بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران پس از دو سال
بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران پس از حدود دو سال دوری، بار دیگر نام این بازیگر پیشکسوت را در سینمای ایران مطرح کرد. نگاهی به کارنامه، جوایز و نسبت او با سینمای ایران را اینجا بخوانید. به گزارش راهبرد معاصر؛ بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران، پس از حدود دو سال دوری از کشور، در روزهای اخیر خبرساز شده است. این بازگشت تنها یک خبر کوتاه درباره یک بازیگر نیست؛ نقطهای است که دوباره پرونده بلندی از خاطره، کارنامه و نسبت او با سینمای ایران را باز میکند. اینکه این اتفاق چه معنایی برای سینمای ایران دارد، پرسشی است که پاسخش را باید در چهار دهه حضور او جستوجو کرد.
بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران برای چند نسل از مخاطبان سینما معنایی فراتر از یک اتفاق خبری دارد. او با نقشهایی مانند «ریحانه»، «روسری آبی»، «مهر مادری»، «گیلانه» و «اینجا بدون من» بخشی از حافظه تصویری سینمای ایران را ساخته است. در این گزارش، ضمن مرور کارنامه او، اهمیت بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران و نسبتش با سینمای اجتماعی و خانوادگی بررسی میشود.
بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران و کارنامه چهار دههای
بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران زمانی مهمتر میشود که به کارنامه او نگاه کنیم. او فعالیت حرفهای خود را پس از انقلاب ادامه داد و بهتدریج به یکی از چهرههای تثبیتشده سینمای ایران تبدیل شد. آثار او تنها به چند فیلم شناختهشده محدود نیست و «هنرپیشه»، «سفر»، «گل پامچال»، «مرد آفتابی»، «دختر شیرینیفروش»، «مرد عوضی»، «یکی بود یکی نبود»، «عینک دودی»، «عزیزم من کوک نیستم»، «آشپزباشی»، «اینجا بدون من»، «بنفشه آفریقایی»، «عامهپسند» و «مجبوریم» بخشهای دیگری از مسیر او را شکل دادهاند. بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران فقط بازگشت یک چهره شناختهشده نیست؛ بازگشت بازیگری است که بخشی از تاریخ بازیگری زنان در ایران را نمایندگی میکند.
بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران؛ از «برهوت» تا سیمرغها
در کارنامه او، جوایز سینمایی جایگاه ویژهای دارند. معتمدآریا برای «برهوت» در سال ۱۳۶۷ نخستین سیمرغ بلورین خود را در بخش بهترین بازیگر زن نقش مکمل گرفت. یک سال بعد در «ریحانه» نقش اصلی را ایفا کرد. سپس برای «مسافران» بهرام بیضایی بار دیگر سیمرغ نقش مکمل گرفت و با «یکبار برای همیشه» و «همسر» دو سال پیاپی سیمرغ بلورین بهترین بازیگر زن را دریافت کرد. بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران، این کارنامه پربار را دوباره در معرض توجه قرار داده است.
بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران و تصویر زنان در سینما
اهمیت معتمدآریا تنها در تعداد جوایز نیست. در سالهایی که سینمای ایران تصویری تازه از زنان میساخت، او نقش زنانی را بازی کرد که با خانواده، فقر، عشق، مادری، تنهایی، انتخاب و مناسبات اجتماعی درگیر بودند. «روسری آبی» در کنار عزتالله انتظامی و باران کوثری، «مهر مادری» با مفهوم مادری، و «گیلانه» با تصویری دردناک از مادر ایرانی، نمونههای شاخص این مسیرند. بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران، بار دیگر این پرسش را مطرح میکند که سینمای امروز چه نسبتی با این تصویرها دارد.
بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران؛ کودک، نوجوان و کمدی
حضور او محدود به سینمای اجتماعی نبود. معتمدآریا پیش از تثبیت بهعنوان بازیگر سینما، تجربه عروسکگردانی داشت و در «شهر موشها» به کارگردانی محمدعلی طالبی و مرضیه برومند حضور داشت. بعدها در «کلاهقرمزی و پسرخاله» و آثاری از این دست، بخشی از خاطره تصویری کودکان و خانوادههای ایرانی شد. بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران، یادآور این وجه کمتر دیدهشده، اما مهم از کارنامه اوست.
بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران و رابطه پرتنش با فضای فرهنگی
رابطه او با فضای فرهنگی و اجتماعی ایران همیشه ساده نبوده است. در مراسم بزرگداشتش در جشنواره فیلم فجر سال ۱۳۹۷، معتمدآریا گفت پذیرفتن حضور در آن مراسم برایش آسان نبوده است. او بر اهمیت سینما برای بیان احساسات زنانه و مادرانه تأکید کرد، از غیبت بهرام بیضایی یاد کرد و با اشاره به محمدرضا شفیعی کدکنی از شرایط فرهنگی انتقاد کرد. او همچنین بزرگترین خوشحالی خود را حضور در جمع خانواده سینما دانست. بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران، این نسبت پر فراز و نشیب را دوباره به گفتوگو میگذارد.
بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران؛ چرا این خبر مهم است؟
معتمدآریا از موانع سالهای فعالیتش نیز گفته است؛ موانعی که به گفته خودش هر بار توقف ایجاد کردهاند، اما در نهایت باعث رشد و جهش او شدهاند. او تأکید کرده اگر توانسته ادامه دهد، حمایت همکارانش بیش از مدیران بوده است. اکنون بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران فرصتی است برای دوباره دیدن کارنامه بازیگری که حضورش به چند نسل پیوند خورده است. از دختر جوان «ریحانه» تا مادر «گیلانه»، از زن «روسری آبی» تا شخصیتهای کمدی و اجتماعی، مسیر او متنوع بوده است. بازگشت فاطمه معتمدآریا به ایران فقط بازگشت یک بازیگر به جغرافیای کشور نیست؛ بازگشت چهرهای است که بخشی از هویت حرفهایاش را در همین سینما ساخته و هنوز بخشهایی از خاطره جمعی مخاطبان ایرانی با نقشهایش تعریف میشود.