افزایش وام ازدواج دانشجویی کلید خورد شوک صبحگاهی که به استقلال وارد شد؛ آبی‌ها از آسیا حذف می‌شوند! +عکس درباره ایران رویابافی نمی‌کنم کارگران چند شیفت در روز کار می‌کنند افزایش کرایه اتوبوس‌های بین‌شهری در نوروز ۹۹ قیمت روز خودرو در ۱۶ آذر ۹۸+ جدول کاخ سفید تکلیف استیضاح را یکسره کرد احضار وزیر ورزش به مجلس به خاطر قرارداد ویلموتس زمان واریز یارانه نقدی آذر اعلام شد ویلموتس چقدر از ایران غرامت میگیرد؟ + جزئیات تهرانی‌ها امروز نفس بکشند! حکم پرونده نجفی صادر شد؟ میرسلیم: اصولگرایان به لیست واحد می‌رسند مذاکرات نظامی آمریکا و کره جنوبی شکست خورد رئیس جمهور 16 آذر امسال در دانشگاه حاضر نشد وزیر دفاع آمریکا هم اعزام 14000 نظامی به غرب آسیا را تکذیب کرد شروط بخشش اضافه خدمت سنواتی سربازان آخرین روز ثبت نام کاندیداهای مجلس یازدهم پیشنهاد جدید برانکو به فدراسیون فوتبال برنامه هفته چهاردهم لیگ برتر فوتبال ایران وزیر بهداشت: دارو را گران نکرده‌ایم بارش برف و باران در جاده‌های ۱۱ استان کشور آغاز ثبت‌نام آزمون کارشناسی ارشد از امروز کیهان به شیلا خداداد و ضیغمی: درجه ۳ هستید! قیمت رهن کامل آپارتمان در تهران+ جدول اطلاعیه جدید بانک مرکزی در مورد «رمز دوم پویا» روسیه از برجام بیرون می‌رود؟ استاد موسیقی خواننده جوان «عصر جدید»: شهرت به نفعش نبود گُلی که باعث از بین رفتن چروک‌های پوستتان می‌شود زنی که خواست بشوهرش را سورپرایز کند اما از او کتک خورد طلای ۱۸ عیار نرخ ارز دلار سکه طلا | امروز ۱۶ آذر ۹۸ تشکر جالب استراماچونی از شیخ دیاباته تعیین جایزه 15 میلیون دلاری برای اختلال در اقدامات سپاه قدس تیراندازی اوباش در افسریه تهران تکذیب خبر بازداشت ده بسیجی توسط وزارت اطلاعات دستگیری جاعل عکس مقامات ارشد کشوری و لشکری نشست اوپک آغاز به کار کرد روسیه طرح تغییر کاربری سایت فردو را متوقف کرد سنگ تمام منصوریان برای سیدجلال سقوط وحشتناک پل عابر پیاده مشهد/ عکس و فیلم فیلم/ تولد استراماچونی پس از پایان بازی مقابل شهرخودرو جدول رده‌بندی لیگ برتر پس از پایان هفته سیزدهم آمار نادرست یا خبر نادرست؟! فیلم/ الاغ سواری در اصفهان به نشانه اعتراض به قیمت بنزین "ارزیابی معلمان" پاشنه آشیل رتبه‌بندی/ پرداخت بیشتر برای معلمان با سابقه بیشتر! ۴۳۵ هزار نفر در طرح معلم تمام وقت شرکت کردند معافیت مالیاتی کارمندان اعلام شد استیضاح ترامپ قطعی شد فاصله خودروهای دوگانه‌سوز و تک‌سوز به ۱۰ میلیون تومان رسید داوطلبین ورود به مجلس ۶۰۶۶ نفر شدند/ فردا؛ آغاز ثبت‌نام خبرگان عکس/ بعد از رنگ بنفش روحانی، دختر و داماد روحانی از رنگ سفید رونمایی کردند! فیلم/ خودکشی در مترو شهرری / دو دختر خود را جلوی قطار انداختند به آقای روحانی بگویید به دردهای مردم نخند!+ فیلم وعده های جدید حاجی میرزایی برای معلمان! آیت الله موحدی کرمانی: بی تدبیری در سهمیه بندی بنزین، نمونه ای از انتخاب افراد ناکارآمد است نصب اولین قطعه مهم در قلب راکتور جدید اراک تکذیب ناامنی در ورزشگاه آزادی/ فرمانده انتظامی پایتخت:‌ امنیت کاملا برقرار است نتیجه بازی فوتبال استقلال شهر خودرو+ خلاصه بازی طلای ۱۸ عیار نرخ ارز دلار سکه طلا | امروز ۱۴ آذر ۹۸ نماینده اقلیت مسیحی در مجلس: شبکه های برون مرزی صداوسیما پنجره ای برای ایجاد گفتمان جهانی اند واکنش تند ظریف به نامه اتهام‌آمیز تروئیکای اروپایی به سازمان ملل تبعاتِ آنفلوآنزا؛ در شهر چه خبر است؟ وزارت اطلاعات: پروژه انفجار، آتش سوزی و کشته سازی در خوابگاه دانشجویی ناکام ماند برنامه داعشی ها برای عبور از زیر کوه ها و رسیدن به کاخ اسد چگونه شکست خورد؟ اولتیماتوم یک ماهه به مهناز افشار قیمت روز خودرو در ۱۴ آذر ۹۸+ جدول جریان انقلابی و ولایی اقبال خوبی در انتخابات خواهد داشت راهی جز برگزاری انتخابات باقی نمانده است رهبر معظم انقلاب: مهریه هر چه کمتر باشد، به طبیعت ازدواج نزدیکتر است معلمان جهت ثبت نام مسکن اینجا کلیک کنند + راهنمای ثبت نام مسکن فرهنگیان اردوغان: جمع بستن اسلام با تروریسم، محکوم است اصلاح‌طلبان نمی‌توانند خودشان را از دولت روحانی جدا کنند پیام محرمانه رهبر انقلاب به نمایندگان مجلس توهم جدید آمریکایی ها علیه ایران! واکنش «رامبد جوان» به خبر مهاجرتش و منتفی شدن ساخت «خندوانه» ورود ۳ هواپیمای مشکوک امارات به اقلیم کردستان دیدار «بدون عکس» جانسون با ترامپ از بیم انتقادات در انگلیس ربیعی: مقام معظم رهبری صرفا تایید سران سه قوه را تایید کردند تشکیل کمیته سه نفره برای بررسی اغتشاشات کدام چهره‌ها برای مجلس ثبت‌نام کردند / احمدی‌نژادی‌ها در مسیر بهارستان باهنر: قالیباف می‌تواند سرلیست تهران شود ظریف شایعه استعفای خود را رد کرد روزنامه کویتی: بن علوی در تهران سه موضوع را بررسی کرد «جمیله» درگذشت مردم سلبریتی‌ها را با حاج کاظم‌ها اشتباه نگیرند+ عکس دونالد ترامپ بازیگر یک فیلم ایرانی شد رئیس هلال احمر کشور چه نسبتی با رئیس جمهور دارد؟ +فیلم واکنش مرضیه برومند به خبر درگذشت نصرت کریمی فیلم/ توضیحات معاون وزیر نفت در خصوص گاز سوز کردن خودروهای عمومی دیدار خانواده شهیدِ اغتشاشات اخیر با رهبر معظم انقلاب اینفو گرافی/ جزئیاتی از طرح رتبه‌بندی معلمان فیلم| سردار جلالی:در غائله اخیر نرم‌افزار «ویز» رانندگان را به سمت شلوغی‌ها هدایت می‌کرد درگذشت نصرت کریمی بازیگر+ عکس فیلم/ لحظه‌ای که مسی توپ طلایی را از لوکا مودریچ دریافت کرد عکس/ مهناز افشار کشف حجاب کرد آغاز ثبت نام عصر جدید فصل دوم/ فیلم چاله کندن دولت برای دولت بعدی به وسیله "کمک معیشتی" بعد از گرانی بنزین+ فیلم فیلم/ رونمایی ارتش از پهپاد عمود پرواز اینفو گرافیک/ زمان‌بندی یازدهمین دوره انتخابات مجلس روایت پدر نیکتا اسفندانی از دخترش+ عکس فیلم "مرگ ابوبکر البغدادی"؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه جدول گلزنان لیگ برتر ایران ۹۸ ۹۹ جدول بازیهای لیگ برتر فوتبال ایران 98 / پایان هفته دوازدهم درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست "فشار حداکثری" آمریکا "دولت پنهان" در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه چه کسی از هوآوی می ترسد؟/ فهم نگرانی‌های امنیتی از اینترنت نسل 5 مبارزه با سایه‌ها در تاریکی؛ فهم و تقابل با زورگویی فضای سایبر حملات نفتی به عربستان ویرانگر اقتصاد جهانی نخواهد بود؛ چیز دیگری ممکن است این کار را بکند! تحریم بانک مرکزی ایران چه معنایی دارد؟ تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
دکتر حسن حسنخانی؛ اقتصاددان
تاریخ انتشار: ۰۹:۳۸ - ۱۲ آذر ۱۳۹۸ - 2019 December 03
کد خبر: ۲۹۶۵۰
ارز 4200 ماندنی شد؛

تمهیدات لازم دولتی برای ادامه دلار 4200

دولت در جلسه فوق العاده خود به ماندن ارز 4200 رای داد، در صورت حذف این این ارز به نظر میرسید تبعات تورمی در برخی اقلام اساسی ایجاد شود، اما این ماندن از هر چیزی بدتر خواهد بود اگر مدیریت دولتی در بازرگانی کشور اعمال نشود.

تمهیدات لازم دولتی برای ادامه دلار 4200 چیست؟

 

به گزارش راهبرد معاصر؛ ارز دولتی یا همان ارز جهانگیری از زمان مطرح‌شدن چالش‌هایی بر اقتصاد وارد کرد؛ فهرست‌هایی از کالاهای وارد نشده‌ای که ارز دولتی بدان‌ها اختصاص داده‌شده بود؛ رانت‌ها ویژه خواری‌هایی که در فقدان نظارت دولت منجر به خروج مبالغ قابل‌توجهی ارز از کشور شد سیاست ارز دولتی و اختصاص آن به کالاهای اساسی را زیر سؤال برد. راهبرد معاصر در گفت‌وگو با دکتر حسن حسنخانی اقتصاددان و پژوهشگر اقتصادی به تحلیل چرایی این موضوع و راهکاری که بتواند ضمن حمایت از مصرف‌کننده در تأمین کالای اساسی ارزان؛ دست سوءاستفاده کنندگان را از ارز دولتی تأمین نماید موردبحث و بررسی قرار داده که در ادامه آمده است.

 

ارز 4200 تومانی یا همان ارز معروف به جهانگیری مورد نقد بسیاری از کارشناسان و صاحب‌نظران اقتصادی قرار دارد؛ گویا این ارز در بودجه 99 نیز لحاظ خواهد شد تحلیل شما از تداوم این سیاست بنا به شائبه‌ها و ایرادات وارده بر آن چیست؟

 

 در سال‌های اخیر به‌طور متوسط حجم تجارت کشور (مجموع صادرات واردات) حدود صد میلیارد دلار بوده است که نیمی از آن به صادرات و نیم دیگری به واردات تعلق داشته است. با فرض بر اینکه عمده صادرات ما نفت و فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی است و کالاهای اساسی مصرفی نظیر (برنج واسطه‌ای تولید نظیر ذرت دامی) بیشترین حجم واردات جمهوری اسلامی را تشکیل می‌دهد، می‌توان گفت این دسته از کالاهای وارداتی در گروه کالاهای کم‌کشش (دارای کشش قیمتی تقاضای کمتر از یک) جای می‌گیرند. برفرض مثال اگر قیمت نان مصرفی امروز از هزار تومان به دو هزار تومان افزایش یابد؛ علی‌رغم افزایش صددرصدی، قطعاً سهم نان از سبد مصرفی خانوارها کاهش معناداری پیدا نخواهد کرد؛ لذا می‌توان گفت این دسته از کالاها حساسیت نسبت به قیمت دارند؛

 

بخش عمده‌ای کالاهای وارداتی ما نهاده‌هایی است که برای تولید کالای اساسی داخلی مورداستفاده قرار می‌گیرد درحالی‌که ما در تولید گوشت مرغ ضریب خودکفایی 103 درصد را داریم یعنی 3 درصد مازاد تولید نسبت به تقاضا اما در خصوص ذرت دامی که مهم‌ترین نهاده مرغ است ضریب خودکفایی کشور 15 درصد است و نزدیک به 85 درصد ذرت دامی وارد می‌شود؛ بر این اساس نمی‌توان گفت در تولید گوشت مرغ خودکفا هستیم، بلکه گوشت مرغ وابسته به واردات است. آمارها بیانگر آن است که ایرانیان دو برابر گوشت قرمز، گوشت مرغ مصرف می‌کنند؛ دو میلیون تن مصرف گوشت مرغ در سال درحالی‌که به‌شدت وابسته به ذرت دامی هستیم، این مقدمه به‌طورکلی نشان از حساسیت برخی کالاهای وارداتی و تأثیر افزایش قیمت‌ها بر آن در سفره و معیشت خانوارها است.

 

به‌طورکلی لازمه توجیه‌پذیر بودن اجرای یک سیاست؛ پاسخ به سه سؤال اساسی است: یک مشکل دقیقاً چیست؟ دو مکانیزم دقیق حل مشکل توسط سیاست پیشنهادی چگونه است؟ سوم تبعات اجرای سیاست پیشنهادی چیست؟

 

در مورد ارز 4200 تومانی قطعاً تمام نظریه‌پردازان و مسئولینی که مایل به حذف تخصیص ارز 4200 تومانی هستند باید پاسخگوی این سه سؤال باشند که دقیقه مشکل ارز دولتی چیست؟ آیا مشکل اصلی توزیع رانت بین برخورداران از ارز دولتی است؟ یا مشکل کسری بودجه و فشار ارز به بودجه عامل مهمی در نگرانی کارشناسان و صاحب‌نظران به شمار می‌رود؟ آیا مشکل باز توزیع و مصرف بیش‌ازحد ثروتمندان است؟ همچنین این سؤال باید پاسخ داده شود که حذف ارز دولتی قرار است با چه مکانیزم قانع‌کننده و قابل قبولی مشکل اصلی را رفع کند.

 

اگر چالش ما در تخصیص رانت به دلیل اختلاف قیمت ارز دولتی و آزاد است قیمت ارز و کنار گذاشتن ارز 4200 تومانی دیگر رانتی در این حوزه مشاهده نمی‌شود؟ همچنین پاسخ به این سؤال ضروری است که اگر قیمت دلار در بودجه 12 هزار تومان لحاظ شد؛ قیمت دلار آزاد روی چه عددی خواهد ماند؟ آیا می‌توان تضمین کرد که دلار تا سی هزار تومان افزایش قیمت نداشته باشد؟ در صورت رسیدن به این مبلغ آیا مشکل رانت برطرف خواهد شد؟ پاسخ به این سؤال نیز بسیار حیاتی و ضروری است که آیا راهکاری برای جلوگیری از تبعات اجرای حذف ارز 4200 تومانی اندیشیده شده است؟

 

یعنی معتقد هستید حذف ارز دولتی منجر به افزایش تورم به شدیدترین شکل می‌شود؟

 

 با توجه به این مهم که عمده کالاهای وارداتی ما مصرفی و در زمره کالاهای اساسی واسطه تولید به شمار می‌رود آیا افزایش قیمت ارز منجر به گرانی چند برابری کالاهای ضروری مصرفی مردم نمی‌شود؛ برفرض درحالی‌که ذرت دامی با ارز 4200 تومانی به دست تولیدکننده می‌رسد؛ با حذف ارز دولتی و رسیدن به ارز آزاد 12 هزارتومانی؛ سه برابر شدن قیمت چه فشارها و تبعات اقتصادی بر خانواده‌ها و اقشار آسیب‌پذیر جامعه وارد می‌کند؟ آیا در این صورت نمی‌توان گفت فاجعه‌ی اقتصادی و معیشتی در انتظار بسیاری از خانوارهای ایرانی خواهد بود؟

 

آیا راهکاری برای جلوگیری از تحمیل تبعات مالی و سرمایه‌ای به شرکت‌هایی که نزدیک به 17 میلیارد دلار بدهی ارزی به صندوق ذخیره و نظام بانکی دارند اندیشیده شده است که باز پس دادن وام با نرخ ارز افزون بر 10 هزار تومان منجر به ورشکستگی آن‌ها خواهد شد؟ یکی از نکات قابل‌توجه در خصوص ارز 4200 تومانی آن است که در شرایط حاضر این نرخ مبنای محاسبات کلان اقتصادی و بین‌المللی است و درآمد سرانه دلاری کشور بر مبنای این نرخ سنجیده می‌شود، اقتصاد ایران که از رتبه 18 در سال 2017 به رتبه 28 در سال جاری رسیده با تغییر نرخ ارز از 4200 تومان به 12 هزار تومان قطعاً به رتبه پنجاهم دنیا می‌رسد؛ به این معنا که درآمد سرانه ما به یک‌سوم وضعیت کنونی کاهش می‌یابد.

 

چرا ارز 4200 تومانی از زمان مطرح‌شدن تاکنون با مشکلاتی اساسی و دست‌وپا گیر روبه‌رو بوده است؟

با ترسیم نموداری از وقایع؛ سیاست‌ها و حتی اخبار تأثیرگذار بر نرخ ارز از شهریور 96 می‌توان بر این موضوع مانور داد که در کشور تحریم شده‌ای چون ایران نمی‌توان بدون توجه به‌پیش فرض‌های علم اقتصاد دست به تحقق نظریه‌های علمی داد؛ نظریه‌هایی که برخی بر آن تأکید دارند؛ درحالی‌که توجهی به وضعیت اقتصادی کنونی کشور (تحریم کم‌سابقه؛ بیکاری دورقمی؛ تورم دورقمی؛ برقرار نبودن شرط مارشال- لرنر در اقتصاد ایران) ندارند؛ آنچه در این مهم فراموش‌شده توجه به‌پیش فرض‌هایی چون اشتغال کامل و جریان آزاد سرمایه است که در کشور ما محقق نشده است؛ قطعاً ازنظریه‌های علمی به شکلی ساده انگارانه نمی‌توان در مسائل واقعی اقتصادی کشوری تحریم زده استفاده کرد.

 

ایراد اصلی ارز 4200 تومانی که مخالفان سرسختی دارد از نظر شما چیست؟

بزرگ‌ترین خطا در اعلام ارز دولتی یا همان ارز جهانگیری؛ بیان تخصیص آن به تمام کالاها و به هر میزان به واردکنندگان بود که بیان آن توسط معاون اول رئیس‌جمهور تبعاتی به دنبال داشت؛ اعطای دلار به هر میزان و به تمام کالاها خطای بزرگی است که بیانگر عدم اجرای سیاست تثبیت در کشور ما است. بی‌تردید در کشور تحریم شده‌ای چون ایران که تحریم و مسائل ارزی شوک‌های بی‌شماری بر آن وارد کرده است راهی جز اجرای صحیح سیاست تثبیت وجود ندارد، به صورتی که در فروردین 97 تک‌نرخی شدن ارز در تلویزیون با تبریکاتی از سوی دولتمردان به یکدیگر اعلام شد؛ قطعاً قبل از اجرای چنین سیاستی یعنی شش ماه قبل از تشدید تحریم‌ها و خروج آمریکا از برجام ثبت سفارش کلیه کالاهای لوکس واردات اقلام غیرضروری ممنوع می‌شد؛

 

در کشور تحریم شده ارز باید سهمیه‌بندی و جیره‌بندی شود؛ در چنین شرایطی نباید ارز را به مکانیزم بازار سپرد، چراکه با اتخاذ چنین سیاستی رسید به نقطه تعادلی محال است؛ همان‌گونه که دلار از سه هزار تومان در سال گذشته نزدیک به نوزده هزار تومان افزایش قیمت داشت که با مداخله پلیس و نیروهای امنیتی به قیمت یازده هزار تومان رسید؛ لذا وقتی در اقتصادی که مکانیزمی برای ایجاد تعادل در آن وجود ندارد؛ تزریق ارز به بازار منجر به کاهش تقاضا و کاهش قیمت ارز نمی‌شود. دلار 4200 تومانی سیاست درست اقتصادی بود که به بدترین شکل ممکن اجرا شد.

 

چه راهکاری پیشنهاد می‌دهید؟

بی‌تردید به‌جای اینکه دولت اقتصاد را با دلار آزاد 12 هزارتومانی مدیریت کند بهتر است که با نرخ 4200 تومانی مدیریت کند؛ ساماندهی و اصلاح نظام توزیع؛ ارائه کوپن الکترونیک بدهیم و دولتی شدن بازرگانی کشور در هنگامه تحریم‌ها به معنای ورود خود دولت و جلوگیری از رانت‌خواری عده‌ای است که کالاهای اساسی را با ارز دولتی به قیمت آزاد در بازار به فروش می‌رسانند؛ قطعاً دولت با در اختیار داشتن ابزارهای خود از طریق نظام بانکی؛ وزارت صمت و شرکت بازرگانی دولتی بدون تعارف با تجار واردکنندگانی که منفعت‌جویی آن‌ها اثبات‌شده است دست به واردات کالاهای ضروری موردنیاز مردم بزند.

 

آنچه دولت باید برای یک‌بار اما برای همیشه بدان اهتمام داشته باشد تنظیم نظام توزیع بر یک قیمت مشخص و نظارت حداکثری بر آن است تا کالاهای موردنیاز مردم از مسیر درستی به دست مصرف‌کننده برسد و هیچ‌کس قادر به سوءاستفاده‌هایی چون رانت ویژه خواری نباشد؛ ثمره عملیاتی شدن سامانه جامع تجارت با سامانه‌های جانبی و زیرسامانه‌های آن در شرایط تحریم، اصلاح و کنترل نظام توزیع و بازار و تجارت در کشور است؛ چراکه در شرایط تحریم نمی‌توان مکانیزم های بازار را بر اقتصاد کشور تحمیل نمود. تأکید براین نکته ضروری است که همواره توصیه به مکانیزم های بازاری راه‌حل مشکلات کشورها در همه شرایط نیست به‌ویژه اینکه کشوری مانند ایران به طرز بی‌سابقه‌ای تحت تحریم قرار داشته باشد.

 

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل و اخبار برگزیده