پشتپرده توافق ایران و آمریکا؛ معاملهای که هنوز نهایی نشده است
چارچوب توافق ایران و آمریکا پایان ماجرا نیست، بلکه مرحلهای میانی است که ممکن است به شکستی ناامیدکننده منجر شود یا آنگونه که دولت دونالد ترامپ امیدوار است، آغاز یک دگرگونی خارقالعاده به سوی ایرانی مدرن باشد. به گزارش راهبردمعاصر، دیوید ایگناتیوس در تازهترین یادداشت خود برای روزنامه واشنگتن پست نوشت: وقتی روایت مذاکرهکنندگان آمریکایی و عرب را از جزئیات مذاکرات پرپیچوخم پنج ماه گذشته میشنوم، این احساس به من دست میدهد که چارچوب اعلامشده برای رسیدن به توافق پایان داستان نیست، بلکه گامی میانی است. از نظر دیپلماتیک، این توافق یک خروج از جنگی پرهزینه و نامحبوب است، نه یک رژه پیروزی و بسیار کوتاهتر از صحبتهای ابتدایی دونالد ترامپ درباره تغییر رژیم و تسلیم بیقیدوشرط.
جزئیات محدود کردن برنامه هستهای تهران هنوز مذاکره نشده و نگرانکنندهترین نکته این است که یک حکومت تندرو در تهران همچنان در قدرت باقی مانده است. ریز موارد چانهزنی طولانی و زیگزاگی آمریکا با ایران در ماههای اخیر این حس را زنده میکند که تفاهم ابتدایی گامی است که در نهایت میتواند شکستی ناامیدکننده باشد یا آغاز تحولی خارقالعاده. حتی یکی از مشاوران نزدیک ترامپ اعتراف میکند که در حال حاضر سرنوشت توافق نامشخص است، به این معنا که نمیتوان گفت موفقیتی بزرگ بوده یا یک شکست کامل.
فعلاً پرسشها بیشتر از پاسخها است: جزئیات محدود کردن برنامه هستهای تهران هنوز مذاکره نشده، تنگه هرمز در حال بازگشایی است، اما شاید فقط موقت باشد، توافق به نظر میرسد در مورد لبنان اعمال میشود، اما این به معنای آن نیست که اسرائیل یا حزبالله از آن پیروی کنند و نگرانکنندهترین نکته اینکه حکومت در تهران همچنان قدرت را در دست دارد و قادر به تهدید همسایگان عرب و اسرائیل است.
مذاکرهکنندگان اصلی آمریکا، جرد کوشنر و استیو ویتکاف، مأموران ویژه ترامپ بودهاند. آنها نه دیپلمات، که سرمایهگذارند. این موضوع به مذاکره یک شخصیتی ریسک-پاداش عجیب داده است. این یک «ارائه سرمایهگذاری» است تا یک «چکیده دیپلماتیک». وقتی کوشنر در آوریل در اسلامآباد با محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، ملاقات کرد، صریحاً به او گفت: «ببین، اگر قیمت رولزرویس را میخواهید، محصول رولزرویس میخواهیم.» به بیان دیگر، اگر ایران باز نگه داشتن تنگه هرمز، توقف غنیسازی اورانیوم برای ۲۰ سال و توقف صادرات انقلاب را تحویل دهد، میتواند صدها میلیارد دلار به دست آورد.
پیشنهاد آمریکا، در واقع، سرمایهگذاری مجدد در ایران از مسیر طرح ۳۰۰ میلیارد دلاری برای سرمایهگذاری خصوصی در مدرن کردن کشور است. کوشنر به ایرانیان گفت که شرکت نفت و گاز دولتی آنها بالقوه بزرگتر از آرامکوی عربستان است، اما تنها در صورتی که ایران فعالیتهای انقلابی خود را متوقف کند. بدون ثبات و حاکمیت قانون، ایران ضعیف خواهد ماند؛ با این تغییرات، میتواند رونق پس از جنگ را تجربه کند.
کوشنر و ویتکاف از طریق یک میانجی غیرمعمول عمل کردهاند؛ علی الذوادی، وزیر امور راهبردی دفتر نخستوزیر قطر. او در ۱۰ روز گذشته چهار بار به تهران سفر کرد تا توافق را نهایی کند. آخرین جلسه مذاکرات در تهران، ۱۷ ساعت به طول انجامید. منبع نزدیک به تیم میانجیگری توضیح میدهد که «صبر بخشی از دی.ان.ای ایرانیها است. باید با آنها صبور باشید زیرا این سلاح مخفی آنهاست. میتوانند شما را به دلیل ناامیدی به گوشه رینگ برانند و سپس بیشترین بهره را ببرند.»/اطلاعات