بمب اتم در تلآویو، بازرسان آژانس در ایران
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ در حالی که بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی بهطور مستمر از تأسیسات هستهای ایران بازدید میکنند، رژیم صهیونیستی که زرادخانه اتمی دارد، نهتنها از پیوستن به معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) خودداری می کند، بلکه هیچ بازرسی بینالمللی را نیز نمیپذیرد. این وضعیت، بنیادیترین چالش مشروعیت نظام منع گسترش هستهای را آشکار میکند. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور کشورمان در هشتاد و یکمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد در اظهاراتی حماسی، قاطعانه و از سر عزت ملی، این تناقض را با صراحت مطرح کرد و گفت: بمب اتم در رژیم صهیونیستی است، اما بازرسان آژانس به ایران میآیند و این یک تراژدی است؛ رژیم صهیونیستی میکشد، ایران تحریم میشود!
این سؤال مطرح می شود، چرا بازرسان آژانس به جای رژیم صهیونیستی تنها به ایران می آیند؟
رژیم صهیونیستی از زمان راه اندازی برنامه اتمی خود در سال ۱۹۵۸ میلادی در دیمونا، سیاست «ابهام هستهای» را در پیش گرفته است؛ یعنی نه سلاح اتمی خود را تأیید و نه آن را رد میکند. این سیاست به رژیم صهیونیستی اجازه میدهد تا هم از مزایای بازدارندگی اتمی بهرهمند شود و هم از هزینههای سیاسی و حقوقی ناشی از عضویت در معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای و خلع سلاح بگریزد.
برآوردها نشان میدهد رژیم صهیونیستی بین ۸۰ تا ۲۰۰ کلاهک اتمی در اختیار دارد و ذخایر پلوتونیوم آن امکان دارد برای تولید تا ۳۰۰ سلاح کافی باشد. رژیم صهیونیستی یکی از تنها پنج طرفی است که در کنار هند، پاکستان، سودان جنوبی و کره شمالی که از NPT خارج شده اند، به این معاهده نپیوستهاند. پزشکیان در سخنرانی خود به این نکته پرداخت که رژیم صهیونیستی «در تمام عمر شرمآور خود هرگز اجازه نداده است حتی یک بازرس وارد سرزمین های اشغالی شود.
جمهوری اسلامی ایران همواره تأکید کرده برنامه هستهایاش صرفاً صلحآمیز است و سلاح هستهای هیچ جایگاهی در دکترین دفاعی کشور ندارد. پزشکیان در مجمع عمومی تصریح کرد: ما انرژی هستهای را برای توسعه میخواهیم، نه برای ساختن بمب و تهدید جامعه .
ایران عضو معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای و بر اساس موافقتنامه پادمان جامع، به بازرسیهای آژانس پایبند است. با وجود این، کشورهای غربی با استناد به گزارشهای آژانس، ایران را به انحراف از تعهداتش متهم میکنند. پزشکیان در پاسخ به این اتهامات گفت: ما تروریست نیستیم؛ ما قربانی تروریسم هستیم. دانشمندان، زنان و کودکان بیگناه در حملات تجاوزکارانه اخیر هدف قرار گرفتهاند و این اقدامات خلاف قوانین بینالمللی است .
آژانس و استانداردهای دوگانه
این سؤال مطرح می شود، چرا بازرسان آژانس به جای رژیم صهیونیستی تنها به ایران می آیند؟ این موضوع ریشه در ساختار حقوقی آژانس دارد. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی ادعا کرده است، «آژانس پلیس بینالمللی نیست که هر زمان و هر کجا که بخواهد برود و بازرسی کند». وی توضیح داد، اختیار بازرسی آژانس از تأسیسات هستهای کشورها تنها از رهگذر معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای حاصل میشود و رژیم صهیونیستی عضو این معاهده نیست، بنابراین آژانس توانایی بازرسی از تأسیسات اتمی رژیم صهیونیستی را ندارد.
استاندارد دوگانه آژانس نهتنها مشروعیت این نهاد بین المللی را خدشهدار، بلکه انگیزه کشورها را برای پیوستن به معاهدات خلع سلاح تضعیف میکند
هرچند گروسی این وضعیت را غیرمنصفانه توصیف کرد و گفت، «اینکه ما فعالیتهای یک کشور را بررسی کنیم و فعالیتهای کشور دیگر را بررسی نکنیم، منصفانه نیست.
علاوه بر این، اینکه فقط ایران بازرسی میشود، در هسته تناقض ساختاری نظام بازرسی بینالمللی جای دارد. ایران به دلیل عضویت در معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای و امضای موافقتنامه پادمان جامع، از نظر حقوقی ملزم به پذیرش بازرسیهای آژانس و این در حالی است که رژیم صهیونیستی با نپیوستن به این معاهده، خود را از هرگونه الزام حقوقی برای پذیرش بازرسان معاف کرده است.
رئیس جمهور کشورمان با انتقاد از این وضعیت، در سخنرانی خود آن را ریاکاری خواند و گفت: رژیم صهیونیستی بمب اتمی دارد، عضو معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای نیست، اما میلیاردها دلار سلاح رایگان دریافت میکند و از مصونیت برای بمباران هر پایتختی که بخواهد برخوردار است. ما سر خم نمیکنیم و از حقی که ذاتاً متعلق به ماست دست نمیکشیم .
پزشکیان همچنین هشدار داد، اگر این استاندارد دوگانه ادامه یابد، کشورهای بیشتری به این نتیجه دست خواهند یافت باید تنها به قدرت خود تکیه کنند تا امنیتشان تضمین شود.
وضعیت فعلی نشاندهنده نظام بازرسی گزینشی است که در آن ایران به دلیل عضویت در معاهده NPT زیر شدیدترین بازرسیها قرار دارد، در حالی که رژیم صهیونیستی با نپیوستن به این معاهده، هم زرادخانه اتمی خود را حفظ کرده و هم از هرگونه نظارت بینالمللی معاف مانده است. پزشکیان در بخش دیگری از سخنانش با بیان اینکه موضوع هستهای ایران در میدان نبرد حل نخواهد شد، بر آمادگی کشور برای گفت وگو و دیپلماسی تأکید، اما تصریح کرد، ایران زبان زور را نخواهد پذیرفت.
استاندارد دوگانه آژانس نهتنها مشروعیت این نهاد بین المللی و معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای را خدشهدار، بلکه به گفته منتقدان، انگیزه کشورها را برای پیوستن به معاهدات خلع سلاح نیز تضعیف میکند، زیرا نشان میدهد عضو نبودن میتواند به جای هزینه، مزیت راهبردی به همراه داشته باشد.