چه انتظاری از مذاکرات ۸ آذر در وین داشته باشیم؟-راهبرد معاصر
خبر خوش وزیر آموزش و پرورش درباره اجرای رتبه‌بندی معلمان + جزئیات نوشیدنی ضد پیری کشف شد بازیکن استقلال به هوادار پیوست ژنرال صهیونیستی: ایران توانایی نظامی و پهپادی بالایی دارد واکنش بهادری جهرمی به لایحه رتبه بندی معلمان آیت الله رئیسی:‌ سلامت نظام اداری از مسائل ضروری است ورود سامانه بارشی جدید به کشور ادارات خوزستان فردا شنبه ۹ بهمن ۱۴۰۰ تعطیل است؟ آخرین اخبار از نقل و انتقالات استقلال جزئیات نامه دولت به مجلس و شورای نگهبان در مورد طرح رتبه‌بندی معلمان رتبه رسانه رژیم اسرائیل حمله سایبری را تایید کرد پوستر| شهید سلیمانی برای آمریکا خطرناک‌تر از سردار سلیمانی است اروپا: مذاکرات در حال رسیدن به مرحله نهایی است امارات فرمان عقب‌نشینی در یمن را صادر کرد فرانسه: امکان حصول توافق در وین وجود دارد تاریخ ازدواج رونالدو و همسرش مشخص شد قهرمانی تیم ملی فوتسال بانوان ایران قهرمان در جام کافا روند درمان امیکرون تغییر کرد میزان ویتامین D لازم برای مقابله با کرونا چقدر است؟ واکنش کوثری به هک صداوسیما: منافقین عددی نیستند وقفه چند روزه در مذاکرات وین ‌‌آیت الله رئیسی: هیچ دستگاهی حق تصرف ساحل را ندارد‌/ شرایط را به نفع مردم تغییر می‌دهیم امیرعبداللهیان: پوتین در سه ساعت مذاکره با احترام کامل و ویژه رفتار کرد ستاره استقلال فسخ می کند؟ جزئیات یارانه و دهک بندی در 1401 + مشمولان بنت: اجازه انجام مذاکرات با فلسطینی‌ها را نمی‌دهم وضعیت حداقلی بگیران بازنشستگان تامین اجتماعی واکنش معاون امنیتی وزارت کشور به تجمع غیر قانونی در مرز ایران با افغانستان مربی پرسپولیس: واقعا خسته شده‌ام و توان اداره کار را ندارم رایزنی تلفنی امیرعبداللهیان با وزیر خارجه جمهوری آذربایجان وزرای خارجه آلمان و روسیه درباره روند پیشرفت مذاکرات وین رایزنی کردند ادعای ند پرایس: پنجره فرصت‌ها برای توافق هسته‌ای در حال بسته شدن است افزایش حقوق بازنشستگان در ۱۴۰۱ به کجا رسید؟ امیرعبداللهیان: اراده ایران برای رسیدن به توافق خوب، پایدار و قابل اتکا قطعی است رایزنی دوجانبه باقری و مورا در وین در نشست ۳ساعته نمایندگان مجلس با رئیس‌جمهور چه گذشت؟ آخرین وضعیت جاده‌ها امروز ۸ بهمن ۱۴۰۰ خاتمی: تمامی تحریم‌ها باید بصورت دائمی لغو بشود ضربه دوم «عصای موسی» به رژیم صهیونیستی کاهش قیمت مسکن در مناطق شمالی تهران آیت الله رئیسی: دولت با نگاه کارشناسی مسائل مربوط به زنان و خانواده را پیگیری می‌کند مسجدی: تهران و ریاض اراده سیاسی برای حل مشکلات دارند رنگ‌بندی جدید شهرهای قرمز، نارنجی و زرد کرونا امروز جمعه ۸ بهمن ۱۴۰۰+ تهران در وضعیت نارنجی و ۷ شهر قرمز دستمزد کارگران در ۱۴۰۱ چقدر می‌شود؟ سامانه بارشی جدید در راه است+ ادامه بارش برف و باران توضیحات عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس درباره تفاهم‌نامه ایران و چین جلسات قالیباف با آیت الله رئیسی درباره حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی سه پیشنهاد وزیر اقتصاد به کمیسیون تلفیق برای حمایت از بورس دستور مهم اژه‌ای برای اعطای عفو و آزادی مشروط/خط و نشان رئیس قوه قضائیه‌ دستور فوری رئیس‌جمهور برای احیای کارخانه پوشش قیمت دلار و یورو و نرخ ارز امروز ۸ بهمن ۱۴۰۰ + جدول رئیس‌جمهور وارد گیلان شد کدام نوع ماسک برای پیشگیری از اومیکرون موثر است؟ هرگز این موقع پنیر نخورید رونمایی از گوشی جدیدی که رقیب سامسونگ می‌شود چگونگی آموزش حضوری دانشجو معلمان دانشگاه شهید رجایی برای ترم جدید سرپرست مرکز امور اداری آموزش و پرورش منصوب شد+ سوابق اسامی واکسن‌های تائید شده برای واکسیناسیون کودکان 9 تا 12 سال «متری شیش و نیم» نامزد اسکار سینمای فرانسه شد آیت الله گرایلی استاد عالی حوزه علمیه مشهد درگذشت+ بیوگرافی تاکید رئیس قوه قضائیه بر حفظ آبروی خانواده متهمین چرا استیضاح وزیر صنعت، معدن و تجارت اعلام وصول نمی‌شود؟ علت درد شدید صورت چیست؟ خبر مهم درباره مالیات بر حقوق معلمان در ۱۴۰۱ انتقاد فرهنگیان بازنشسته از عدم تصویب همسان سازی حقوق و رتبه بندی معلمان نظر مجلس درباره انتقال سوابق بیمه بازنشستگی بین صندوق‌های بازنشستگی ابلاغیه دولت برای حمایت از بازار سرمایه پلی بک محسن ابراهیم زاده در کنسرت کیش جنجالی شد+ فیلم چرا خدا جهنم را خلق کرده است؟ میربانی «چهل تیکه» از اربابِ پس از باران آیا می‌توان از اموال کسی که خمس نمی‌دهد استفاده کرد؟ واکنش رامبد جوان به انتقادها/ به من میگن بی دغدغه! + فیلم تاکید رئیس جمهور بر تبیین فعالیت‌های دولت برای امیدآفرینی و نشاط در جامعه ثبت نام سفر به سوریه از امروز ۶ بهمن ۱۴۰۰+ هزینه سفر، نحوه و لینک ثبت نام سفر به سوریه پژمان جمشیدی جایگزین امیر مهدی ژوله در خنداننده شو شد+ زمان اعلام نتایج مرحله دوم خنداننده شو ۳ پرتو کرمانشاهی درگذشت+ بیوگرافی اینفوگرافیک | روند واکسیناسیون در ایران انتقاد خواننده قدیمی از همایون شجریان بازیگران فصل سوم جوکر در کنار همسر و فرزندانشان+ عکس مهدی صبایی بازیگر سریال سلمان فارسی شد عکس زیرخاکی صداپیشه جناب‌خان پایان عجیب سریال جزیره صدای مخاطبان را در آورد ویدیو | از کرملین تا کرمان اینفوگرافیک| ایران، هفدهمین کشور موفق جهان در واکسیناسیون کرونا اینفوگرافیک| فرار مغز‌ها اینفوگرافیک| عربستان مشتری اصلی تسلیحات آمریکاست لوح| گمنام در خاک، معروف در افلاک اینفوگرافیک | دنیای دیجیتالی اینفوگرافیک| مراقب اومیکرون باشیم! اینفوگرافیک| دموکراسی در خطر فیلم| مرد ۸۰۰۰ میلیارد دلاری نماهنگ | پیروز میدان لوح | قهرمان اطلاع‌نگاشت | فتنه تحریم‌ساز ماجرای لغو مجوز صوت و تصویر «روبیکا»+ علت جزئیات تکمیلی نتایج شمارش آرای ریاست جمهوری 1400+ آمار دقیق نتیجه نهایی انتخابات مجلس خبرگان رهبری تهران 1400 نتایج انتخابات شورا‌ی شهر استان تهران ۱۴۰۰+ اسامی آرای آیت الله رئیسی در تهران چقدر بود؟ نتایج انتخابات شورای شهر اراک 1400 نتایج انتخابات شورای شهر قزوین 1400 نتایج انتخابات شورای شهر کرمانشاه 1400 آمار دقیق انتخابات ریاست جمهوری 1400 به تفکیک استان‌ها+ جدول نتایج انتخابات شورای شهر ایلام 1400 نتایج انتخابات شورای شهر قم 1400 نتایج انتخابات شورای شهر ساری 1400 نتایج انتخابات شورای شهر تبریز ۱۴۰۰ نتایج انتخابات شورای شهر سنندج ۱۴۰۰ نتایج انتخابات شورای شهر همدان 1400 نتایج نهایی انتخابات ریاست جمهوری 1400/ آیت الله رییسی برنده انتخابات سیزدهم جدی‌ترین تهدید سایبری فعلی علیه ایران چیست؟ حکمرانی داده‌ها در دنیای دیجیتال مصادیق مجرمانه محیط زیستی جدید در فضای مجازی اعلام شد جریمه سنگین اپل از سوی سازمان ضد انحصار روسیه آپدیت جدید «تلگرام» به جنگ با «کلاب هاوس» رفت کلاب هاوس هک شد/ افشای اطلاعات شخصی ۱.۳ میلیون کاربر سارا بهرامی مهمان این هفته برنامه همرفیق+عکس تأیید هک اطلاعات ۱۵ هزار کاربر آمریکایی ۱۴.۵ میلیون آمریکایی به اینترنت ثابت دسترسی ندارند درخواست ترامپ از ایالت‌های آمریکا درباره غول‌های فناوری افزایش ظرفیت لایو اینستاگرام وقتی عربستان ثروتمند و نفت‌خیز هم از اینفلوئنسرها مالیات می‌گیرد همسریابی در فضای مجازی و کلاهبرداری از مردم اقوام ایرانی «اقلیت» نیستند تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیشه کریستال تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت آرد و گندم تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دامپروری و دام گوشتی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دانه های روغنی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیرینی و شکلات تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت فرش تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت نساجی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت چوب و مبلمان شکست استثناگرایی آمریکایی در عصر ترامپ به سمت دنیای پس از دلار پیش می رویم؟ خروج ترامپ از برجام؛ فشار حداکثری و نتایج حداقلی آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است

چه انتظاری از مذاکرات ۸ آذر در وین داشته باشیم؟

باقی ماندن برخی از مهم‌ترین و پیچیده‌ترین مسائل مورد اختلاف در مذاکرات وین موجب می‌شود انتظار توافق یک شبه در گفت‌وگوهای هشتم آذرماه انتظاری غیرمعقول باشد.
تاریخ انتشار: ۲۱:۰۶ - ۰۶ آذر ۱۴۰۰ - 2021 November 27
کد خبر: ۱۱۱۳۴۹

به گزارش راهبرد معاصر؛ نخستین دور مذاکرات رفع تحریم‌ها میان نمایندگان جمهوری اسلامی ایران و گروه موسوم به 1+4 در دولت «سید ابراهیم رئیسی»، رئیس‌‌جمهوری ایران قرار است از روز هشتم آذرماه در شهر وین اتریش آغاز شود.

 

شروع مذاکرات را «علی باقری کنی»، معاون سیاسی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران سه هفته پیش در توییتر اعلام کرد. او نوشت: «در تماس تلفنی با آقای انریکه مورا، آغاز مذاکرات با هدف لغو تحریم‌های غیرقانونی و غیرانسانی در روز 8 آذرماه در وین مورد موافقت قرار گرفت.»

 

اینکه علی باقری در آن پیام توییتری بر خلاف اصرار دولت‌های غربی از عبارت «آغاز مذاکرات» و نه «از سرگیری مذاکرات» استفاده کرده نشان‌دهنده مخالفت طرف ایرانی با القائات و تبلیغات طرف‌های غربی از مذاکرات هشتم آذرماه است.

 

کشورهای غربی به فراخور این سیاست که قصد دارند همانند تجربه اجرای برجام در دوران اوباما انتفاع اقتصادی ملت ایران از توافق را به حداقل میزان ممکن برسانند در پی القای این گزاره هستند که مذاکرات هشتم آذرماه بایستی ادامه 6 دور مذاکراتی باشد که در دولت حسن روحانی در وین برگزار شد و چنانچه تیم مذاکره‌کننده ایرانی برای کاری غیر از جمع‌بندی گفت‌وگوها پای به میز مذاکرات بگذارد مرتکب خواسته‌های زیاده‌خواهانه و غیرمعقول شده است.

 

حال آنکه نگاهی به وضعیت گفت‌وگوها نشان می‌دهد در 6 دور قبلی مذاکرات وین بر سر بنیادین‌ترین مسائلی که قرار است رفع تحریم‌ها را از یک مسئله نمادین و روی کاغذ خارج کرده و ضامن منافع واقعی ملت ایران باشد (از جمله امتناع آمریکا از لغو همه تحریم‌ها، عدم ضمانت‌دهی آمریکا برای عدم خروج مجدد از برجام و راستی‌آزمایی رفع تحریم‌ها) کماکان هیچ توافقی حاصل نشده است.

 

البته تیم مذاکره‌کننده ایران فرمت شکل‌گرفته در وین را برای گفت‌وگو بر سر رفع تحریم‌ها پذیرفته اما اعلام کرده که مذاکرات هشتم آذرماه را آغاز روندی جدید می‌داند نه ادامه شش دور قبلی. حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ماه پیش گفت: «ما نمی‌خواهیم از نقطه بن‌بست مذاکرات وین وارد این گفت‌وگوها شویم.»

 

در این گزارش با بررسی مهم‌ترین موضوعاتی که هنوز محل اختلاف میان طرف‌های ایرانی و غربی است نشان خواهیم داد طرف‌ مقابل از گره زدن مذاکرات فعلی به 6 دور پیشین گفت‌وگوها چه اهدافی را دنبال می‌کند. راستی‌آزمایی رفع تحریم‌ها، نوع تحریم‌ها و تضمین عدم خروج مجدد از برجام را می‌توان سه موضوعی دانست که پیچیده‌ترین مسائل محل اختلاف میان طرف‌ها هستند.

 

راستی‌آزمایی رفع تحریم‌ها

یکی از مسائل بسیار مهم که هنوز بر سر آن توافقی حاصل نشده و لازم است در روند جدید مذاکرات از هشتم آذرماه در خصوص آن گفت‌وگو انجام شود مسئله راستی‌آزمایی رفع تحریم‌ها است. تجربه اجرای برجام در دوران «باراک اوباما» نشان می‌دهد میان «رفع واقعی تحریم» و «رفع کاغذی یا حقوقی تحریم» تفاوت از زمین تا آسمان است. دولت اوباما، علی‌رغم آنکه به صورت اسمی تحریم‌های بانکی و سایر تحریم‌ها را رفع کرده بود دیگر ابزارهای اقتصادی، سیاسی و حقوقی را برای حفظ ساختار تحریم و جلوگیری از انتفاع اقتصادی ایران به کار گرفت.

 

علاوه بر این، در شرایطی که تمامی تعهدات ایران توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مورد راستی‌آزمایی قرار گرفته و به صورت موشکافانه و مورد به مورد گزارش می‌شوند تأیید رفع تحریم‌ها نیز بایستی به محقق شدن آثار عملی آن و راستی‌آزمایی دقیق آن توسط ایران منوط شود.

 

ایجاد هراس در بانک‌ها درباره انجام تراکنش‌های مربوط به ایران، تمدید 10 ساله «قانون تحریم‌های ایران»، امضای قانون ویزا برای هراساندن تجار از ورود به ایران و گره زدن انتفاع اقتصادی ایران به مسائل غیرهسته‌ای تنها بخشی از اقداماتی بود که در دوران ریاست‌جمهوری «باراک اوباما» برای ایجاد هراس در فضای بین‌المللی از تجارت با ایران و محدود کردن منافع اقتصادی ایران انجام شد.

 

همان‌طور که کارشناسان بر اساس تجربه رفع تحریم‌ها در گذشته بارها تأکید کرده‌اند دولت ایالات متحده از ابزارهای حقوقی مختلفی برخوردار است که می‌تواند حین ادعای رفع تحریم، ریسک همکاری اقتصادی با ایران را افزایش داده و مانع از بهره‌مندی ایران از مزایای اقتصادی ناشی از رفع تحریم شود. لذا پیشنهاد کارشناسان این است که در مذاکرات پیش رو علاوه بر پافشاری روی رفع حقوقی تحریم، شرایط انتفاع ایران از رفع تحریم‌ها در قالب شاخص‌های عینی و سنجش‌پذیر مشخص شود تا راه برای بهانه‌جویی‌ها و مانع‌تراشی‌های طرف آمریکایی سد شود.

 

از طرف دیگر، نحوه رفتار دولت‌های اروپایی بعد از خروج آمریکا از برجام که تلاش می‌کردند با وعده‌درمانی‌های بی‌حاصل و توسل به نمایش‌های تبلیغاتی ایران را به سمت اجرای برجام بدون انتفاع اقتصادی از آن سوق دهند، شاهد دیگری است که نشان می‌دهد بایستی مکانیسمی جهت راستی‌آزمایی انتفاع ایران از رفع تحریم‌ها وجود داشته باشد.

 

این مسئله در بیانات مقام معظم رهبری نیز مورد تأکید قرار گرفته است. ایشان در یک سخنرانی در 19 بهمن‌ ماه 1399 فرمودند: «اگر میخواهند ایران به تعهّدات برجامی برگردد، باید آمریکا تحریم‌ها را کلّاً لغو بکند؛ آن هم نه به زبان و روی کاغذ که بگوید لغو کردیم؛ نه، بایستی در عمل تحریمها را لغو کنند و ما راستی‌آزمایی کنیم. آن وقت ما هم به این تعهّدات برجامی برمیگردیم؛ این سیاست قطعی جمهوری اسلامی است.»

 

مرکز پژوهش‌های مجلس پیش از این مواردی نظیر مطالبه و اطمینان از انجام صادرات سطح مشخصی از نفت و فراورده‌‌های نفتی، امکان تراکنش آزادانه بر منابع مالی حاصل، تحقق سطح مشخصی از تراکنش ماهیانه و عملیات بانکی توسط بانک‌های خارجی هدف و بازنگری عملیاتی در قواعد مرتبط با تعامل اقتصادی بین‌المللی با اشخاص حقیقی و حقوقی ایرانی را به عنوان شاخص‌های عملیاتی و سنجش‌پذیر که بایستی طرف غربی آنها را بپذیرد پیشنهاد کرده است.

 

در مذاکراتی که در دولت روحانی در وین انجام شد هیچ نشانه‌ای از اینکه آمریکا با راستی‌آزمایی واقعی تحریم‌ها موافقت کرده باشد مشاهده نشده است، بنابراین انتظار می‌رود این مسئله از جمله موضوعات پیچیده‌ای باشد که لازم است بر سر آن توافق حاصل شود.

 

نوع تحریم‌ها

یکی دیگر از مسائلی که به طور جدی محل اختلاف است نوع تحریم‌هایی است که بایستی لغو شوند. همان‌طور که می‌دانیم هیأت آمریکایی در مذاکرات قبلی تحریم‌هایی که حاضر به رفع آنها است را به چند دسته تقسیم کرده بود و اصرار داشت که حاضر به رفع همه تحریم‌ها نیست.

 

به‌عنوان یک قاعده کلی می‌توان گفت تحریم‌هایی که نقض توافق هسته‌ای محسوب می‌شوند چند دسته‌اند: نخست، تحریم‌ها و اقدامات محدودکننده‌ای که دولت «باراک اوباما»، رئیس‌جمهور اسبق آمریکا بعد از انعقاد توافق هسته‌ای علیه ایران اعمال کرد و نقض روح و جسم این توافق بود؛ دوم تحریم‌هایی که دونالد ترامپ بعد از خروج از توافق، علیه ایران اعمال، بازاعمال و دوباره برچسب‌گذاری کرده است.

 

تحریم‌های دوران ترامپ خود به چند دسته تقسیم می‌شوند: اول، تحریم‌هایی که اجرای آنها ذیل توافق هسته‌ای برجام متوقف شده بود و او با صدور یک فرمان اجرایی آنها را «بازاعمال» (reimpose) کرد. دوم، تحریم‌های جدیدی که او بعد از خروج از برجام به‌بهانه‌های مختلف هسته‌ای، موشکی و «تروریسم» علیه ایران «اعمال» (impose) کرد و سوم، تحریم‌ها علیه مؤسسات و نهادهایی که از قبل به‌بهانه‌ برنامه هسته‌ای ایران در فهرست تحریم‌ها قرار داشتند اما دولت ترامپ با یک برچسب تحریمی جدید هم آنها را در فهرست قرار داد (relabel) تا راه بازگشت دولت بعدی آمریکا به توافق دشوار شود.

مقام‌های دولت بایدن هنور اظهارات روشنی درباره اینکه واشنگتن حاضر است کدام تحریم‌ها را رفع کند اظهارنظر نکرده‌اند. دولت آمریکا تنها در بیانیه‌های علنی تحریم‌ها را به دو دسته «تحریم‌های سازگار با برجام» و «ناسازگار با برجام» تقسیم‌بندی کرده و می‌گوید حاضر است تحریم‌های ناسازگار را رفع کند.

 

اما کارشناسان مسائل تحریمی از جمله سید «حامد ترابی» تصریح می‌کنند پذیرش منطق تحریم‌های سازگار و ناسازگار با برجام عملا باعث باقی ماندن تعدادی از دستورات اجرایی و قوانین تحریمی پس از برجام یا پس از خروج آمریکا از برجام خواهد شد.

 

از طرف دیگر همچنان دولت آمریکا مدعی است نمی‌تواند تحریم های کنگره را لغو کند و صرفا می تواند به صورت موردی اجرای برخی مفاد یا مصادیق آن را متوقف کند. این دو موضوع در کنار هم از یک سو موجب افزایش لیست تحریم و کاهش روابط بانکی می‌شود، از طرف دیگر ترس شرکت‌ها برای همکاری با ایران را افزایش می‌دهد.

 

تأکید جمهوری اسلامی ایران این است که حفظ ساختار تحریم‌ با برچسب‌های جدید جدا از آنکه راه را برای آمریکا جهت بازگرداندن بسیاری از تحریم‌ها با برچسب جدید باز می‌کند موجب هراس شرکت‌های بین‌المللی از معامله با ایران خواهد شد و بر عادی‌سازی تجارت و روبط اقتصادی با ایران اثر منفی خواهد داشت.

 

یکی از مشکلات اصلی در برجام که سبب شد روابط بانکی ایران با بانک‌های بزرگ برقرار نشود، باقی‌ماندن ساختار تحریم‌های ثانویه بانکی بود که در چهار قانون اصلی تحریمی کنگره (قانون جامع تحریم ایران 2010، قانون اختیارات دفاع ملی 2012، قانون کاهش تهدید ایران 2012، قانون دفاع از آزادی 2013) در دوره اوباما ساخته شد

 

این ساختار با برجام تغییری نکرد و جان‌کری طی نامه‌نگاری با کنگره بر باقی ماندن آن تاکید کرد. در دستورالعمل و سوالات متداول وزارت خزانه‌داری برای اجرای برجام نیز ده‌ها بار بر باقی ماندن این ساختار تأکید شده است. با حفظ ساختار تحریم‌های ثانویه بانکی علیه ایران و نیز نگاه داشتن تعداد زیادی از افراد و نهادهای تحریمی در لیست تحریم، ریسک همکاری بانکی با ایران در سطح بالا نگه‌داشته شد و لذا بانک‌های بزرگ که نگران نقض تحریم‌های ثانویه بانکی بودند و نسبت به اعمال جریمه یا قطع دسترسی به نظام پرداخت دلار نگران بودند، از همکاری با بانک‌های ایرانی خودداری کردند.

 

در واقع، تجربیات اجرای تحریم‌ها نشان می‌دهد ساختار در هم تنیده تحریم‌ها اجازه تفکیک آنها را نمی‌دهد. این اتفاق یک بار در زمان برجام رخ داد و به طرف مقابل اجازه داد تا با همین ابزار تحریم‌هایی را به بهانه مختلف وضع کند یا افرادی را به بهانه‌های مختلف در لیست تحریم قرار دهد و امکان بهره مندی اقتصادی ایران از برجام را به حداقل ممکن خود برساند. این منطق صراحتا لغو عملی تحریم‌های پسابرجامی را رد می‌کند و اجازه راستی آزمایی دقیق به ایران را نمی دهد.

 

ناگفته پیدا است که طرف آمریکایی به دنبال آن است تا آنجا که امکان دارد رفع تحریم‌ها علیه ایران از حالت واقعی و عملی فاصله گرفته و به حالت نمایشی و نمادین نزدیک شود تا بتواند از همین مسئله به عنوان اهرم فشاری بر ایران برای باز کردن باب مذاکرات آتی با استفاده کند. بر همین اساس، انتظار می‌رود یکی از موضوعات اساسی مورد گفت‌وگو در مذاکراتی که از هشتم آذرماه آغاز می‌شود همین مسئله باشد.

 

تضمین عدم خروج

از جمله دیگر موانع موجود در مذاکرات این است که آمریکا حاضر به ارائه ضمانت‌های لازم درباره تکرار تجربه دوران ریاست‌جمهوری «دونالد ترامپ» در خروج از توافق هسته‌ای برجام نیست. به عبارت دیگر، آمریکایی‌ها می‌خواهند امکان یا احتمال خروج را همیشه به عنوان یک اهرم فشار بالای سر ایران حفظ کنند.

 

مسئله دریافت ضمانت از دو جهت مهم و قابل بررسی است. نخست‌ اینکه، در حال حاضر نمایندگان جمهوری‌خواه کنگره آمریکا به صراحت گفته‌اند هر گونه توافق برای بازگشت واشنگتن به برجام تنها محدود به دوران بایدن خواهد بود و چنانچه جمهوری‌خواهان قدرت را در آمریکا در دست بگیرند بار دیگر توافق را پاره خواهند کرد. به همین جهت، تیم مذاکره‌کننده ایران اصرار دارد که طرف آمریکایی بایستی مکانیسمی برای جلوگیری از اتفاقات دوران ترامپ پیشنهاد کند.

 

مسئله دوم اینکه تضمین عدم خروج، علاوه بر ایران، برای شرکت‌ها و بانک‌های بین‌المللی که خواستار معامله با طرف‌های ایرانی هستند نیز اهمیت دارد. چنین ضمانتی نگرانی بانک‌ها و شرکت‌های بین‌المللی را از مبادله با طرف‌های ایرانی از بین خواهد برد.

 

به همین دلیل انتظار می‌رود این مسئله هم از چالش‌های پیش رو در مذاکرات هشتم آذر باشد. روزنامه وال‌استریت‌ژورنال چندی پیش گزارش داده بود تیم مذاکره‌کننده ایران در دور ششم مذاکرات وین درخواستش را از دریافت ضمانت دائمی درباره عدم خروج از برجام به اخذ ضمانتی مبنی بر عدم خروج از این توافق تنها در دوران ریاست‌جمهوری بایدن تقلیل داده اما باز هم با مخالفت طرف آمریکایی روبرو شده است.

 

از مذاکرات چه انتظاری داشته باشیم؟

مجموع آنچه گفته شد نشان می‌دهد تیم‌های مذاکره‌کننده ایران و 1+4 با مسائل و موضوعات حل‌نشده مهمی برای بحث در روز هشتم آذرماه مواجه هستند. البته، طرف غربی قصد دارد با وصل کردن دور جدید مذاکرات به 6 دور گفت‌وگوها در دور روحانی این گزاره را القا کند که بر اصلی‌ترین مسائل در مذاکرات تفاهم حاصل شده و لازم است تیم مذاکره‌کننده ایرانی تنها برای امضای توافقات پیشین وارد وین شود.

 

بر اساس آنچه در بالا گفته شد مشخص است که وضعیت مذاکرات با القائات و تبلیغات طرف‌های غربی تفاوت دارد و برخی از پیچیده‌ترین و مهم‌ترین موضوعات هنوز حل نشده‌اند. نکته اساسی که در اینجا ذکر آن لازم است این است که برای ایران «نتیجه» مهم‌تر از «زمان» است. همه مردم و مسئولین منتظر لغو تحریم‌ها هستند و این لغو تحریم‌ها هرچه زودتر انجام شود، بهتر است، اما تجربه نحوه رفع تحریم‌ در دوران ریاست‌جمهوری باراک اوباما نشان می‌دهد چنانچه در مرحله مذاکرات محکم‌کاری‌های لازم صورت نگیرد نه تنها مشکل تحریم‌ها برطرف نمی‌شود، بلکه دستیابی به لغو تحریم‌ها در قالب برجام ناممکن می‌شود.

 

جمهوری اسلامی ایران موافقت خودش را با مکانیسم وین برای رفع تحریم‌ها اعلام کرده اما با توجه به اختلافات مهم باقی‌مانده میان طرف‌ها انتظار رسیدن به توافق یک شبه و فیصله یافتن پیچیده‌ترین مسائل در روز هشتم آذرماه چندان معقول به نظر می‌رسد. البته تیم مذاکره‌کننده ایران بر این موضوع هم تأکید کرده که به دنبال «مذاکره برای مذاکره» نیست و اجازه نخواهد داد طرف‌های غربی مذاکرات را وارد روند فرسایشی کنند. لذا به نظر می‌رسد برقراری موازنه منطقی میان دستیابی به بهترین نتایج و اجتناب از کش‌دار شدن گفت‌وگوها از جمله چالش‌های پیش روی تیم مذاکره‌کننده ایرانی باشد./ تسنیم

 

مطالب مرتبط
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده