جزییات افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵

به گزارش راهبرد معاصر؛ افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵ بر اساس بند ۱۰ مصوبه سالانه شورای عالی کار، در دستور کار قرار گرفته است. این بند که برای اولین بار با چنین صراحتی امکان بازنگری دستمزد را در نیمه دوم سال پیش‌بینی کرده، امید‌هایی را در میان جامعه کارگری ایجاد کرده است. با این حال، مسیر تحقق این افزایش با موانع جدی از جمله نگرانی کارفرمایان از توان تولید، تبعات جنگ اخیر و آمار رو به رشد بیمه بیکاری همراه است. در ادامه، ابعاد مختلف این طرح، مبنای قانونی، موضع دولت و فعالان کارگری و همچنین شانس نهایی شدن آن را بررسی می‌کنیم.

مبنای قانونی افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵ چیست؟

افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵ مستقیماً به بند ۱۰ مصوبه شورای عالی کار در ابتدای سال جاری بازمیگردد. این بند، شورا را موظف کرده است که تا پایان شهریورماه، مجدداً وضعیت مزایا و دستمزد کارگران را با توجه به تغییرات اقتصادی بررسی کند. هرچند بسیاری از کارگران این بند را به معنای قطعی شدن افزایش حقوق تعبیر کرده‌اند، اما واقعیت آن است که بند ۱۰ تنها چارچوبی برای بررسی مجدد فراهم می‌آورد و هر گونه تصمیم نهایی نیازمند رأی حداقل دو ضلع از سه ضلع شورای عالی کار (دولت، کارفرمایان و کارگران) است. بنابراین، افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵ در هاله‌ای از ابهام قرار دارد و تا برگزاری جلسات تعیین کننده، نمی‌توان درباره آن به قطعیت رسید.

جزئیات حداقل دستمزد فعلی و تأثیر آن بر افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵

بر اساس مصوبه ابتدای سال، حداقل دستمزد روزانه کارگران مبلغ ۵ میلیون و ۵۴۱ هزار و ۸۵۰ تومان تعیین شده که با احتساب ۳۰ روز، حداقل پایه ماهانه به ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان میرسد. با افزودن مزایایی، چون حق مسکن، بن کارگری، حق اولاد، حق تاهل و پایه سنوات، مجموع حداقل دریافتی یک کارگر مجرد در سال ۱۴۰۵ حدود ۱۸ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان اعلام شده است. حال آنکه فعالان کارگری معتقدند این رقم با هزینه‌های واقعی زندگی فاصله زیادی دارد و به همین دلیل، افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵ می‌تواند تا حدودی این شکاف را کاهش دهد. با این حال، هیچ عدد مشخصی برای میزان افزایش احتمالی ارائه نشده و گمانه‌زنی‌ها از ۱۰ تا ۳۰ درصد متغیر است.

واکنش دولت به افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵؛ موافقت مشروط

محسن باقری، نماینده گروه کارگری در شورای عالی کار، به تازگی اعلام کرده که درخواست اجرای بند ۱۰ و بررسی افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵ رسماً به دولت ارائه شده و دولت با اصل این بررسی موافقت کرده است. اما این موافقت به معنای تصویب افزایش نیست؛ دولت تأکید دارد که هرگونه تغییر در دستمزد باید با لحاظ توان مالی بنگاه‌ها و شرایط کلان اقتصادی صورت گیرد. به گفته منابع آگاه، جلسات کارشناسی در هفته‌های آینده برگزار خواهد شد و نمایندگان کارفرمایی نیز قرار است گزارش دقیقی از وضعیت تولید و اشتغال ارائه دهند تا مبنای تصمیم‌گیری نهایی درباره افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵ قرار گیرد.

چالش‌های پیش روی افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵؛ از جنگ تا تعدیل نیرو

اگرچه نمایندگان کارگری بر ضرورت افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵ تأکید دارند، اما طرف مقابل یعنی کارفرمایان و برخی مقامات دولتی، به موانع بزرگی اشاره می‌کنند. در ماه‌های اخیر، به‌ویژه پس از جنگ ۴۰ روزه، بسیاری از واحد‌های تولیدی با کاهش سفارش‌ها، افزایش هزینه‌های مواد اولیه و مشکل تأمین مالی روبه‌رو شده‌اند. بر اساس گزارش‌های غیررسمی، تا خردادماه امسال حدود ۳۰۰ هزار نفر برای دریافت بیمه بیکاری اقدام کردهاند که سهم عمده‌ای از آنها به آسیب‌های ناشی از جنگ مرتبط است. دبیرکل خانه کارگر نیز رقم ۱۳۰ هزار نفر را تأیید کرده، هرچند آمار نهایی هنوز از سوی سازمان تأمین اجتماعی اعلام نشده است. در چنین فضایی، هر گونه افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵ ممکن است فشار مضاعفی بر کارفرمایان وارد کند و به تعدیل بیشتر نیرو‌ها بینجامد؛ موضوعی که خود به یکی از استدلال‌های اصلی مخالفان این افزایش تبدیل شده است.

سبد معیشت و افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵؛ چه عددی مبناست؟

یکی از محور‌های اصلی مذاکرات درباره افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵، تعیین نرخ واقعی سبد معیشت است. فعالان کارگری در هفته‌های اخیر اعداد متفاوتی را مطرح کردهاند؛ برخی هزینه ماهانه یک خانوار چهار نفره را حدود ۴۵ میلیون تومان و برخی دیگر تا ۹۰ میلیون تومان برآورد کرده‌اند. این اختلاف چشمگیر نشان می‌دهد که هنوز معیار واحدی برای محاسبه سبد معیشت وجود ندارد و هر گروه بر اساس داده‌های دلخواه خود، عددی را ارائه می‌دهد. در جلسات شورای عالی کار، معمولاً هزینه‌های خوراک، مسکن، حملونقل، درمان و آموزش مبنای محاسبه قرار می‌گیرد. به نظر می‌رسد برای نهایی شدن افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵، ابتدا باید بر سر رقم سبد معیشت توافق حاصل شود که خود به تنهایی کار دشواری است.

احتمال افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵ چقدر است؟

با مرور تجربه سال‌های گذشته، می‌توان گفت که افزایش حقوق کارگران در نیمه سال به ندرت به صورت سراسری اجرا شده است و معمولاً تغییرات دستمزد فقط در پایان سال مالی و مبتنی بر مصوبه جدید شورای عالی کار صورت می‌گیرد. با این حال، بند ۱۰ مصوبه امسال یک استثنا محسوب می‌شود و امکان بازنگری را فراهم کرده است. با توجه به موافقت دولت با بررسی این موضوع، شانس افزایش حقوق کارگران در شهریور ۱۴۰۵ صفر نیست، اما به دلیل مخالفت‌های کارفرمایان، وضعیت قرمز تولید و آمار بالای بیمه بیکاری، بسیاری از تحلیلگران معتقدند که اگر افزایشی هم صورت گیرد، احتمالاً به صورت محدود و با درصدی پایین‌تر از نرخ تورم خواهد بود. در هر صورت، نتیجه نهایی تا پایان شهریورماه روشن خواهد شد و جامعه کارگری چشم به تصمیم شورای عالی کار دوخته است.