چرا ارز ترجیحی هنگام اعتراضات بازار حذف شد؟

 به گزارش راهبرد معاصر، دولت پزشکیان در راستای سیاست‌های اقتصادی خود، ارز ترجیحی را حذف کرد. این تصمیم باهدف اصلاح نظام اقتصادی و توزیع عادلانه‌تر منابع اتخاذ شده است.

یکی از سئوالات مهم در میان مردم، زمان و شیوه حذف ارز ترجیحی است، بخشی از مردم عقیده دارند، حذف ارز ترجیحی هم‌زمان با اعتراضات بازار اقدام صحیحی نبود و عده‌ای از کارشناسان نیز حذف تدریجی ارز ترجیحی را راهکاری بهتر بر حذف یکباره آن می‎ دانند.

طبق گزارش مقامات اقتصادی به دلیل شرایط به وجود آمده برای فضای تجارت کشور در مقطع فعلی دو راه پیش روی دولت بوده است. از طرفی بخشی از اعتراضات شکل گرفته در بازار نیز به دلیل آثار سو ارز ترجیحی بر بازار بود.
نخستین راه حذف ارز ترجیحی و دست‌زدن به جراحی اقتصادی بود تا رانت ایجاد شده برای عده خاص را حذف کرده و یارانه به خود مردم تعلق بگیرد.

راه دوم نیز چاپ پول و جمع‌آوری ارز از کف بازار بود که زمینه ایجاد ابر تورم و بی‌ارزش شدن پول ملی و ادامه توزیع رانت را به دنبال داشت.

براین‌اساس دولت راهکار اول را انتخاب کرد تا با یک جراحی اقتصادی فشار کوتاه‌مدت را به یک ثبات بلندمدت تبدیل کند.

از طرفی دولت بنا بود مصوبه حذف ارز ترجیحی را طی یک دوره ۴۵ روزه اجرا کند اما به دلیل اطلاع ناگهانی بازار از مصوبه این امکان سلب شد و عملاً تنها راه پیش روی دولت اجرای یکباره سیاست حذف ارز ترجیحی بود.
ارز ترجیحی منبع فساد در اقتصاد ایران

کارشناسان اقتصاد دلایل متعددی برای فساد و رانتی بودن ارز ترجیحی ارائه کردند که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد ذیل اشاره کرد:

سوء استفاده از ارز ترجیحی: عدم واردات کالا با ارز تخصیص‌یافته یا جعل اسناد برای دریافت اولویت ارزی، از جمله سوءاستفاده‌های رایج بوده است.

احتکار و کسب سود: رسوبی و احتکار قانونی کالا در بنادر و اصلاح ثبت سفارش پس از افزایش قیمت، باهدف کسب سودهای کالایی صورت می‌گرفته است.

همچنین، احتکار در شبکه توزیع داخلی قبل از مذاکره برای افزایش قیمت نیز از دیگر عوامل بوده است.

واردات مازاد و قاچاق: واردات بیش از نیاز کشور برای حفظ موجودی انبارها، قاچاق معکوس و توزیع خارج از شبکه، به دلیل جذابیت ارز ترجیحی، مشکلاتی را ایجاد کرده است.

عرضه خارج از شبکه: عرضه کالا خارج از شبکه و به نرخ آزاد، برخلاف نرخ‌گذاری مصوب، منجر به ایجاد بازار سیاه شده است.

استفاده از ارز ترجیحی در سایر بخش‌ها: استفاده از کالاهای یارانه‌ای در سایر زنجیره‌های تولیدی، مانند استفاده از ذرت به‌عنوان مکمل یا ذرت دامی در صنایع غذایی، نیز از دلایل فشار بر سیستم ارزی بوده است.

صادرات با ارز ترجیحی: استفاده از نهاده‌های وارداتی با ارز ترجیحی و صادرات رسمی، باعث ایجاد تعادل نامناسب در بازار ارز شده است./همشهری