات کالا از خارج با کالاها یا تولیدات داخلی مشابه از ملزومات اولیه سیاست احیای بخش تولیدی اقتصاد می‌باشد. واردات کالاهای خارجی باید منحصر و محدود به کالاهای مطلقاً ضروری (یعنی دارو، غذا و مواد اولیه موردنیاز کارخانجات) شود که در حال حاضر در داخل امکان تولیدشان نیست. لازمه موفقیت چنین سیاستی این‌است که دولت مسوولیت کنترل و نظارت این واردات مطلقاً ضروری و نیز مسولیت توزیع آنها را مستقیماً به‌عهده بگیرد. بعلاوه، چون در حال حاضر مکانیزم بازار در ایران مختل شده است قیمت‌گذاری یا تعیین قیمت‌ها را نیز نباید به‌دست به‌اصطلاح نامرئی بازار یا مکانیزم عرضه و تقاضا گذاشت. برعکس، مسوولیت قیمت‌گذاری کالاها و کنترل قیمت‌ها نیز بایستی رأسا به‌ دولت و نهادهای مردمی واگذار شود. لازمه موفقیت چنین سیاستی، یعنی سیاست توزیع و کنترل قیمتها، اعمال یا اجرای سیاستی شبیه سیاست توزیع کوپنی زمان جنگ هشت‌ساله می‌باشد.

 

سردمداران مکتب اقتصادی لیبرال-نئولیبرال، که در ضمن اکثر مشاورین اقتصادی رئیس جمهور روحانی را در بر می‌گیرند، شدیداً به چنین پیشنهادهایی اعتراض کرده و آنها را با تمام قوا رد می‌کنند. استدال یا بهانه این اقتصاددانان برای رد چنین پیشنهادهایی این‌است که این پیشنهادها ناشی از تفکر دولت-سالاری یا نسخه‌های اقتصاد سوسیالیستی-کمونیستی می‌باشد؛ درصورتی‌که تاریخ توسعه اقتصادی (ونیز تاریخ عقاید اقتصادی) به‌وضوح نشان می‌دهد چنین پیشنهادهایی درواقع جزئی از سیاست‌های توسعه اقتصادی سرمایه‌داری هدایت‌شده می‌باشد. این اقتصاددانان این واقعیت انکارناپذیر را در نظر نمی‌گیرند که اکثر کشورهای توسعه‌یافته کنونی در مراحل اولیه توسعه اقتصادی‌شان از هدایت، حمایت، و نظارت بخش عمومی-دولتی در حد وسیعی بهره برده‌اند. این اقتصاددانان همچنین این واقعیت مسلم را نادیده می‌گیرند که حتی درحال‌حاضر توسعه‌یافته‌ترین کشور دنیا، یعنی آمریکا، از صنایع غیررقابتی خود (همچون آهن، آلومینیوم و خودرو) در مقابل رقبای تجاری خود همچون چین و ژاپن و آلمان و کره جنوبی حمایت می‌کند.

 

واقعاً جای تعجب و تأسف است که درحالی‌که توسعه‌یافته‌ترین کشور دنیا اصول تجارت آزاد را بنا به‌اقتضای منافع ملی‌اش زیر پا گذاشته و از صنایع غیررقابتی خود حمایت می‌کند، دولت آقای روحانی (به‌مثابه کاسه داغتراز آش)  ساز تجارت آزاد را کوک کرده و درهای کشور را بر روی واردات بی‌رویه (و عمدتاً قاچاق) باز گذاشته است.

 

یکی از ملزومات کلیدی جهت اجرای موفقیت‌آمیز اقتصاد جنگی یا مقاومتی نظارت و کنترل سیستم پولی و بانکی کشور یعنی کنترل بخش مالی اقتصاد می‌باشد. اولین قدم در راستای عملی‌کردن این هدف حذف یا انحلال مؤسسات مالی شبه‌بانکی یعنی مؤسسات به‌اصطلاح اعتباری می‌باشد. این مؤسسات انگلی وکازینویی از طریق سفته‌بازی و قمارکردن با پول مردم هم موجبات بحران و بی ثباتی را در کل اقتصاد فراهم کرده‌اند و هم خود و سپرده‌گذارانشان را در معرض ورشکستگی قرار داده‌اند. بنابرین، چنین موسساتی باید از طریق روش‌های قانونی مصادره شده و از محل وجوه حاصل طلب سپرده‌گذاران فریب‌خورده پرداخت شود.

 

علاوه‌براین، قدرت انتشار و کنترل عرضه پول بایستی از بانک‌های خصوصی (و به‌طورکلی از سیستم بانکی) گرفته شده و منحصراً به بانک مرکزی واگذار شود. در حال حاضر این قدرت تا حد زیادی از کنترل بانک مرکزی خارج بوده و عمدتاً در دست سیستم بانکی می‌باشد؛ زیرا وقتی بانک‌ها به مشتریان خود وام یا اعتبار می‌دهند، در واقع با این عمل پول خلق می‌کنند. گرچه اساساً یا ماهیتاً این پول اعتباری با پول واقعی یعنی پولی که بانک مرکزی انتشار می‌دهد فرق می‌کند، ولی درعمل هیچ فرقی با هم ندارند؛ زیرا هر دو به یک نسبت یا یک اندازه به مقدار نقدینگی یا عرضه پول ملی اضافه می‌کنند.

 

این مکانیزم اعطای اعتبار توسط سیستم بانکی، و لذا ایجاد پول اعتباری، یکی از عوامل عمده بی‌ثباتی اقتصادی است زیرا باتوجه به اینکه موسسات پولی-بانکی-اعتباری هرچه بیشتر اعطای اعتبار کنند بیشتر سود می‌برند، این موسسات نسبت قانونی بین میزان سپرده‌هائی که دریافت می‌کنند و اعتباراتی که اعطا می‌کنند را زیر پا گذاشته و در عمل به‌مراتب بیشتر از میزان سپرده‌ها‌یشان اعتبار می‌دهند. این مکانیزم می‌تواند همزمان منجر به ایجاد چند حباب خطرناک و وابسته به‌هم شود: حباب بدهکاری‌های غیرقابل‌پرداخت، حباب ورشکستگی‌های اجتناب‌ناپذیر، حباب نقدینگی تورم‌زا، و درنهایت حباب یا تورم قیمت‌ها - هم تورم قیمت کالاهای مصرفی و هم حباب ارزش کالاهای سرمایه‌ای نظیر مسکن و اوراق بهادار. مادام که بازار یا سیستم اقتصادی از رشد و بالندگی برخوردار باشد، ایجاد و توسعه این حباب‌ها خطرناک به نظر نمی‌آید.

 

خطر بی‌ثباتی و اختلال موقعی بروز می‌کند که رشد اقتصادی کند یا متوقف شده و بالندگی تبدیل به رکود شود یعنی پروسه انبساط حباب‌ها به حد رشد خود رسیده و شروع به ترکیدن کند. آنجاست که بحران اقتصادی، بحران بدهکاری، تعطیلی کارخانجات، بحران بیکاری، و سختی معیشت مردم شروع می‌شود - وضعیتی که در حال حاضر دامنگیر اقتصاد و مردم ایران شده است.

 

نتیجه منطقی این بحث این‌است‌که به‌منظور رفع بی‌ثباتی در بخش مالی (و لذا در کل اقتصاد) بایستی:

(1) از فعالیت‌های غیربانکی یا سوداگرانه بانک‌ها و دیگر موسسات مالی جلوگیری شود.

(2) قدرت ایجاد پول(یعنی پول اعتباری) از بانک‌ها و دیگر موسسات اعتباری گرفته شده و چنین قدرتی یعنی توانایی ایجاد پول- پول واقعی نه اعتباری- منحصراً به بانک مرکزی واگذار شود.

 

(3) بانک مرکزی باید ملزم شود پولی را که چاپ و منتشر می‌کند از طرق مولد به گردش یا چرخه اقتصاد درآورد، نه از کانال‌های غیرمولد بخش مالی/بانکی. به‌این‌معنی که بانک مرکزی پولی را که ایجاد می‌کند باید از طریق مخارج یا سرمایه‌گذاری‌های عمومی در زمینه‌های عمرانی، زیربنایی، صنعتی، یا رفاهی وارد بازار یا چرخه اقتصاد کند. چنین سیاستی دولت را از توسل به قرضه و پرداخت بهره (که عمدتاً از جیب نسل‌های آینده پرداخت خواهد شد) بی‌نیاز خواهد کرد و این یعنی صرفه‌جویی قابل‌ملاحظه‌ای در هزینه‌های دولت، زیرا بهره بدهی‌های دولت معمولاً رقم بزرگی را در ردیف هزینه‌های بودجه عمومی شامل می‌شود.

 

برداشتن شجاعانه این گام‌های مهم و ضروری (که بنظر می‌رسد ورای توانایی یا خواست دولت آقای روحانی باشد) همزمان با تجدیدنظر بنیادی در شیوه تجارت خارجی به‌منظور حمایت جدی از تولیدکنندگان یا کالاهای داخلی در مقابل واردات بی‌رویه، می‌تواند جانی تازه به کالبد نحیف اقتصاد ایران بدمد.

 

مطالب مرتبط
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
پرطرفدارترین اخبار