«سوسک ها» حکومت مودی را سرنگون میکنند؟
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ هیچکس انتظار نداشت یک جنبش اعتراضی طنزآمیز جوانان با نامی جذاب مانند «حزب سوسکهای مردمی» به موجی از اعتراضات تبدیل شود، از مرزهای شهرها و دانشگاهها فراتر رود و اکنون چالش سیاسی و اجتماعی ای باشد که بخشهای وسیعی از جوانان، مخالفان، اتحادیهها و جنبشهای مردمی را به خود جلب کند. با گسترش اعتراضات، مقام ها به افزایش اقدامات امنیتی، بستن برخی جادهها و اختلال در خدمات مترو متوسل شدند. درگیریها به زخمی شدن و دستگیری صدها نفر منجر شد که تنشها را بیشتر کرد و خشم عمومی را برانگیخت.
آغاز راه
مخالفان به سرعت برای حمایت از اعتراضات تجمع و از جلسه مجلس برای فشار بر دولت چه در داخل مجلس و چه در خیابانها استفاده کردند
این جنبش می ۲۰۱۶ میلادی به عنوان طنز ابتکاری در بستر فضای مجازی به وسیله فعال ابهیجیت دیپکه، پس از جنجالی که در پی بیانیهای منسوب به رئیس دیوان عالی هند درباره جوانان بیکار ایجاد شد، آغاز به کار کرد. این جنبش نام «سوسک ها» را در تلاشی طنزآمیز برای تبدیل این عبارت بحثبرانگیز به نمادی از مقاومت، انعطافپذیری و بقا انتخاب کرد.
اما این جنبش به سرعت از اینترنت به خیابانها منتقل شد، به ویژه با افزایش خشم دانشجویان از رسوایی نشت اطلاعات آزمون NEET و سایر نگرانیها درباره سلامت سیستم آزمون ورودی دانشگاه ها. این اعتراض به تدریج از کمپین طنز به جنبش گستردهتر جوانان تبدیل شد که خواستار پاسخگویی و اصلاح سیستم آزمون بودند و استعفای دارمندرا پرادان، وزیر آموزش فدرال در اولویت اصلی قرار داشت.
این بحران ۲۰ ژوئیه افزایش یافت، زمانی که رهبران جنبش از هواداران خود خواستند تا در اعتراض به اتهامات مکرر افشای برگههای امتحانی، به سمت مجلس هند راهپیمایی کنند؛ موضوعی که میلیونها دانشآموز و خانواده هندی، به ویژه طبقه متوسط و جوانانی را که آموزش را دروازهای کلیدی برای تحرک اجتماعی و آیندهای بهتر میدانند، تحت تأثیر قرار داده است.
در کشوری که میلیونها جوان برای دسترسی به دانشگاهها، مشاغل دولتی و حرفههای معتبر به امتحانات رقابتی متکی هستند، هرگونه نشت اطلاعات یا سوءظن درباره صحت امتحانات، این احساس عمیق را ایجاد میکند که قوانین رقابت دیگر منصفانه نیستند. بنابراین، این موضوع به سرعت از اشکال اداری صرف به بحث عمومی با پیامدهای گسترده سیاسی و اجتماعی تبدیل شد.
اما اعتراضات فراتر از درخواست اصلاح نظام امتحانات یا استعفای وزیر آموزش و پرورش رفته و در پشت این خشم، موضوعات عمیقتری نهفته است، از بحران بیکاری و افزایش آرزوهای جوانان گرفته تا مطالباتی برای شفافیت، عدالت و فرصتهای برابر. با گسترش اعتراضات، احزاب مخالف فرصتی یافتهاند تا از نارضایتی جوانان بهرهبرداری سیاسی و از آن علیه دولت نخست وزیر نارندرا مودی بهرهبرداری کنند.
مخالفان به سرعت برای حمایت از اعتراضات تجمع و از جلسه مجلس برای فشار بر دولت چه در داخل مجلس و چه در خیابانها استفاده کردند و موضوعی را که بر آینده میلیونها جوان تأثیر میگذارد، به ابزاری برای پاسخگویی سیاسی تبدیل کردند. با وجود این، مرز بین مطالبه اصلاحات و فرصتطلبی سیاسی همچنان باریک است. اگر رقابت سیاسی از این مرز عبور کند، میتواند از ابزاری برای فشار برای اصلاحات و پاسخگویی به تلاشی برای فلج کردن نهادها و سوءاستفاده از خشم عمومی برای کسب آرای انتخاباتی تبدیل شود.
بنابراین، جنبش «سوسکها» دیگر فقط پدیده ای طنز در رسانههای اجتماعی نیست؛ بلکه به جنبش اعتراضی مهم تبدیل شده است، به ویژه اگر بتواند شتاب خود را حفظ کند و پایگاه خود را فراتر از دانشجویان و جوانان گسترش دهد. سؤال دیگر صرفاً درباره لو رفتن برگههای امتحانی نیست، بلکه این است آیا این جنبش منعکس کننده خشم گستردهتری میان نسل جوان است که به دنبال فرصتهای عادلانهتر و آیندهای بهتر هستند و آیا این خشم محدود به مطالبات اجتماعی خواهد ماند یا به نیروی سیاسی تبدیل میشود که قادر به تأثیرگذاری بر چشمانداز سیاسی هند است؟
در مقابل، دولت امکان دارد تلاش کند اعتراضات را به عنوان جنبش با انگیزه سیاسی و با هدف تحریک و بیثباتسازی به تصویر بکشد، که میتواند قطبی شدن را افزایش دهد و موضوع را از هسته اصلی خود، یعنی اصلاح سیستم امتحانات و تضمین یکپارچگی، دور و آن را به رویارویی سیاسی آشکار بین دولت و مخالفان تبدیل کند.
اما این جنبش در کسب محبوبیت گسترده، به ویژه میان جوانان، موفق بوده است و شبکههای اجتماعی در گسترش و توسعه سریع آن نقش داشتهاند و کنترل کامل مسیر یا گفتمان پیرامون آن را برای هر نهادی دشوار کردهاند. این موضوع نگرانیهایی را برای دولت ایجاد میکند که مطالبه ای خاص میتواند به جنبش سیاسی ملی تبدیل شود که اعتبار آن را تضعیف میکند و از آموزش به موضوعات حساستری مانند بیکاری، فساد، حکومتداری و عدالت اجتماعی گسترش یابد.
به نظر می آید دولت مودی، به ویژه با توجه به مشارکت فزاینده جوانان و اعتراضات جاری، به همراه واکنشهای امنیتی همراه که جنجالهای بیشتری را برانگیخته است، شروع به درک جدیت این احتمال کرده است. بنابراین، با اعزام وزیران و مسئولان برای تعامل با معترضان، تعهد به اتخاذ اقدامات سختگیرانه علیه مسئولان هرگونه افشاگری و بررسی رویههای بازرسی برای تقویت ضمانتهای مربوط به صداقت و شفافیت آنها، سعی در مهار بحران قبل از خارج شدن از کنترل داشته است.
دولت هند امکان دارد تلاش کند اعتراضات را به عنوان جنبش با انگیزه سیاسی و با هدف تحریک و بیثباتسازی به تصویر بکشد
اعتراض به امتحانات یا آغاز تغییر سیاسی؟
آنچه در هند اتفاق میافتد فراتر از موضوع لو رفتن برگههای امتحانی و مبارزهای برای جلب اعتماد نسل جوان به دولت و نهادهای آن و برای این حس آنهاست که آیندهشان بر عدالت و فرصتهای برابر استوار است. احزاب سیاسی در تلاشند تا از این خشم سوءاستفاده کرده و آن را در جهت اهداف خود هدایت کنند، در حالی که دولت در تلاش است تا اعتراضات را قبل از تبدیل شدن آن از جنبش متمرکز بر مطالبات آموزشی به موج وسیعتری از مخالفت علیه سیاستها و عملکرد خود مهار کند. با وجود این، جذابترین سناریو، توانایی این جنبش در سازماندهی، ایجاد ساختار ملی مستقل، حفظ فاصله خود از احزاب سنتی و تبدیل اعتراض جوانان به پروژه سیاسی است که قادر به رقابت و تأثیرگذاری بر انتخابات آینده باشد. اگر این اتفاق بیفتد، شاید شاهد تولد نیروی سیاسی جدید در صحنه هند باشیم، نیرویی که از خواستههای جوانان سرچشمه میگیرد و از قدرت شبکههای اجتماعی برای بسیج افکار عمومی استفاده میکند.
شاید یکی از نگرانکنندهترین جنبههای این اعتراضات، پوشش محدود آنها در برخی رسانههای سنتی هند باشد. این موضوع، سؤالاتی را درباره استقلال مطبوعات و توانایی آنها در ایفای نقش خود در رساندن صدای مردم و نظارت بر عملکرد مسئولان مطرح کرده است. مطبوعات آزاد در هیچ دموکراسیای کالای لوکس نیستند؛ بلکه یکی از ارکان اساسی آن هستند. دموکراسی بدون مطبوعات مستقلی که منافع عمومی را بر ملاحظات سیاسی و تجاری اولویت میدهند، نمیتواند به طور کامل عمل کند. آنچه اتفاق میافتد امکان دارد فرصتی برای ارزیابی مجدد این نقش و بازگرداندن اعتماد عمومی باشد، پیش از آنکه شبکههای اجتماعی جای خالی روزنامهنگاری سنتی را پر کنند.