تهاتر مالی با افغانستان، راهکار دورزدن تحریم‌ها
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ روابط اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و افغانستان در ماه‌های اخیر وارد مرحله تازه‌ای شده و گسترش مناسبات اقتصادی و تجاری با کشورهای همسایه، همواره یکی از ارکان کلیدی راهبرد سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بوده است. در این میان، افغانستان به عنوان یکی از مهم‌ترین شرق‌نشینان همجوار، با دارا بودن ظرفیت‌های سرشار بالقوه در حوزه‌های معدنی، انرژی، کشاورزی و خدمات فنی‌ومهندسی، چشم‌انداز نوینی را پیش روی دو ملت قرار داده است.
برای چین امنیت و ثبات از اهمیت بالایی برخوردار و این کریدور به دلیل کوهستانی و صخره‌ای بودن نیازمند ایجاد زیرساخت‌های مناسب است
منصور صالح‌فرد، رایزن اقتصادی سابق ایران در چین با بررسی دقیق این مناسبات، چالش‌های ژئواستراتژیک کریدورهای ترانزیتی مانند واخان و سازوکارهای مالی دوجانبه در سایه تحریم‌های ظالمانه غرب به خبرنگار «راهبرد معاصر» گفت: وضعیت فعلی روابط اقتصادی ایران و افغانستان روزبه‌روز در حال گسترش و توسعه است و ما در سال گذشته حدود ۴ میلیارد دلار تعاملات اقتصادی و تجارت خارجی با افغانستان داشتیم.
وی افزود: این ظرفیت روزبه‌روز در حال افزایش است و همان‌طور که سفیر ایران در افغانستان گفت، با برنامه‌ریزی‌های دقیق می‌توان این حجم از مبادلات را به ۱۰ میلیارد دلار رساند. حوزه‌های مختلفی نظیر خدمات فنی‌ومهندسی، انرژی، کشاورزی، معدن و سرمایه‌گذاری وجود دارد که می‌تواند بستر مناسبی برای توسعه روابط باشد. ازجمله ظرفیت‌های مغفول‌مانده، بحث توسعه زیرساخت‌ها، افزایش گمرکات و توسعه بازارچه‌های مرزی در خطوط مشترک مرزی است که تبادل تجاری میان مردم منطقه را تسهیل می‌کند.
کارشناس مسائل اقتصادی با بیان اینکه توسعه راه‌ها، جاده‌ها و خطوط ریلی میان ایران و افغانستان از الزامات اصلی تحقق هدف ۱۰ میلیارد دلاری در دو سال آینده است، عنوان کرد: از نظر ژئواستراتژیک، با توجه به اینکه در شرایط جنگ تحمیلی قرار داریم و خلیج فارس و تنگه هرمز با محاصره اقتصادی مواجه است، کشورمان توجه ویژه‌ای به همسایگان و کریدورهای ترانزیتی دارد. کریدور واخان هم‌افزایی بسیار خوبی برای ارتباط میان ایران، چین و افغانستان ایجاد می‌کند و می‌توان کالاهای مورد نیاز کشور را به وسیله چین به ایران و سایر کشورهای منطقه فرستاد.
صالح‌فرد درباره چالش‌های این مسیر گفت: برای کشور چین مقوله امنیت و ثبات از اهمیت بالایی برخوردار است و این کریدور به دلیل کوهستانی و صخره‌ای بودن نیازمند ایجاد زیرساخت‌های مناسب است. با تلاش‌های دولت وقت افغانستان برای حفظ امنیت منطقه و سرمایه‌گذاری تجار، این مسیر می‌تواند تنوع‌بخشی به راه‌های ترانزیتی را به دنبال داشته باشد و افغانستان مستقیماً از چین با ایران اتصال پیدا کند.
همگرایی منطقه‌ای و نگاه مثبت ایران به حضور پکن و مسکو
کارشناس مسائل اقتصادی درباره همگرایی اقتصادی میان چین، روسیه و افغانستان و تأثیر آن بر منافع ایران تصریح کرد: ایران از این همگرایی کاملاً استقبال می‌کند و معتقد است هرچه افغانستان در مسیر توسعه روابط با کشورهای بزرگ و دوست قدم بردارد، زمینه اشتغال، توسعه و امنیت منطقه بیشتر فراهم می‌شود. این تحولات هیچ‌گونه تهدیدی برای جمهوری اسلامی نیست؛ همان‌طور که حدود ۲۵ تا ۳۰ سال پیش نیز ایران با هدف استقلال کشورهای تازه استقلال‌یافته شوروی سابق وارد تعامل با آن‌ها شد، امروز نیز چنین رویکردی نسبت به افغانستان وجود دارد.
نگرانی تاریخی ما در گذشته معطوف به حضور نیروهای نظامی آمریکا در افغانستان بود که هیچ‌گونه گامی برای توسعه این کشور برنداشتند
صالح‌فرد گفت: چینی‌ها پیش‌تر و در مقطع کنونی پیشنهاد همکاری سه‌جانبه در افغانستان را مطرح کرده‌اند و جمهوری اسلامی با برخورداری از توانمندی بالای مهندسی و خدمات فنی، آمادگی دارد با سرمایه‌گذاری چین در بخش‌های انرژی، صنعت و کشاورزی در افغانستان همکاری و مسکو نیز با گسترش روابط سیاسی و اقتصادی می‌تواند به ثبات و امنیت افغانستان و تقویت پیوندهای آن با همسایگان کمک کند.
وی درباره افزایش حضور چین در غرب آسیا و نحوه تعامل با ایران تأکید کرد: افغانستان ظرفیت اقتصادی عظیمی معادل حدود یک هزار میلیارد دلار دارد که هیچ کشوری نمی‌تواند انحصار آن را به دست بگیرد. ما به هیچ وجه نگران حضور چین در منطقه نیستیم؛ بازار افغانستان همیشه بازار بکری برای ایران بوده است و به دلیل نزدیکی جغرافیایی و پیوندهای دینی و ملی، بسیاری از نیازمندی‌های خود را از ایران تأمین می‌کند و حضور سایر کشورها مکمل این روند خواهد بود.
صالح‌فرد درباره سازوکارهای مالی برای تسهیل تجارت دوجانبه در شرایط تحریم‌های غرب عنوان کرد: تجارت میان دو کشور در حال حاضر به صورت سنتی انجام می‌شود و مشکلی ایجاد نکرده است؛ اما پیشنهاد ما این است ترتیبات پولی و استفاده از پول ملی دو کشور (مشابه توافقات ایران با روسیه، بریکس و شانگهای) میان بانک‌های مرکزی دو کشور عملیاتی شود. تجربه‌های ۳۰ سال اخیر نشان داده است تحریم‌های آمریکا و غرب نمی‌تواند خللی در توسعه روابط اقتصادی منطقه‌ای ایران ایجاد کند.
وی با بیان تحولات امنیتی منطقه تأکید کرد: نگرانی تاریخی ما در گذشته معطوف به حضور نیروهای نظامی آمریکا در افغانستان بود که هیچ‌گونه گامی برای توسعه این کشور برنداشتند. امروز جمهوری اسلامی به دنبال آن است کشورهای منطقه امنیت خود را با مشارکت یکدیگر حفظ کنند. عامل اصلی توسعه نیافتن، جنگ‌ها و تنش‌های منطقه رژیم آمریکا و فرزند ناخلف آن صهیونیست ها هستند و امیدواریم با خروج نیروهای استکباری از افغانستان، عراق و درنهایت خلیج فارس، ثبات، صلح و توسعه پایدار به منطقه بازگردد.