هدف از تغییرات جدید در هرم قدرت عربستان چیست؟

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ سلمان بن عبدالعزیز پادشاه عربستان، محمد بن سلمان ولیعهدش را به عنوان رئیس شورای وزیران منصوب كرد. طبق فرمان پادشاه عربستان، خالد بن سلمان، فرزندش و برادر بن سلمان به عنوان وزیر دفاع منصوب شد.

رضا میرابیان، کارشناس مسائل غرب آسیا در گفت و گو با «راهبرد معاصر» درباره تغییرات جدید در هرم قدرت عربستان و قدرت افزایی پسران پادشاه سعودی گفت: قابل پیش بینی بود سلمان بن عبدالعزیز به نفع قدرت افزایی پسرانش چنین رویکردی را در دستور کار خود قرار دهد. 

تاریخ سیاسی و صحنه قدرت عربستان تاکنون چنین روندی مشاهده و اجرا نشده که اختیارات به این شکل تفویض شود

وی افزود: با توجه به اینکه در یک سال گذشته محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان در سفرهای خارجی در صف نخست حاضر و در استقبال از مقام‌های رسمی از جمله سران شورای همکاری خلیج فارس، پادشاه اردن، نخست‌وزیر عراق و... نفر نخست میزبانی بود، بنابراین تفویض اختیارات از سوی سلمان بن عبدالعزیز ناگهانی و غیر منتظره نبوده است. 

این کارشناس مسائل غرب آسیا عنوان کرد: آنچه که در فرمان سلمان بن عبدالعزیز آمده ناظر بر ماده 56 قانون اساسی پادشاهی سعودی و  شکل‌دهنده ساختار حاکمیت است. ماده 56 به این موضوع می‌پردازد که پادشاه، نخست‌وزیر است و اعضای هیئت دولت فقط به وی کمک می کنند، اما در هیئت دولت نقش آنچنانی ندارند. 

میرابیان گفت: پادشاه عربستان با صدور این فرمان، ماده 56 را از خود ساقط و به عبارتی به ولیعهد خود واگذار کرده است. از این پس بن سلمان هم‌زمان ولیعهد و نخست‌وزیر است و تمامی اختیارات هیئت دولت و هیئت وزیران را در اختیار دارد. در تاریخ سیاسی و صحنه قدرت عربستان تاکنون چنین روندی مشاهده و اجرا نشده که اختیارات به این شکل تفویض شود.

وی تصریح کرد: در زمان بیماری ملک خالد، اختیارات وی به ملک فهد به عنوان ولیعهد تفویض شد.  در زمان ملک فهد نیز که در اواخر عمر دچار آلزایمر شده بود، اختیارات به ولیعهد ملک عبدالله تفویض شد. برای نخستین بار است اختیارات به این شکل به محمد بن سلمان واگذار و بعد از این، تمامی مصوبات هیئت دولت با نظر بن سلمان و تأیید و اعمال نظر وی اجرا می شود.

میرابیان تأکید کرد: وضعیت به گونه ای می شود که حتی هیئت دولت در مقام رأی دهی به مصوبات قرار نمی گیرند و صرفاً به نخست وزیر کمک می کنند، بنابراین محمد بن سلمان به عنوان شخص نخست عربستان به دیگر کشورها سفر و به عنوان شخص نخست از میهمانان خارجی استقبال می کند. وی همچنین به‌عنوان شخص نخست پادشاهی عربستان دستورات را به وزرا و مقام‌ها می دهد. عملاً محمد بن سلمان در جایگاه پادشاه می‌نشیند با این تفاوت که زیر چتر عنوان پادشاه است.

این کارشناس مسائل غرب آسیا درباره ادامه جاه طلبی های محمد بن سلمان با توجه به تفویض اختیارات جدید گفت: با توجه به موارد گفته شده بن سلمان آنچه برای اجرا در عربستان در نظر دارد را بسیار صریح و عملی تر انجام می دهد؛ یعنی به طی مکانیزم و شکل های قانونی نیاز ندارد و آرزوها و جاه طلبی های محمد بن سلمان عملیاتی می شود. 

وی افزود: محمد بن سلمان از پنج سال گذشته و از زمان ولیعهدی تاکنون بسیاری از اقدامات مد نظر خود را در زمینه اصلاحات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، قضایی و ورزشی انجام داده است، به طوری که سازمان امر به معروف را بی خاصیت، ممنوعیت بستن مراکز تجاری هنگام نماز را لغو کرد و آزادی های بسیار زیادی به زنان بخشید که ازجمله آنها بی توجهی به رعایت و الزام به حجاب در شهرهای مختلف این کشور به جز دو شهر مکه مکرمه و مدینه منوره است.