تحول بنیادین در وزارت خارجه و تحقق مصالح ملی

به گزارش راهبرد معاصر؛ موضع گیری شفاف و صریح امیرعبدالهیان؛ وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در برابر جوزف بورل؛ مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا که خواستار بازگشت سریع ایران به برجام شده بود، نوید حاکم شدن دیدگاه جدیدی را در وزارت خارجه می‌دهد؛ امیر عبدالهیان در پاسخ به توصیه‌ی اروپایی‌ها صراحتا اعلام کرد که برای ایران مذاکره‌ای که نتایج ملموس و عملی داشته باشد و همراه با تامین حقوق و منافع مردم باشد، قابل قبول است.

شایان ذکر اینکه سیاست خارجه بنابر فرمایش مقام معظم رهبری؛ آن جایی که به غرب اعتماد کرد باعث لطمه دیدن کشور شد. اگر کسی حتی به ماهیت تضاد فکری غرب با ایران و گرایشات استعماری آنان باور نداشته باشد، تجربه رفتار غرب با کشور ما برای درک حقیقت این گفته رهبری کفایت خواهد کرد.

جمهوری اسلامی ایران در سال های بعد از انقلاب پس از وقوف آفات اعتماد به غرب، قادر شده تا با قطع رابطه با آمریکا و به تبع خلاص شدن از ملاحظات و محدودیت‌های ناشی از همپیمانی، سیاست خارجه خود در منطقه را بسط دهد. سقوط صدام، بیداری اسلامی یمن، مهار داعش و حفظ سوریه، سلسله حوادث منطقه ای بودند که موجب تقویت نفوذ و قدرت ایران شدند. اینک نه انگلستان و نه آمریکا، هیچ یک قادر نیستند با توسل به مذاکره، ایران را از پایگاه های منطقه‌ای خود عقب بنشانند. از این بابت، فشار همه جانبه ای در قالب تحریم‌های شدید علیه جمهوری اسلامی ایران در حال اعمال است.

آمریکا در حال استفاده از برگ برنده قدیمی خودش در پیشبرد اهداف سیاست خارجی یعنی سلطه بر اقتصاد جهانی است. با این وجود، به عکس زمان شاه، راه ساده‌ای برای تسلیم دستگاه دیپلماسی کشور وجود ندارد.

اینک در دوره‌های بعد از انقلاب اسلامی، به نظر می‌رسد این دوره می‌تواند فرصت مناسبی برای عملی شدن دکترین عدم اعتماد به غرب باشد؛ عقیده‌ای که بار‌ها توسط مخالفان داخلی آن در دولت‌های گذشته به چالش کشیده شده و فارغ از اینکه طرفدار چه جناحی باشیم، نتایج عملی و مناسب آن برای کشور قابل انکار نیست.

اینک امیرعبدالهیان به درستی در پی یک تضمین عملی از غرب است تا به جای فرصت سوزی و اتلاف وقت، این‌بار بتوان نتیجه ای منطبق بر منافع ملی از مذاکرات بدست آورد.

این موضع وزیر خارجه ایران، چند پیام پر خود می‌تواند داشته باشد :نخست اینکه ایران نه برای بازگشت به مذاکرات ذوق است و نه مستأصل از تحریم ها؛ تنها اگر منافع ملی کشور در مذاکرات تامین شود به گفتگو‌ها باز خواهد گشت.

دوم اینکه اتحادیه اروپا به اندازه آمریکا در منظر ایران غیر قابل اعتماد است؛ اروپا در دوره هایی به عنوان یک نیروی متعادل کننده برای رابطه ایران با غرب عمل می‌کرد؛ از جمله در مذاکرات موسوم به « همه جانبه و سازنده»در زمان ریاست جمهوری سید محمد خاتمی و یا در دوران آقای روحانی که رویکرد بسیار مثبتی نسبت به اروپا وجود داشت.

اما انفعال و بی‌عملی اروپایی ها در برابر عهد شکنی فاحش ترامپ در خروج از برجام نشان داد در بهترین حالت اروپا «با اکراه» با سیاست های ضد ایرانی آمریکا همراهی خواهد کرد، اما هیچ گاه ولو در بارزترین موارد به حق بودن ایران، حمایتی نشان نخواهد داد. امید اینکه دیدگاه واقعی نسبت به غرب که آرمان و آرزوی سالیان طولانی بعد از انقلاب اسلامی بوده است، در زمانه دولت جدید محقق گردد