کدام کشور‌ها بیشترین مدل‌های هوش مصنوعی را توسعه می‌دهند؟ 

به گزارش راهبرد معاصر؛ آمریکا و چین در مجموع ۷۴ درصد از مدل‌های هوش مصنوعی را به خود اختصاص داده‌اند و فاصله چشمگیری با سایر اقتصاد‌های جهان دارند. همچنین بریتانیا با سهم ۵.۲ درصدی در رتبه سوم قرار دارد، درحالی‌که سهم آلمان و فرانسه هرکدام کمی بیش از ۲ درصد است.

رقابت جهانی برای توسعه هوش مصنوعی به‌شکل چشمگیری در دو کشور ایالات متحده آمریکا و چین متمرکز شده است. این نمودار با استفاده از تحلیل گزارش توسعه جهانی ۲۰۲۶ بانک جهانی و براساس مجموعه داده‌های مدل‌های هوش مصنوعی مؤسسه Epoch AI در ماه مه ۲۰۲۶، نشان می‌دهد مدل‌های هوش مصنوعی در کدام کشور‌های جهان توسعه داده می‌شوند.

جدول زیر اقتصاد‌های جهان را براساس سهم آنها از مدل‌های هوش مصنوعی رتبه‌بندی می‌کند. این داده‌ها از تحلیل بانک جهانی بر مجموعه اطلاعات Epoch AI استخراج شده‌اند.

آمریکا با سهم ۵۰ درصدی در صدر این رتبه‌بندی قرار گرفته و چین با ۲۴ درصد در جایگاه دوم ایستاده است. بریتانیا با فاصله‌ای قابل‌توجه و سهم ۵.۲ درصدی در رتبه سوم قرار دارد و کانادا با ۳.۱ درصد چهارم است. سهم هیچ‌یک از سایر اقتصاد‌هایی که به‌صورت جداگانه در جدول آمده‌اند، از ۲.۳ درصد فراتر نمی‌رود.

چرا آمریکا بر توسعه هوش مصنوعی تسلط دارد؟

برتری آمریکا در توسعه هوش مصنوعی حاصل ترکیبی از سرمایه‌گذاری خطرپذیر، حضور شرکت‌های پیشرو فناوری، استعداد‌های پژوهشی و زیرساخت‌های پردازشی است. شرکت‌هایی مانند OpenAI، Google و Anthropic از یک اکوسیستم ابری توسعه‌یافته و دسترسی به نیمه‌رسانا‌های پیشرفته بهره می‌برند.

بودجه‌های پژوهشی دولت فدرال و سیاست‌های حمایت از تولید داخلی تراشه نیز به تقویت این محیط کمک کرده‌اند. پیشتازی آمریکا تنها به توسعه مدل‌های هوش مصنوعی محدود نمی‌شود؛ این کشور همچنین میزبان شرکت‌هایی است که برخی از پرکاربردترین چت‌بات‌های هوش مصنوعی جهان را ارائه می‌کنند.

آیا چین در حال کاهش فاصله خود با آمریکا در هوش مصنوعی است؟

اگرچه سهم ۲۴ درصدی چین فاصله قابل‌توجهی با سهم آمریکا دارد، تعداد مدل‌های توسعه‌یافته لزوماً نشان‌دهنده توانایی فناورانه یک کشور نیست. توسعه‌دهندگان چینی مانند DeepSeek و Alibaba توانسته‌اند فاصله عملکردی خود را با سامانه‌های پیشرو آمریکایی کاهش دهند؛ به‌ویژه از طریق توسعه مدل‌های کم‌هزینه‌تر و مدل‌هایی با وزن‌های در دسترس عموم.

اگرچه چین نفوذ قابل‌توجهی بر مواد معدنی حیاتی موردنیاز برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی دارد، دسترسی به تراشه‌های پیشرفته، ظرفیت پردازشی و سرمایه همچنان از عوامل تعیین‌کننده در این رقابت محسوب می‌شوند.

چرا اروپا در توسعه هوش مصنوعی عقب مانده است؟

سهم نسبتاً پایین کشور‌های اروپایی از توسعه مدل‌های هوش مصنوعی، بازتاب‌دهنده چالش‌هایی مانند پراکندگی بازار‌های سرمایه، تعداد کمتر سرمایه‌گذاران بزرگ فناوری و دسترسی محدود به زیرساخت‌های پردازشی است.

ابهام‌های نظارتی نیز ممکن است سرمایه‌گذاری در این حوزه را پیچیده‌تر کنند، هرچند نمی‌توان جایگاه فعلی اروپا را صرفاً به تردید یا بدبینی نسبت به هوش مصنوعی نسبت داد. عقب‌ماندن اروپا در توسعه مدل‌های هوش مصنوعی می‌تواند وابستگی این قاره به ارائه‌دهندگان آمریکایی و چینی را افزایش دهد و احتمالاً کنترل اروپا بر زیرساخت‌های هوش مصنوعی و نوآوری‌های آینده را محدود کند.

بااین‌حال، بانک جهانی تأکید می‌کند که کشور‌ها برای بهره‌مندی از مزایای اقتصادی قابل‌توجه هوش مصنوعی، لزوماً نیازی به توسعه مدل‌های پیشرفته و پرهزینه در مرز‌های فناوری ندارند. کشور‌ها می‌توانند با سازگارکردن سامانه‌های هوش مصنوعی موجود و به‌کارگیری آنها متناسب با نیاز‌های اقتصادی و صنعتی خود، از فرصت‌های گسترده این فناوری بهره‌مند شوند. / روزیاتو