چرا خدا جهنم را خلق کرده است؟-راهبرد معاصر
مدیر عامل صندوق ذخیره فرهنگیان منصوب شد+ سوابق ورود مجلس به خاموشی‌ها مدافع پرسپولیس به تیم قطری می‌رود! واکنش رامین رضاییان به شب تلخ تبریز+ عکس یک قلاده خرس بر اثر تصادف در چهار محال و بختیاری تلف شد+ فیلم ثبت نام فروش فوری ایران خودرو امروز شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱+ لینک سایت و نحوه ثبت نام خودرو‌های ایران خودرو+ قیمت ایران خودرو و جزئیات فروش جدید خودرو امروز شناسایی اولین مورد ابتلا به آبله میمون در فلسطین سبد گردان صوری بورس بازداشت شد انفجار و آتش سوزی در نزدیک فرودگاه ژنو سوئیس+ فیلم هشدار هواشناسی/ طوفان گردوخاک در مناطق شرقی کشور+ تشدید سامانه بارشی در برخی استان ها سفر تفریحی و خانوادگی علیرضا بیرانوند به عمان؛ خبری در راه است؟ آبله میمونی چیست؟ آیا باید نگران همه گیری آن بود؟ روسیه از تسلط کامل بر ماریوپل خبر داد پايان قرارداد اين ١٢ بازيكن با پرسپوليس سهمیه خانواده شهدا در آزمون استخدامی معلمان جدید چقدر است؟ وقتی که کاپیتان استقلال سنگ مردم را به سینه می‌زند و کاپیتان پرسپولیس به سمت مردم سنگ پرتاب می‌کند! حمله موشکی رژیم صهیونیستی به جنوب دمشق+ فیلم خبر مهم برای جاماندگان یارانه نقدی تسهیلات خاص برای چند فرزند دارها+ جزئیات آخرین خبر از بیمه طلائی فرهنگیان+ جزئیات طرح مسکن و سفر معلمان تعطیلی مدارس کرمانشاه امروز ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱ جدول قیمت گوشی سامسونگ امروز شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱ قیمت سهام عدالت امروز ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱ جدول قیمت گوشی شیائومی امروز شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱ قیمت دلار و یورو و نرخ ارز امروز ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱+ جدول قیمت طلا و سکه امروز شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱+ جدول قیمت خودرو‌های ایران خودرو و سایپا امروز ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱+ جدول حمایت علی دایی از کاپیتان استقلال+ عکس واریزحقوق اردیبهشت بازنشستگان کشوری+ جزئیات تماس تلفنی نظامیان ارشد آمریکا و روسیه درباره اوکراین آمریکا تحریم‌های جدیدی علیه حزب‌الله اعمال کرد رئیس بانک مرکزی: آینده بازار ارزی کشور را مثبت ارزیابی می‌کنیم فیلم| مجری زن افغان: این منم، زنی در حال حذف شدن وقتی که پرسپولیسی‌ها در رختکن حبس شدند نباید اجازه داد هیچ عاملی به روابط تهران و باکو آسیب برساند شناسایی نقض گسترده حقوق بشر مردم ایران توسط آمریکا و مجریان تحریم‌ها فیلم| تشویق رحمتی توسط هواداران استقلال پس از تونل قهرمانی لاوروف: تحولات اوکراین به آزادسازی دنیا از استعمار نو غرب کمک می‌کند نتیجه بازی استقلال و آلومینیوم امروز+ خلاصه بازی و حواشی سخنان معاون وزیر درباره رتبه بندی معلمان بررسی همکاری نظامی در دیدار لوید آستین با معاون وزیر دفاع عربستان سعودی استقبال از مربی پرسپولیس با پرتاب بطری+ فیلم توده گردوخاک در راه است قیمت طلا، سکه و نرخ ارز امروز پنجشنبه ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۱+ جدول گفت‌وگوی امیرعبداللهیان و لاوروف درخصوص مذاکرات هسته‌ای نتیجه دیدار پرسپولیس و ترکتور امروز ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۱+ خلاصه بازی و اتفاق عجیب و بازی نیمه تمان انتشار بیانات رهبر انقلاب در مراسم تجلیل از پهلوانان در شماره جدید خط «حزب‌الله» عزل مدیرکل اموال و املاک بنیاد مستضعفان استان ایلام+ معرفی جانشین واکنش اردوغان به عضویت فنلاند و سوئد در ناتو سازمان اطلاعات سپاه بیش از ۳۵ هزار تن کالای اساسی احتکارشده را کشف کرده است سخنان رئیس بانک مرکزی درباره توزیع عادلانه یارانه‌ها واکنش به عدم تصویب افزایش حقوق بازنشستگان در هیات دولت سازمان محیط زیست اعتراف کرد! / توله سوم هم در معرض خطر است وزیر اطلاعات: به‌زودی اطلاعات بیشتری از احمدرضا جلالی منتشر می‌کنیم رمزگشایی از دیدار مایک پمپئو و مریم رجوی در آلبانی سرلشکر سلامی: از خطای محاسباتی دشمن غافل نیستیم خبر تازه از صدور احکام افزایش حقوق بازنشستگان در ۱۴۰۱ + جزئیات همسان سازی حقوق بازنشستگان رئیس‌جمهور: منطقه آزاد فقط برای واردات کالا نیست هواپیمای ترابری «سیمرغ» رونمایی شد دستپاچگی صهیونیست‌ها و شلیک به پهپاد خودی! آمار کرونا در ایران امروز ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۱+ وضعیت کرونایی شهر‌های کشور دولت می‌تواند بدون سقف خودرو واردکند+ زمان اجرای واردات خودرو آغاز مراسم بهره‌برداری از ۸۲ طرح صنعتی، عمرانی و کشاورزی در مناطق آزاد درخواست زلنسکی از بن زاید برای مشارکت در بازسازی اوکراین بیانیه گزارشگر سازمان ملل: آمریکا تمام تحریم‌های یک‌جانبه علیه ایران را لغو کند قیمت خودرو‌های ایران خودرو و سایپا امروز ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۱+ جدول تعیین سقف افزایش کرایه خانه: تهران 25، کلانشهرها 20 و سایر شهرها 15 درصد هشدار خیزش گردو خاک/کاهش دما تا ۱۰ درجه در برخی مناطق نقش «احمدرضا جلالی» در انتقال اطلاعات شهیدان علیمحمدی، شهریاری و ۳۰ نخبه ایرانی به موساد ماجرای افزایش ۱۰ درصدی دستمزد کارگران قانونی است؟ ۸ کشته در پی عملیات ضد تروریستی در شرق تاجیکستان بازگشت ابوالفضل پورعرب به سینما در کنار یک فوتبالیست اردوغان: با پیوستن سوئد و فنلاند به ناتو مخالفیم دستوالعمل واکسن کرونای زائران ایرانی حج تمتع ۱۴۰۱ تغییر می‌کند؟ درگیری نیروی دریایی ارتش با دزدان دریایی بازدید زینب سلیمانی از نمایشگاه کتاب تهران+ تصاویر علت طلاق مهتاب کرامتی لو رفت مواد شوینده گران می‌شود؟ اولین نشست فرمانده کل سپاه با «قهرمانان خط شکن» برگزار می‌شود تهمینه میلانی آتش بس ۳ را می‌سازد خواننده رپ جنجالی بازیگر شد بازید رایگان از برج میلاد در هفته میراث فرهنگی بازدید رایگان از موزه‌ها امروز چهارشنبه ۲۸ اردیبهشت واکنش رضا رویگری به حواشی اخیر درباره همسرش مراسم تشییع پیکر آیت الله فاطمی نیا در تهران+تصاویر و فیلم نمایشگاه کتاب تهران امروز ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۱ تعطیل است ماجرای ازدواج پسر امین حیایی با عروس سرشناس+ فیلم زمان و مکان مراسم وداع با پیکر آیت الله فاطمی نیا رضا صفایی پور بازیگر پیشکسوت بستری شد راز عاقبت به خیری از نظر آیت الله فاطمی نیا اینفوگرافیک| هر نفر چند کارت بانکی دارد؟ اینفوگرافیک| سبد کالای خانواده ۴ نفره چند در می‌آید؟ اینفوگرافیک| سهم آلاینده‌ها در آلودگی هوای تهران فیلم | برکت مقاومت پوستر| جوانان فلسطینی؛ پیروز جنگ اراده‌ها کاریکاتور|وضعیت سعودی در مسئله یمن! نماهنگ | «ارتش» نور چشم ملت اطلاع‌نگاشت| رفع فقر و تأمین رفاه عمومی فیلم| اکسیر تولید اینفوگرافیک| مرور نکات اقتصادی پیام رهبر انقلاب اینفوگرافیک| ائتلاف سعودی در یمن چه فاجعه‌ای به‌بار آورده است؟ اینفوگرافیک| کشور‌هایی که بیشترین تراکم جرایم سایبری را دارند ویدیو| ۴ سناریوی مناقشه اوکراین اینفوگرافیک | آمارهای نگران کننده دهه ۹۰ اینفوگرافیک | ۳ میلیارد دلار دارایی ایرانی‌ها در صرافی‌های خارجی رمزارز ماجرای لغو مجوز صوت و تصویر «روبیکا»+ علت جزئیات تکمیلی نتایج شمارش آرای ریاست جمهوری 1400+ آمار دقیق نتیجه نهایی انتخابات مجلس خبرگان رهبری تهران 1400 نتایج انتخابات شورا‌ی شهر استان تهران ۱۴۰۰+ اسامی آرای آیت الله رئیسی در تهران چقدر بود؟ نتایج انتخابات شورای شهر اراک 1400 نتایج انتخابات شورای شهر قزوین 1400 نتایج انتخابات شورای شهر کرمانشاه 1400 آمار دقیق انتخابات ریاست جمهوری 1400 به تفکیک استان‌ها+ جدول نتایج انتخابات شورای شهر ایلام 1400 نتایج انتخابات شورای شهر قم 1400 نتایج انتخابات شورای شهر ساری 1400 نتایج انتخابات شورای شهر تبریز ۱۴۰۰ نتایج انتخابات شورای شهر سنندج ۱۴۰۰ نتایج انتخابات شورای شهر همدان 1400 نتایج نهایی انتخابات ریاست جمهوری 1400/ آیت الله رییسی برنده انتخابات سیزدهم جدی‌ترین تهدید سایبری فعلی علیه ایران چیست؟ حکمرانی داده‌ها در دنیای دیجیتال مصادیق مجرمانه محیط زیستی جدید در فضای مجازی اعلام شد جریمه سنگین اپل از سوی سازمان ضد انحصار روسیه آپدیت جدید «تلگرام» به جنگ با «کلاب هاوس» رفت کلاب هاوس هک شد/ افشای اطلاعات شخصی ۱.۳ میلیون کاربر سارا بهرامی مهمان این هفته برنامه همرفیق+عکس تأیید هک اطلاعات ۱۵ هزار کاربر آمریکایی ۱۴.۵ میلیون آمریکایی به اینترنت ثابت دسترسی ندارند درخواست ترامپ از ایالت‌های آمریکا درباره غول‌های فناوری افزایش ظرفیت لایو اینستاگرام وقتی عربستان ثروتمند و نفت‌خیز هم از اینفلوئنسرها مالیات می‌گیرد همسریابی در فضای مجازی و کلاهبرداری از مردم اقوام ایرانی «اقلیت» نیستند تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیشه کریستال تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت آرد و گندم تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دامپروری و دام گوشتی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دانه های روغنی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیرینی و شکلات تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت فرش تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت نساجی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت چوب و مبلمان شکست استثناگرایی آمریکایی در عصر ترامپ به سمت دنیای پس از دلار پیش می رویم؟ خروج ترامپ از برجام؛ فشار حداکثری و نتایج حداقلی آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است

چرا خدا جهنم را خلق کرده است؟

اگر بنا نبود موجود مختاری در عالم خلق شود، خدا جهنم را هم خلق نمی‌کرد. جهنم را هم بالعرض به خاطر همان اولیای خودش خلق کرده است. چون رسیدن آن‌ها به کمال در سایه عبادات اختیاری‌شان ممکن است.
تاریخ انتشار: ۱۳:۱۸ - ۰۶ بهمن ۱۴۰۰ - 2022 January 26
کد خبر: ۱۱۹۵۲۷

به گزارش راهبرد معاصر، خطبه فدکیه نام سخنرانی حضرت فاطمه (س) در مسجدالنبی که در اعتراض به غصب فدک ایراد شد. خلیفه اول پس از جریانات بعد از رحلت پیامبر (ص) با منسوب کردن روایتی به پیامبر مبنی بر اینکه پیامبران از خود ارث برجای نمی‌گذارند، زمین‌های فدک را که پیامبر (ص) به حضرت فاطمه (س) بخشیده بود، به نفع خلافت مصادره کرد. فاطمه (س) پس از بی‌ثمر بودن دادخواهی‌اش به مسجد پیامبر رفت و خطبه‌ای ایراد کرد که به خطبه فدکیه مشهور شد. ایشان در این خطبه بر مالکیتش درباره فدک تصریح کرد. همچنین به دفاع از حق حضرت علی (ع) درباره خلافت پرداخت و مسلمانان را به‌خاطر سکوت در مقابل ستم به اهل بیت (ع) سرزنش کرد.

خطبه فدکیه مجموعه‌ای از معارف ناب در زمینه‌های خداشناسی، معاد شناسی، نبوت و بعثت پیامبر اسلام (ص)، عظمت قرآن، فلسفه احکام و ولایت را در بردارد.

آن‌چه پیش رو دارید گزیده‌ای از سخنان مرحوم آیت‌الله مصباح یزدی است که در خصوص شرح خطبه فدکیه حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها ایراد کرده‌اند:

خداوند؛ مختار علی‌الاطلاق

...کَوَّنَهَا بِقُدْرَتِهِ، وَ ذَرَأَهَا بِمَشِیَّتِهِ، مِنْ غَیْرِ حَاجَةٍ مِنْهُ إِلَی تَکْوِینِهَا، وَ لَا فَائِدَةٍ لَهُ فِی تَصْوِیرِهَا؛ در جلسه قبل به این مطلب پرداختیم که فاعلیت الهی نسبت به افعالش، از جمله خلق عالم، اختیاری است و همه چیز در این عالم در چارچوب خواست و مشیت الهی واقع می‌شود؛ لذا قرآن مجید اصرار عجیبی دارد که همه چیز را منوط به مشیت الهی توصیف کند، چه در امور تکوینی از قبیل وسعت و تنگی روزی و طول عمر و چه در امور تشریعی. در امور تشریعی، قرآن می‌فرماید: هم اصل تشریعات باید به اذن و مشیت الهی باشد و وقتی عده‌ای چیزی را حرام یا حلال اعلام می‌کنند می‌فرماید: «قُلْ آللّهُ أَذِنَ لَکُمْ أَمْ عَلَی اللّهِ تَفْتَرُونَ؛ خدا به شما اجازه داده این‌ها را بگویید یا بر خدا افترا می‌بندید؟»، و هم عمل به تشریعات را وابسته به مشیت الهی می‌داند و می‌فرماید: «وَمَا کَانَ لِنَفْسٍ أَن تُؤْمِنَ إِلاَّ بِإِذْنِ اللّهِ؛ حتی ایمان آوردن شما از دایره مشیت خدا خارج نیست.»

علاوه بر مرگ و حیات، افعال اختیاری ما هم وابسته به اذن و مشیت خداست. بر این اساس نکته مهمی که در این عبارات کوتاه این خطبه شریف مورد تأکید قرار گرفته همین است که آفرینش این عالم به مشیت خداست (ذرأها بمشیته).

کلمه «ذرأ» معمولاً در مورد تکثیر یک موجود به کار می‌رود؛ مثل تکثیر از راه توالد و تناسل. قرآن می‌فرماید: «ذَرَأَ مِنَ الْحَرْثِ وَالأَنْعَامِ؛ خداست که موجودات را بر روی زمین پخش می‌کند»؛ یعنی گمان نکنید بعد از خلق پدر و مادر این کار از دست خدا خارج شده است و دیگر ربطی به اراده و مشیت خدا ندارد.

پدیده‌های عالم طبق سنت‌هایی به وجود می‌آیند که خدا در عالم قرار داده است. گاهی هم مثل معجزات، راه‌های اختصاصی و استثنایی دارد. حال که همه چیز در این عالم با مشیت خدا تحقق پیدا می‌کند و خدا هیچ کار جبری و قهری ندارد، نهایت اختیار از آنِ خداست. در کار سایر موجودات مختار از جمله انسان، عواملی جبری وجود دارد؛ لذا همه چیز در اختیار ما نیست. اختیار ما در میان مجموع اسباب و عللی که در کار ما نقش دارند، شاید یک صدم هم سهم نداشته باشد. این عوامل را خدا قرار داده است و تحت اختیار ما نیست و هر وقت هم بخواهد آن‌ها را می‌گیرد. اما اختیار در کار خدای متعال به تمام معنا وجود دارد؛ هیچ شرط، قید یا مانعی برای کار خدا وجود ندارد؛ لذا اختیار حقیقی از آنِ خداست.

علت غایی در افعال انسان

وقتی ما انسان‌ها کار خودمان را تحلیل می‌کنیم می‌بینیم زمانی کاری را انجام می‌دهیم که انگیزه‌ای داشته باشیم؛ مثلاً ما می‌توانیم غذا بخوریم و می‌توانیم نخوریم؛ اما وقتی که احساس گرسنگی می‌کنیم انگیزه غذا خوردن پیدا می‌کنیم. فعل اختیاری نیازمند یک عامل تعیین کننده است. کار اختیاری در صورتی انجام می‌گیرد که نفعی داشته باشد، مانع ضرری شود، نیازی را تأمین کند یا رنجی را برطرف کند؛ در یک کلمه باید خیری داشته باشد تا انسان سراغ آن برود. ما چون آن خیر را نداریم و می‌خواهیم آن را تحصیل کنیم سراغ آن کار می‌رویم. اگر سراغ غذا می‌رویم برای این است که سیری برای ما خیری است و آن را نداریم؛ غذا می‌خوریم تا سیر شویم؛ یعنی با کار اختیاری می‌خواهیم چیزی را که نداریم پیدا کنیم. آنچه که ما در نظر می‌گیریم تا با انجام فعل به آن برسیم، هدف ما از آن کار است که در اصطلاح فلسفی به آن علت غایی می‌گویند. حال بعضی می‌گویند: علم به آن هدف علت غایی است و برخی دیگر می‌گویند: شوق به آن، علت غایی است. من خودمانی‌تر می‌گویم: «علاقه به آن هدف علت غایی است.»

علت غایی در افعال الهی

حال ممکن است سوال شود: آیا خداوند که با اختیار خود عالم را خلق کرد، از این کار هدفی داشت یا خیر؟ اگر هدفی داشت، هدفش چیست؟ چه چیزی را ندارد که می‌خواهد با انجام دادن این کار به آن برسد؟

برخی گفته‌اند: خدا اصلاً هدفی ندارد. اصلاً نسبت دادن هدف، غرض و علت غایی به خدا غلط است. غرض و هدف در مخلوقات مطرح می‌شود. بعضی گفته‌اند: خدا عالم را خلق کرد تا فایده‌ای به دیگران برساند، نه برای این که خود فایده‌ای ببرد. لازمه این سخن این است که خدا رضایت یا کمال بندگانش را ندارد و می‌خواهد به آن برسد. معنای این سخن این است که خدا احتیاج دارد!

فیلسوفان اسلامی بحث پیچیده‌ای را مطرح کرده‌اند که من نتیجه‌اش را در یک جمله می‌گویم؛ ایشان می‌گویند: درباره خدای متعال بلکه در همه مجردات، علت غایی و علت فاعلی یکی است. معنای این سخن چیست؟ آیا وقتی گفته می‌شود خودش برای خودش علت غایی است، یعنی خودش را ندارد و می‌خواهد به خودش برسد؟

به نظر بنده علت غایی در واقع آن علاقه‌ای است که موجود مختار به آن غایت دارد؛ به تعبیر جامع‌تر، دوست داشتن انگیزه انجام کار اختیاری است؛ اما دوست‌داشتن در موجودات مختلف فرق می‌کند. برای خداوند متعال می‌توان نوعی دوستی فرض کرد که مثل سایر صفات ذاتی، عین ذات اوست. خدا خوبی و خیر را دوست دارد و خیر مطلق، ذات خودش است؛ حال چیزی که مرتبه‌ای از خیر او را منعکس کند آن هم بالتبع برای او مطلوب می‌شود.

گاهی ما چیزی را به خاطر خودش دوست داریم و گاهی به خاطر انتسابش به چیزی دیگر. وقتی شما کسی را خیلی دوست داشته باشید، عکسش را هم دوست خواهید داشت. با این‌که آن عکس، تکه کاغذی بیش نیست آن را هم دوست دارید؛ زیرا این عکس دوست را نمایش می‌دهد. تا مادامی که او را دوست دارید این عکس و هر آنچه به او منتسب است را هم بالتبع دوست دارید. ما در و دیوار حرم حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها را می‌بوسیم چون به محبوب انتساب دارد و از آن جهت آن‌ها هم برای مامطلوب‌اند. این خاصیت محبت است.

آنچه برای خدا اصالتاً ارزش دارد ذات خودش است. هیچ چیز از خدا دوست‌داشتنی‌تر نیست. او همه کمالات را به نحو اشد و اکمل دارد و هر کس هم هر کمالی دارد از او دارد؛ پس دوست‌داشتنی‌ترین چیزها ذات خداست. خدا اصالتاً خودش را دوست دارد؛ لذا آثار خود را هم بالتبع دوست دارد. هر چیزی که بیشتر بتواند خدا را نشان دهد برای او مطلوب‌تر است. چرا خداوند مکرر در قرآن می‌گوید: اللّهُ یُحِبُّ الصَّابِرِینَ، یُحِبُّ التَّوَّابِینَ، یُحِبُّ الْمُطَّهِّرِینَ و …؟ چون کسانی که واجد این صفات می‌شوند بیشتر می‌توانندآیینه و جلوه‌گاه خدا باشند. انسان اکمل یعنی وجود مقدس پیغمبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله محبوب‌ترین بندگان برای خداست؛ چون وجود او و صفات او بیش از همه چیز می‌تواند خدا را نشان دهد. او حبیب‌الله است؛ چون خیرات و کمالاتش از همه بیشتر است و بهتر از همه می‌تواند صفات خدا را در خلق نشان دهد. ائمه اطهار، انبیا و اولیای خدا بر حسب اختلاف مراتب و کمالاتشان همین طور هستند.

نکته دیگر که باید به آن توجه داشت این است که ما گاهی یک چیزی را دوست داریم ولی می‌بینیم برای رسیدن به آن باید کارهای زیادی انجام دهیم؛ مثلاً جوانی می‌خواهد با دختر یک خانواده ثروتمند و اسم و رسم‌داری ازدواج کند. می‌بیند اگر بخواهد با این دختر ازدواج کند باید هم پول، هم کسب و کار آبرومند و هم تحصیلات خوبی داشته باشد.

تصمیم می‌گیرد همه این‌ها را فراهم کند. او اصالتاً ازدواج با آن دختر را می‌خواهد و بقیه، همه مقدمه است. این کارها را انجام می‌دهد چون مقدمه رسیدن به معشوق است. کسی که آرزوی رفتن به خانه خدا را دارد به دنبال کسب حلالی می‌رود تا هزینه این سفر را تأمین کند و همین‌طور سعی می‌کند سایر مقدمات را فراهم کند. همه آن‌ها هم مطلوب‌اند؛ همه دوست داشتنی‌اند، اما به خاطر شیء عزیزتری اگر آن نبود این کارها انجام نمی‌گرفت.

می‌توان دو یا چند چیز را در طول هم دوست داشت؛ یک چیز اصالت داشته باشد و بقیه جنبه فرعی داشته باشند. در حج، زیارت خانه خدا اصالتاً مطلوب است؛ اما زیارت قبر پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله هم مطلوب است. این دو چون با هم تزاحمی ندارند هر دو مطلوب‌اند؛ اما یکی از آن‌ها در واقع فرع دیگری است. دو هدف‌اند؛ اما هر دو در یک حد مطلوبیت نیستند و یکی جنبه ثانوی دارد.

اولین مطلوب خدای متعال در اصل، ذات خودش است که هیچ کمبودی ندارد. او از تنهایی هم هیچ رنجی نمی‌برد. خدا از اول تنها بوده تا آخر هم تنهاست. در زیارت جامعه ائمة‌المؤمنین که زیارت بسیار ارزنده‌ای است و جا دارد که با دقت خوانده شود، آمده است: یَا ذَا الْقُدْرَةِ الَّتِی صَدَرَ عَنْهَا الْعَالَم …ابْتَدَعْتَهُ… لَا لِوَحْشَةٍ دَخَلَتْ عَلَیْکَ إِذْ لَا غَیْرُکَ وَ لَا حَاجَةٍ بَدَتْ لَکَ فِی تَکْوِینِهِ وَ لَا لِاسْتِعَانَةٍ مِنْکَ عَلَی مَا تَخْلُقُ بَعْدَهُ بَلْ أَنْشَأْتَهُ لِیَکُونَ دَلِیلًا عَلَیْکَ بِأَنَّکَ بَائِنٌ مِنَ الصُّنْع؛

بهترین چیزی که او را راضی می‌کند توجه و علم به خودش است. این بالاترین مرتبه ابتهاج است. بعد از ابتهاجی که نسبت به ذات خودش دارد، ابتهاجی است که از داشتن کامل‌ترین مخلوقاتش دارد که در درجه اول پیغمبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله قرار دارند و بعد حضرت زهرا و امیرالمومنین و بعد از ایشان سایر ائمه صلوات‌الله‌علیهم‌أجمعین و بعد الاقرب فالاقرب.

خدا عالم را خلق کرد چون دوست داشت آیینه‌هایی برای خودش تحقق پیدا کنند. اگر سند این حدیث قدسی صحیح باشد که می‌فرماید: «یا رسول‌الله اگر تو نبودی عالم را خلق نمی‌کردم و اگر علی نبود تو را خلق نمی‌کردم و اگر فاطمه نبود هیچیک از شما را خلق نمی‌کردم» توجیه قابل فهم آن این است که وقتی خدای متعال می‌خواهد امثال و نظایر پیامبر اکرم با اختلاف مراتبی که دارند تحقق پیدا کنند، باید سلسله پیوسته‌ای تحقق پیدا کند. امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه وقتی می‌تواند به وجود آید که پدری مثل امام حسن عسکری علیه‌السلام و مادری مثل نرجس خاتون داشته باشد؛ همین‌طور تا برسد به حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها. اگر حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها نبود، امامان علیهم‌السلام تحقق پیدا نمی‌کردند و اگر ائمه علیهم‌السلام نبودند نور پیغمبر اکرم و رسالت ایشان باقی نمی‌ماند. اسلام به برکت ائمه اطهار باقی ماند. آن رشته‌ای که این‌ها را به هم پیوند می‌دهد حضرت زهرا سلام‌الله‌علیهاست؛ لذا می‌فرماید: لولا فاطمة لما خلقتکما.

نمی‌شود گفت: وجود پیغمبر فرع وجود حضرت زهراست؛ اما می‌شود گفت: این مجموعه، مطلوب خداست و این مجموعه به هم پیوسته است و حضرت زهرا سلام‌الله‌علیهاست که می‌تواند این مجموعه را به هم پیوند دهد

قطعاً می‌دانیم که مقام پیامبر اکرم از همه آن‌ها بالاتر است. نمی‌شود گفت: وجود پیغمبر فرع وجود حضرت زهراست؛ اما می‌شود گفت: این مجموعه، مطلوب خداست و این مجموعه به هم پیوسته است و حضرت زهرا سلام‌الله‌علیهاست که می‌تواند این مجموعه را به هم پیوند دهد.

حال با توجه به مباجث مطرح شده اگر از ما بپرسند: خدا عالم را برای چه خلق کرد؟ می‌گوئیم: خدا فاقد چیزی نبود تا با خلق عالم نفعی ببرد؛ اما ممکن است آن مخلوق نیاز داشته باشد. خدا سیبی را خلق می‌کند؛ به دنبال آن بوی سیب را هم خلق می‌کند؛ اما بوی سیب وقتی هست که سیبی باشد. آن بوست که احتیاج دارد به این‌که یک جوهری باشد تا قائم به آن باشد؛ نه این‌که خدا احتیاج داشته باشد. این شرط تحقق این مخلوق است نه شرط افاضه او.

شرط قابلیت قابل است نه شرط فاعلیت فاعل. او نیازی ندارد؛ بلکه عالم را خلق کرد چون اصالتاً خودش را دوست دارد؛ از آن حب، حب به کامل‌ترین مخلوقات بالتبع حاصل می‌شود و چون پیغمبر صلی‌الله‌علیه‌وآله کامل‌ترین و نزدیک‌ترین موجودات به خداست، می‌توان گفت: عالم را برای پیغمبر خلق کرد؛ البته او هر چیزی را به اندازه خیری که دارد دوست دارد. آن‌ها هم به همان اندازه‌ای مطلوب‌اند که بتوانند دلالت بر حکمت الهی، عظمت الهی، علم الهی و … داشته باشند. خدا همه مخلوقاتش را دوست دارد؛ اما آن قدر فاصله است بین ما و وجود مقدس پیغمبر اکرم و ائمه اطهار علیهم‌السلام که قابل قیاس نیست. همه عالم در برابر آن‌ها بهایی ندارد. این تنها یک تعارف نیست؛ بلکه فرمایش خودشان است.

هدف از خلقت جهنم

وقتی بناست موجود مختار خلق شود، باید زمینه به گونه‌ای فراهم شود که هم امکان انتخاب راه خوب باشد و هم امکان انتخاب راه بد. علاوه بر راه رسیدن به مقامات عالی، راه عکس آن هم باید وجود داشته باشد تا زمینه اختیار فراهم شود. کسی لیاقت بهشت رفتن را پیدا می‌کند که برای او امکان رفتن به جهنم هم وجود داشته باشد. اگر تنها یک راه وجود داشته باشد انتخاب معنا ندارد. بنابراین باید راه جهنم هم وجود داشته باشد. در این صورت وجود آن راه بالعرض مطلوب است. اگر بنا نبود موجود مختاری در عالم خلق شود، خدا جهنم را هم خلق نمی‌کرد. جهنم را هم بالعرض به خاطر همان اولیای خودش خلق کرده است. چون رسیدن آن‌ها به کمال در سایه عبادات اختیاری‌شان ممکن است و برای تحقق عبادات اختیاری، باید دو راه وجود داشته باشد؛ یک راه، راه خدا و یک راه، راه غیر خدا. راه خدا به بهشت منتهی می‌شود. راه غیر خدا هم باید به نقطه‌ای منتهی شود و آن نقطه جهنم است. پس جهنم بالعرض مطلوب می‌شود./مهر

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده
آخرین اخبار