عالیه نصیف کیست؟ / از سابقه پرفراز و نشیب در عرصه سیاست عراق تا بازداشت در پرونده فساد

به گزارش راهبرد معاصر، عالیه نصیف جاسم محمد العبیدی، از چهره‌های سیاسی تأثیرگذار عراق در دو دهه اخیر، همواره در کانون تحولات سیاسی این کشور حضور داشته است. عالیه نصیف با سابقه‌ای پرفرازونشیب در مجلس نمایندگان و عضویت در ائتلاف‌های مختلف سیاسی، این بار در مرکز یک پرونده بزرگ فساد مالی قرار گرفته است. پرونده عالیه نصیف و همکارانش، که به شبکه‌ای سازمان‌یافته متصل است، توجه افکار عمومی و رسانه‌های عراقی و بین‌المللی را به خود جلب کرده و دولت جدید را در آزمونی جدی برای مبارزه با فساد قرار داده است.

بازداشت عالیه نصیف؛ نقطه عطف مبارزه با فساد در عراق

در روز‌های ۲۸ و ۲۹ ژوئن ۲۰۲۶، نیرو‌های امنیتی عراق به رهبری یگان مبارزه با تروریسم و عملیات ویژه، دستور العملیاتی بی‌سابقه را در منطقه سبز بغداد و هفت استان دیگر از جمله واسط، کرکوک، انبار، بابل، دیوانیه، ناصریه و نجف اجرا کردند. در این عملیات گسترده که به دستور مستقیم نخست‌وزیر علی الزیدی انجام شد، دستکم ۵۳ تا ۶۷ نفر از مقامات عالیرتبه سیاسی و دولتی بازداشت شدند که عالیه نصیف یکی از چهره‌های شاخص این فهرست بلندبالا محسوب می‌شود.

اتهامات مالی و اسناد جعلی؛ محور اصلی پرونده عالیه نصیف

بر اساس گزارش‌های رسمی، عالیه نصیف به اتهام استفاده از اسناد جعلی رسمی در منزل شخصی خود در بغداد بازداشت شده است. تحقیقات مقدماتی نشان می‌دهد که پرونده عالیه نصیف به شبکه گسترده‌ای از فساد در وزارت نفت عراق متصل است که بر اساس اعترافات عدنان الجمیلی، معاون پیشین وزارت نفت، کشف شده است. جمیلی در بازجویی‌های خود تأمین مالی کمپین‌های انتخاباتی ده‌ها سیاستمدار از جمله عالیه نصیف در انتخابات نوامبر ۲۰۲۵ را فاش کرده است.

کشف ۲۰ میلیارد دینار و طلا در منزل عالیه نصیف

یکی از جنجالی‌ترین ابعاد پرونده عالیه نصیف، کشف حجم قابل‌توجهی پول نقد و طلا از منزل اوست. منابع امنیتی گزارش داده‌اند که نیرو‌های یگان ویژه در بازرسی از اقامتگاه عالیه نصیف، حدود ۲۰ میلیارد دینار عراقی (معادل بیش از ۱۵ میلیون دلار) و مقداری طلا کشف و ضبط کرده‌اند. هرچند این ارقام هنوز توسط نهاد‌های قضایی به‌طور مستقل تأیید نشده، اما انتشار گسترده آن در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های عراقی، ابعاد تازه‌ای از ثروت‌اندوزی عالیه نصیف را به نمایش گذاشته است.

واکنش‌های سیاسی به بازداشت عالیه نصیف

بازداشت عالیه نصیف و همکارانش واکنش‌های گسترده‌ای در محافل سیاسی عراق برانگیخته است. نخست‌وزیر علی الزیدی با تأکید بر عزم دولت برای «مبارزه با فساد و بازیابی اموال عمومی»، اعلام کرده که «هیچ مماشاتی در مسئولیت حفظ منافع مردم عراق پذیرفته نیست». این در حالی است که ائتلاف «اعمار و توسعه» به رهبری محمد شیاع السودانی که عالیه نصیف از اعضای آن محسوب می‌شود، از اقدامات دولت در مبارزه با فساد حمایت کرده است.

نوری المالکی، نخست‌وزیر اسبق عراق که عالیه نصیف در انتخابات ۲۰۱۴ به عنوان نامزد ائتلاف دولت قانون او به پارلمان راه یافته بود، نیز از بازداشت‌های اخیر تقدیر کرد. این حمایت‌ها نشان می‌دهد که پرونده عالیه نصیف فراتر از جناح‌بندی‌های سیاسی، به مسئله‌ای ملی تبدیل شده است.

سابقه سیاسی پرفرازونشیب عالیه نصیف

عالیه نصیف، متولد ۱۳ ژانویه ۱۹۶۳ در بغداد، دارای مدرک کارشناسی حقوق است و فعالیت سیاسی خود را از سال ۲۰۰۳ و با پیوستن به ائتلاف العراقیه به رهبری ایاد علاوی آغاز کرد. عالیه نصیف در سال ۲۰۱۱ از این ائتلاف جدا شد و در تأسیس «الکتلة العراقیة البیضاء» نقش داشت. سال بعد، عالیه نصیف همراه با قتیبه الجبوری و زهیر الأعرجی، ائتلاف «العراقیه الحرة» را بنیان نهاد.

عالیه نصیف در انتخابات پارلمانی ۲۰۱۴ به عنوان نامزد ائتلاف دولت قانون به مجلس راه یافت و عضو کمیته نیابت (نزاهت) پارلمان شد. عالیه نصیف در انتخابات ۲۰۲۵ نیز پیروز شد، اما او در همان سال به چهار دلیل برای کاهش آرای خود اشاره کرد که بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها داشت. برخی منابع، عالیه نصیف را به داشتن ریشه‌های بعثی متهم کرده و از او با عبارت «الرفیق عالیه» یاد کرده‌اند.

جنجال‌های پیشین عالیه نصیف در عرصه رسانه

عالیه نصیف پیش از این نیز بار‌ها در مرکز جنجال‌های رسانه‌ای قرار داشته است. ماجرای پرتاب کفش عالیه نصیف به سمت نائب سلمان الجمیلی در مجلس، یکی از پرحاشیه‌ترین حوادث دوران حضور او در پارلمان بود. همچنین اظهارات تند عالیه نصیف علیه دولت اقلیم کردستان و نیز انتقادات او از کویت، همواره با واکنش‌های تند رسانه‌های مختلف روبه‌رو شده است.

تحولات قضایی و پیگیری پرونده عالیه نصیف

طبق آخرین گزارش‌ها، ممنوعیت خروج از کشور برای تمام افرادی که نامشان در این تحقیق مطرح شده، از جمله عالیه نصیف، اعمال شده است. منابع قضایی پیش‌بینی می‌کنند که عملیات ضدفساد در روز‌های آینده گسترش یابد و بیش از ۱۰۰ مظنون دیگر بازداشت شوند. دولت عراق همچنین در حال تهیه لیستی از فراریان برای تحویل به اینترپل است تا امکان فرار متهمان پرونده عالیه نصیف و همکارانش از کشور سلب شود.

جمع‌بندی؛ آینده پرونده عالیه نصیف در ترازوی عدالت

عالیه نصیف، سیاستمدار ۶۳ ساله عراقی با کارنامه‌ای جنجالی، اکنون در کانون بزرگ‌ترین عملیات مبارزه با فساد در تاریخ اخیر عراق قرار گرفته است. اتهامات اسناد جعلی و فساد مالی که علیه عالیه نصیف مطرح شده، همراه با کشف مقادیر قابل‌توجه پول و طلا از منزل او، این پرونده را به یک آزمون تاریخی برای نظام قضایی و دولت جدید عراق تبدیل کرده است. همه نگاه‌ها به روند رسیدگی به پرونده عالیه نصیف و همکارانش دوخته شده است؛ پرونده‌ای که می‌تواند نقطه عطفی در مبارزه با فساد ساختاریافته در عراق باشد.