همتی جایگزین سیف شد/ تغییر مثبت، اما ناکافی دولت!

به گزارش راهبرد معاصر؛ انتصاب عبدالناصر همتی به جای ولی الله سیف به ریاست بانک مرکزی ایران را می توان از چند وجه مورد بررسی قرار داد. ویژگی مثبت همتی که او را نسبت به سیف متمایز می کند شناخت جامعه علمی و دانشگاهی ایران از وی به عنوان یک اقتصاددان است. موضوعی که درباره سیف صادق نبوده و از همان روزهای ابتدایی انتصاب او به مقام ریاست بانک مرکزی یکی از انتقادات کارشناسان به این انتصاب عدم تسلط سیف به سیاست های پولی و تحصیل او در رشته حسابداری بود. از سوی دیگر با توجه به شرایط روانی جامعه و نگاه بدبینانه مردم و فعالان بازار به مدیران بانک مرکزی به واسطه تصمیمات آن ها در سال های اخیر ایجاد تغییر در بدنه اقتصادی دولت -ولو تغییر ظاهری و غیر ساختاری- امری ضروری و اجتناب ناپذیر به نظر می رسد. 

اگر چه رییس جمهور محترم می توانست کمی زودتر و البته با تاملی بیشتر گزینه های بهتری را برای ریاست بر ساختمان میرداماد انتخاب کند گزینه هایی که بانکدار تجاری نبوده و به تسلط و تخصص در حوزه پولی، بانکی و سیاست گذاری های کلان اقتصادی شهره باشند. گر چه نگاهی به سوابق و عملکرد همتی در گذشته بیانگر این نیست که او بتواند تغییر چندانی در نظام بانکی و سیاست های پولی- بانکی بانک مرکزی ایجاد کند اما بی شک آنچه رخ داده بهتر از ثبات وضعیت موجود است.

از مهمترین ویژگی های که می توان درباره رییس کل جدید به آن اشاره کرد عملکرد نه چندان مثبت وی در حوزه مدیریت بیمه ای کشور در کسوت ریاست بر بیمه مرکزی ایران است. موضوعی که سرانجام وی را مجبور به ترک صندلی بیمه مرکزی کرد. با این حال ذکر نکاتی در باب این تصمیم و جلوس رییس کل سابق بیمه بر صندلی ریاست بانک مرکزی را ضروری می دانیم:

1) با آغاز به کار همتی در ساختمان میرداماد بازارها از جمله بازار طلا و ارز در روزهای ابتدایی این تغییر -یعنی از همین امروز- به آرامش نسبی خواهند رسید که البته این آرامش نیز ریشه غیر اقتصادی و روانی داشته و زمان تداوم آن نیز به تصمیمات آتی همتی و فضای جامعه بستگی خواهد داشت.

2) همتی اگر چه اقتصاددان بوده و حتی چند کتاب در حوزه سیاست های پولی- مالی دارد اما وی هرگز در مجامع علمی و آکادمیک ایران به عنوان چهره ای علمی در حوزه پولی- ارزی شناخته نشده و به رغم حضورش در بانک های سینا و ملی وی بیشتر به عنوان یک متخصص بیمه ای تا متخصص پولی شناخته می شود.

3) از دیگر ویژگی های همتی می توان به مشی اقتصادی وی اشاره کرد. وی از مدافعان سرسخت بازار آزاد است که این مشی در دوران مدیریت همتی بر بانک های تجاری و نظام بیمه ای کشور کاملا ملموس بوده است.

4) در باب حضور وی در صنعت بیمه باید گفت اگر چه وی قریب به دو دهه در صنعت بیمه کشور فعال بوده است اما باید اذعان داشت حداقل عملکرد وی در 700 روز اخیر و در کسوت ریاست بیمه مرکزی عملکردی پر ابهام و مملو از ضعف بوده است.

دلایل عملکرد ضعیف همتی در مدیریت بیمه مرکزی:

الف-شاخص توانگری شرکت های بیمه ای کاهش محسوسی داشته است که البته بخشی از این موضوع را می توان مرتبط به کاهش ارزش پول ملی دانست.

ب- حسابرسی بین المللی در صنعت بیمه اجرا نشده است.

ج- میزان سوددهی بیمه ها در طول دو سال اخیر با افت قابل توجهی مواجه بوده است.

د- هیچ اصلاح ساختاری و اساسی در صنعت بیمه رخ نداده است.

توقع از همتی چیست؟

به جرات می توان گفت عامل اصلی نابسامانی های اخیر اقتصادی از بحران ارزی ایجاد شده در ماه های اخیر، تا افزایش جهشی قیمت طلا و سکه بر خلاف روند قیمت های جهانی و.... ناشی از عدم هدایت نقدینگی 1600 هزار میلیارد تومانی موجود در جامعه است. نقدینگی که حضورش در تمام بخش های غیر مولد اقتصادی مانند سیلابی ویرانگر است.

امیدواریم همتی با تکیه زدن بر صندلی ریاست ساختمان 198 میرداماد در انجام اصلاحات ساختاری تعجیل کرده و در اولین گام:

1-برنامه مدونی برای هدایت و مدیریت نقدینگی لجام گسیخته ارائه دهد.

2-به سرعت طرح اصلاح نظام بانکی را در دستور کار قرار داده و از رخوت موجود در دوره ریاست سیف بر بانک مرکزی دوری کند.

3-با تغییر افرادی چون معاونت ارزی بانک مرکزی که در ماه های اخیر منفعل ترین معاونت این نهاد بوده از افراد صاحب نظر و کارشناسان خبره و کارکشته بانکی استفاده نماید.

بهره سخن

به نظر می رسد اگر چه نمی توان و نباید از همتی انتظار معجزه داشت اما با توجه به شرایط موجود تغییر رییس کل بانک مرکزی امری ضروری بود که طبیعتا می تواند به بهبود روند موجود و آرامش نسبی در بازار منجر شود. اما اینکه این بهبود و آرامش تا چه میزانی بوده و تا چه زمانی تداوم خواهد داشت قطعا بستگی به جسارت و نگاه کارشناسی آقای رییس کل دارد.