رودخانه‌های نامرئی در آسمان ایران؛ راز بارش‌های پاییزی چیست؟
رودخانه‌های نامرئی جو، جت‌استریم و تغییرات فشار هوا، سه عامل تعیین‌کننده در شکل‌گیری بارش‌های پاییزی ایران هستند؛ عواملی که می‌توانند سرنوشت بارندگی در مناطق مختلف کشور را تغییر دهند. به گزارش راهبردمعاصر، بررسی الگوی جوی ایران برای سه‌شنبه ۷ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که تحلیل وضعیت بارش‌ها در روزهای ابتدایی پاییز، فقط به بررسی نقشه‌های بارندگی محدود نمی‌شود و عواملی مانند انتقال رطوبت، موقعیت جت‌استریم و تغییرات ارتفاع جو نیز در شکل‌گیری سامانه‌های بارشی نقش تعیین‌کننده دارند.
یکی از پدیده‌های مهم در این زمینه، «رودخانه اتمسفری» است؛ نوارهای طولانی و باریکی از هوای مرطوب که حجم زیادی از بخار آب را در فاصله‌های هزاران کیلومتری جابه‌جا می‌کنند.
این جریان‌ها در صورت برخورد با سامانه‌های صعودی و فراهم‌بودن شرایط دمایی، می‌توانند به بارش‌های قابل‌توجه منجر شوند.
با این حال، صرف وجود رطوبت در جو به معنای شکل‌گیری رودخانه اتمسفری نیست و برای تأیید آن باید نقشه‌های انتقال رطوبت بررسی شوند.
عامل دیگر، «جت‌استریم» یا جریان سریع باد در ارتفاعات بالای جو است. تغییر موقعیت این جریان می‌تواند مسیر حرکت سامانه‌های کم‌فشار و ناوه‌های جوی را تغییر دهد.
ناوه، بخشی از جریان هوا در ترازهای میانی جوست که معمولاً با هوای سردتر و افزایش شرایط صعودی همراه می‌شود؛ شرایطی که در صورت هم‌زمانی با رطوبت کافی، احتمال بارش را افزایش می‌دهد.
در شمال ایران، رطوبت دریای خزر و برخورد جریان هوا با دامنه‌های البرز می‌تواند زمینه رشد ابر و رگبارهای محلی را فراهم کند. این فرایند که «صعود کوهستانی» نام دارد، باعث می‌شود هوا هنگام عبور از ارتفاعات بالا برود، سرد شود و در صورت رسیدن به نقطه اشباع، ابر تشکیل دهد.
در مقابل، فرونشینی هوا در بخش‌هایی از مرکز و جنوب کشور می‌تواند با محدودکردن رشد ابرها، به تداوم شرایط گرم و خشک کمک کند. بنابراین، تغییر فصل به‌تنهایی به معنای آغاز بارش‌های فراگیر نیست./فارس