رأیگیری سرنوشتساز شورای امنیت درباره ایران؛ روسیه و چین تهدید به وتو میکنند؟
شورای امنیت سازمان ملل در حالی قرار است ۱۷ سپتامبر درباره تمدید مأموریت هیئت کارشناسان ناظر بر تحریمهای ایران رأیگیری کند که روسیه و چین پیشاپیش با احیای این سازوکار مخالفت کردهاند؛ اختلافی که میتواند بار دیگر پرونده هستهای ایران را به صحنه رویارویی میان قدرتهای بزرگ در شورای امنیت تبدیل کند. به گزارش راهبردمعاصر، رویترز فرانسه روز سهشنبه اعلام کرد شورای امنیت سازمان ملل در ماه جاری درباره تمدید مأموریت هیئت کارشناسان ناظر بر تحریمهای ایران رأی خواهد داد؛ هیئتی که از فعالیتهای کمیته تحریمهای شورای امنیت درباره ایران پشتیبانی میکند و مأموریت آن ۲۶ سپتامبر، همزمان با برگزاری نشست سالانه رهبران جهان در مجمع عمومی سازمان ملل، به پایان میرسد.
ژروم بونافون، سفیر فرانسه در سازمان ملل، که کشورش ریاست دورهای شورای امنیت ۱۵ عضوی را در ماه سپتامبر بر عهده دارد، گفت موضوع هستهای ایران و آنچه او «عدم پایبندی ایران به تعهدات خود در قبال سازمان ملل» خواند، در کانون بحثهای شورای امنیت درباره ایران در این ماه قرار خواهد داشت.
او با اشاره به رأیگیری پیشرو گفت: «شورا سرانجام باید درباره تمدید مأموریت هیئت کارشناسان درباره ایران رأیگیری کند.» به گفته بونافون، این موضوع در سپتامبر ۲۰۲۵ و پس از آنکه تحریمها علیه ایران به دلیل آنچه کشورهای اروپایی عدم پایبندی تهران به تعهدات هستهای خواندند، بازگردانده شد، بار دیگر مطرح شد.
رویترز در ادامه گزارش خود با اشاره به اینکه رأیگیری پیشرو صرفاً یک تصمیم اداری درباره تمدید مأموریت یک هیئت کارشناسی نیست و میتواند به تقابل تازهای میان اعضای دائم شورای امنیت منجر شود. نوشت: دیپلماتها میگویند روسیه و چین ممکن است این قطعنامه را وتو کنند؛ چرا که مسکو و پکن معتقدند شورای امنیت دیگر اختیار بررسی موضوع هستهای ایران را ندارد.
روسیه و چین در بیانیهای مشترک در ماه مارس، در اشاره به کمیته تحریمهای ایران، اعلام کرده بودند که شورای امنیت «نمیتواند روند احیای کمیته ۱۷۳۷ یا هیئت کارشناسان آن را ادامه دهد».
کمیته تحریمهای ایران در سال ۲۰۰۶ برای نظارت بر اجرای تحریمهای اعمالشده علیه تهران به دلیل برنامه هستهای این کشور تشکیل شد و به نام قطعنامه ۱۷۳۷ شورای امنیت که مبنای تشکیل آن بود، شناخته میشود. برخلاف هیئت کارشناسان، این کمیته دوره مأموریت مشخصی ندارد.
روسیه و چین هنوز درباره موضع خود در قبال رأیگیری پیشرو اظهارنظر جدیدی نکردهاند، اما سابقه مسکو نشان میدهد احتمال استفاده از حق وتو نمیتواند نادیده گرفته شود. روسیه در سال ۲۰۲۴ تمدید مأموریت هیئت کارشناسان ناظر بر اجرای تحریمهای سازمان ملل علیه کره شمالی را که به برنامه هستهای و موشکهای بالستیک این کشور مربوط بود، وتو کرد.
بازگشت تحریمها و فعال شدن «مکانیسم ماشه»
رویترز در پایان گزارش خود با اشاره به فعال سازی مکانیسم ماشه نوشت: اختلاف کنونی بر سر پرونده ایران به تصمیم سال گذشته بریتانیا، فرانسه و آلمان برای فعالکردن سازوکار «ماشه» سازمان ملل بازمیگردد. این سه کشور پس از آنکه اعلام کردند تهران به توافق هستهای سال ۲۰۱۵ پایبند نیست، این سازوکار را فعال کردند و تحریمهایی که بر اساس این توافق لغو شده بودند، دوباره برقرار شدند.
این خبرگزاری انگلیسی با اشاره به اینکه ایران دستیابی به سلاح هستهای را رد میکند، نوشت: برنامه غنیسازی اورانیوم این کشور سالهاست نگرانی آمریکا و متحدانش را به دنبال داشته است. کشورهای غربی میگویند سطح و ظرفیت غنیسازی ایران دستکم این امکان را برای تهران فراهم میکند که در آینده به سمت تولید سلاح هستهای حرکت کند؛ چرا که اورانیوم غنیشده میتواند هم برای تأمین سوخت نیروگاههای هستهای و هم در ساخت هسته بمب اتم مورد استفاده قرار گیرد.
اکنون در آستانه نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل، پرونده هستهای ایران بار دیگر در مرکز توجه شورای امنیت قرار گرفته است؛ جایی که رأیگیری درباره تمدید مأموریت هیئت کارشناسان میتواند به آزمونی تازه برای اختلافات روسیه و چین با کشورهای غربی بر سر نحوه برخورد با برنامه هستهای ایران تبدیل شود./خبرآنلاین