اکبر عبدی؛ مروری بر کارنامه پربار مرد هزارچهره سینمای ایران
اکبر عبدی، بازیگر نامدار سینما و تلویزیون ایران و مرد هزارچهره سینما، پس از چهار دهه فعالیت هنری در ۶۶ سالگی درگذشت. در این گزارش جامع، زندگی، آثار و خاطرات جاودان اکبر عبدی را مرور میکنیم. به گزارش راهبرد معاصر؛ اکبر عبدی آقاباقر، متولد ۴ شهریور ۱۳۳۹ در محله نازیآباد تهران، یکی از برجستهترین و محبوبترین بازیگران تاریخ سینمای ایران است که با نام هنری «اکبر عبدی» شناخته میشود. اکبر عبدی فعالیت هنری خود را از اواخر دهه ۱۳۵۰ آغاز کرد و از هنرجویان مدرسه هنر و ادبیات صدا و سیما بود. اکبر عبدی بهخاطر تنوع نقشآفرینی، گریمهای پیچیده، بهویژه ایفای نقشهای زنانه و طنز منحصربهفردش، لقب «مرد هزارچهره» را از آن خود کرده است. در این گزارش جامع، به بررسی ابعاد مختلف زندگی، کارنامه هنری، افتخارات و لحظات ماندگار اکبر عبدی میپردازیم.
اکبر عبدی؛ از نازیآباد تا اوج شهرت
اکبر عبدی در خانوادای متوسط و پرجمعیت به دنیا آمد. پدر اکبر عبدی، اهل روستای آقاباقر اردبیل، کارگر کارخانه چیتسازی بود و مادرش، سادات خانم، خیاط تهرانیالاصل. اکبر عبدی یک خواهر و چهار برادر داشت که یکی از برادرانش، اصغر عبدی، در جنگ ایران و عراق جانباز شد و در اسفند ۱۳۸۰ به شهادت رسید. از کودکی، اکبر عبدی به بازیگری علاقه داشت و در ۱۲ سالگی، مادرش او را به کانون پرورشی فکری کودکان در نازیآباد برد تا با الفبای هنر آشنا شود. اکبر عبدی در نوجوانی همزمان با کار در تراشکاری و قالبسازی، در گروههای تئاتری آماتوری فعالیت میکرد و این تجربههای اولیه، پایهٔ ورود او به دنیای حرفهای هنر شد.
ورود اکبر عبدی به دنیای حرفهای بازیگری
اکبر عبدی در سال ۱۳۵۹ با تلهتئاتر «سنجابها» برای نخستینبار جلوی دوربین رفت. همان سال، اکبر عبدی با مجموعه «مثلآباد» وارد تلویزیون شد و در کنار چهرههایی، چون آتیلا پسیانی، اسماعیل داورفر و حمید جبلی بازی کرد. اما نقطهٔ عطف شهرت اکبر عبدی، سریال کودکانه «باز مدرسام دیر شد» (۱۳۶۲) به کارگردانی حسین افصحی بود که نقش محسن، پسر بازیگوشی که همیشه دیر به مدرسه میرسید، او را به چهرهای شناختهشده تبدیل کرد. اکبر عبدی در این نقش، اجرایی ارائه داد که با وجود گذشت بیش از چهار دهه، هنوز برای بسیاری از ایرانیها خاطرهانگیز است. اکبر عبدی از همان سالهای نخست فعالیتش نشان داد که توانایی برقراری ارتباطی صمیمی با مخاطب را دارد؛ ویژگیای که بعدها به امضای کارنامه هنریاش تبدیل شد.
اکبر عبدی و نقشهای ماندگار سینمایی
اکبر عبدی در دهه ۶۰ با حضور در فیلم «اجارهنشینها» (۱۳۶۵) به کارگردانی داریوش مهرجویی، تواناییهای سینمایی خود را به اثبات رساند. اکبر عبدی در این فیلم در کنار بازیگرانی، چون عزتالله انتظامی و رضا رویگری، نقش یکی از ساکنان ساختمانی پرماجرا را ایفا کرد. اما بدونشک یکی از ماندگارترین نقشهای اکبر عبدی، ایفای نقش «غلامرضا» در فیلم «مادر» (۱۳۶۸) ساخته علی حاتمی است. اکبر عبدی در این فیلم درام، چنان تأثیری بر مخاطب گذاشت که این نقش تا سالها پس از آن، یکی از بهیادماندنیترین شخصیتهای سینمای ایران باقی ماند. اکبر عبدی خود درباره این نقش گفته بود که هنگام بازی، تلاش کرده احساس واقعی یک فرزند وابسته به مادر را به تصویر بکشد.
اکبر عبدی همچنین در فیلم «آدمبرفی» (۱۳۷۳) به کارگردانی داوود میرباقری، در نقش «عباس خاکپور» ظاهر شد. اکبر عبدی در این فیلم کمدی که سالها در ایران توقیف بود، نقش یک زن را ایفا کرد و یکی از جنجالیترین و بهیادماندنیترین بازیهای خود را به نمایش گذاشت. اکبر عبدی با این نقشآفرینی، تواناییهای کمدی و گریمپذیری فوقالعادهاش را به رخ کشید و لقب «مرد هزارچهره» را بیش از پیش برازنده خود ساخت.
افتخارات و جوایز اکبر عبدی
اکبر عبدی در طول کارنامه پربار خود، افتخارات متعددی کسب کرد. اکبر عبدی دو بار موفق به دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد از جشنواره فیلم فجر شد؛ نخستین بار در سال ۱۳۶۸ برای بازی در فیلم «مادر» و دومین بار در سال ۱۳۹۰ برای فیلم «خوابم میآد» به کارگردانی رضا عطاران. اکبر عبدی در سال ۱۳۹۲ نشان درجه یک فرهنگ و هنر (معادل دکتری افتخاری) را از طرف رئیسجمهور وقت دریافت کرد. همچنین در سال ۱۳۹۶، اکبر عبدی در سی و ششمین دوره جشنواره فیلم فجر، لوح تقدیر ویژه یک عمر فعالیت هنری را دریافت کرد. اکبر عبدی پس از ۲۲ سال انتظار، دومین سیمرغ خود را در مراسم سیامین جشنواره فیلم فجر دریافت کرد.
زندگی شخصی و بیماریهای اکبر عبدی
اکبر عبدی با سیده معصومه (نینا) قاسمی، دختر دایی خود، ازدواج کرد. ثمره این ازدواج، دختری به نام المیرا است که در ۳۱ خرداد ۱۳۶۶ به دنیا آمد. اکبر عبدی سالها از بیماری کلیه رنج میبرد و حتی عمل پیوند کلیه را نیز پشت سر گذاشته بود. اکبر عبدی از حدود یک ماه قبل از درگذشت، بر اثر سکته قلبی در یکی از بیمارستانهای تهران بستری شد.
درگذشت اکبر عبدی و واکنشها
اکبر عبدی، بازیگر سرشناس سینما و تلویزیون ایران، روز جمعه ۲ مرداد ۱۴۰۵ در سن ۶۶ سالگی بر اثر عوارض بیماری قلبی درگذشت. خبر درگذشت اکبر عبدی موجی از واکنشها در شبکههای اجتماعی و میان چهرههای هنری و سیاسی برانگیخت. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، در پیامی نوشت: «دفتر تاریخ هنر این سرزمین، نام و یاد استاد اکبر عبدی را در زمره سرمایههای بهیادماندنی و ارکان ماندگار فرهنگ و هنر ایرانزمین ثبت خواهد کرد». عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، نیز در پیامی تأکید کرد: «اکبر عبدی با نقشآفرینیهای ماندگار خود، جایگاهی رفیع و جاودانه در تاریخ سینمای ایران و حافظه جمعی ایرانیان یافت». مسعود دهنمکی، کارگردان فیلم کمدی «اخراجیها» که اکبر عبدی در آن بازی کرده بود، محبوبیت اکبر عبدی را مثالزدنی توصیف کرد و گفت اکبر عبدی برای هر دهه خاطرهساز بود.
وداع با اکبر عبدی؛ اشکهای مجید صالحی و مراسم تشییع
ویدیویی از اشکهای تلخ مجید صالحی، همبازی قدیمی اکبر عبدی، مقابل منزل این هنرمند محبوب همزمان با انتقال پیکر او، یکی از احساسیترین لحظات وداع با اکبر عبدی بود. مجید صالحی و اکبر عبدی در طول سالهای فعالیت خود در چند پروژه در کنار یکدیگر قرار گرفته بودند. مراسم تشییع پیکر اکبر عبدی ساعت ۹:۳۰ صبح یکشنبه از مقابل تالار وحدت تهران برگزار شد و پیکر اکبر عبدی در قطعه هنرمندان به خاک سپرده خواهد شد.
ویدیوی اشکهای مجید صالحی در پی درگذشت اکبر عبدی را در ادامه ببینید:
میراث جاودان اکبر عبدی در سینمای ایران
اکبر عبدی بدونشک یکی از دوستداشتنیترین چهرههای سینمای ایران بود که نقشآفرینیهای فراموشنشدنی او را هم در نقشهای جدی و هم کمدی، هرگز از خاطر نخواهیم بود. اکبر عبدی با بیش از چهار دهه فعالیت هنری در تئاتر، سینما و تلویزیون، بخشی از خاطرات چند نسل از ایرانیان را ساخت و نامش برای همیشه در تاریخ هنر ایران ماندگار خواهد بود. اکبر عبدی در آخرین ویدئوهای منتشرشده از خود، نسبت به وضعیت اقتصادی و افزایش قیمتها گلایه کرده بود. اکبر عبدی همواره هنرمندی مردمی و بیحاشیه باقی ماند و هیچگاه درگیر جناحهای سیاسی نشد. یاد و خاطره اکبر عبدی، این مرد هزارچهره سینمای ایران، برای همیشه در دلهای مردم و تاریخ هنر این سرزمین زنده خواهد ماند.