نقش بانک ها در نوسانات اخیر بازار سرمایه چیست؟

به گزارش راهبرد معاصر؛ دلایل و شواهد مختلفی می تواند دال بر سقوط و ریزش شاخص بورس وجود داشته باشد، اما یکی از مواردی که شاید کمتر به آن توجه می شود نقش بانک ها در ریزش های اخیر بازار سرمایه است. براساس آمار و اطلاعات اعلام شده، خبرها حاکی از آن است که نسبت ارائه تسهیلات و وام در نظام بانکی در ماه های گذشته در ده سال گذشته به کمترین حد خود رسیده است، یعنی تسهیلات دهی بانک ها  نسبت به سپرده های دریافتی آنها از مردم  بسیار کمتر بوده، این آمار بیانگر آن است که بانک ها در ماه های اخیر تمایلی به اعطای تسهیلات به تولید و مردم نداشته اند به این دلیل که حمایت همه جانبه دولت از بورس، چراغ سبزی برای سود آوری هر چه بیشتر بانک ها در بورس بوده است، لذا بانک ها به جای اعطای تسهیلات به تولید و مردم سرمایه های خود را وارد بورس کردند تا سودهای فوق العاده دریافت کنند.

در حالی که انتظار می رفت دولت در راستای حمایت از تولید، اصلاح نظام بانکی را رقم بزند و تا حد ممکن مانع بنگاه داری بانک ها شود، بی تدبیری های دولت نه تنها منجر به اصلاح نظام بانکی نشد، بلکه بانک ها را برای کسب سود بیشتر روانه بورس کرد، لذا با جرأت می توان گفت بانک ها یکی از اصلی ترین دلایل افزایش قیمت ها در بازار سرمایه در ماه های گذشته به شمار می روند. نه تنها نظام بانکی، بلکه ورود موسسات و بنگاه های بزرگ و بنیاد ها به بورس موجب افزایش غیر معمول و غیر منطقی شاخص بورس شد.

بی تردید یکی از دلایل سقوط بورس در روزها و هفته های گذشته خروج بانک ها از بورس است. مدیران بانکی با توجه به شناخت از اقتصاد و آشنایی مکفی با بازار سرمایه در صورت هر گونه احساس خطر در بورس و مشاهده هر گونه علائمی که دال بر احتمال وجود ریسک در بازار است، شروع به خروج از بازار سرمایه می کنند، لذا خروج سرمایه های بزرگ بانک ها از بورس زمینه را برای سقوط و آوار کردن زیان ها بر سر مردم ناآشنا به بازار سرمایه یا تازه واردان به این بازار را  فراهم کرد. به نظر می رسد بانک ها با خروج سرمایه های خود از بورس زمینه را برای زیان دهی بخش کثیری از تازه واردان به بورس رقم زدند.

از سوی دیگر رانت اطلاعاتی که ممکن است در اختیار بانک ها  قرار بگیرد تا حدی می تواند به خروج سریع تر آن ها از بورس کمک کند، هر چند که در صورت عدم دریافت رانت اطلاعاتی از آینده بازار سرمایه، روشن بود که رشد شاخص ها در بورس وضعیت بادوامی نخواهد داشت؛ لذا مدیران بانکی به دلیل آشنایی با بازارها و زیر و بم اقتصاد، به این موضوع آگاه بودند که بازار به زودی با ریزش شدیدی مواجه می شود، حتی می توان گفت نه تنها مدیران نظام بانکی، بلکه حتی افراد ناآشنا به بازار سرمایه هم دچار تردید شده بودند که مگر می شود در رکود اقتصادی و تورم های بالا، روزی ۵ درصد به قیمت سهام افزوده شود؟ چه اتفاقی در اقتصاد ایران رخ داده که در وضعیت تحریمی و کرونایی، بورس چنین شاخص رشدی را تجربه می کند؟

به هر حال به خودی خود نمی توان دولت را عامل سقوط و ریزش شاخص سهام در بازار سرمایه دانست، چرا که دولت آقای روحانی برای تامین کسری بودجه خود ماه هاست مردم را برای ورود به بازار سرمایه ترغیب می کند، دولت در چند ماه گذشته در ازای اخذ نیم درصد مالیات بازار سرمایه در دوره کوتاهی ۲۷ هزار میلیارد تومان درآمد کسب کرد، اگر به جای نیم درصد مالیات از بورس ١٠ درصد مالیات بر معاملات اخذ می شد، دولت درآمد بزرگی از فعالیت های بورس کسب می کرد، لذا مشخص است دولت در حال حاضر چندان در ریزش های بورس تأثیر گذار نیست، بلکه کماکان مایل به کسب درآمد از بورس است، تا از این طریق نقدینگی را به سمت مخارج خود هدایت کند.

متاسفانه منابع مالی که مردم وارد بانک ها می کنند، صرف ارائه تسهیلات به مردم نمی شود، لذا بانک ها در دوره ای منابع مردم را وارد خرید و فروش و سوداگری سکه و  ارز کرده یا وارد بازار سرمایه می کنند. بانک ها تا آنجایی که می توانستند از بازار سهام سود کسب کردند و با احساس خطر افزایش ریسک در بورس با خروج منابع مالی، عامل مهمی در قرمز شدن و ریزش بازار سرمایه شدند، به عبارتی می توان گفت بانک ها با منابع مردم علیه منافع مردم کار می کنند.