«ایران- کوبا»؛ منافع مشترک در تامین واکسن کرونا-راهبرد معاصر
حمله جدید به کاروان لجستیک ارتش آمریکا در عراق داستانی که می تواند برای استقلال دردسر ساز شود رضایی: کشور دچار تشدید آلودگی امنیتی شده است بیماران کرونایی می‌توانند روزه بگیرند؟ آخرین قیمت طلا، سکه، دلار و ارز امروز ۲۵ فرودین ۱۴۰۰ جانشین آقایی در ترکیب پرسپولیس مشخص شد علت فوت دو نفر از کادر درمان سبزوار پس از تزریق واکسن کرونا اعلام شد احمدی‌نژاد سخنان فائزه هاشمی را تکذیب کرد پایان کلاس های ابتدایی مشخص شد میزان افزایش حقوق کارمندان مشخص شد/ حقوق کارمندان با ضریب افزایش جدید چقدر بیشتر می شود؟ اعلام نحوه برگزاری امتحانات خرداد ماه ۱۴۰۰+ جزئیات افشاگری جنجالی با انتشار عکس علی انصاریان در بیمارستان+ عکس روحانی: ایران امنیت عراق را امنیت خود می‌داند عکس| واکنش پیج لیگ اروپا به گل استثنایی طارمی واعظی: دولت بایدن راه ترامپ را ادامه می‌دهد/ رژیم صهیونیستی پشت اتفاقات نطنز واکنش واعظی به گلایه‌های وزیر بهداشت آخرین وضعیت و آمار کرونا در ایران امروز چهارشنبه ۲۵ فروردین ۱۴۰۰/ فوت ۳۰۴ بیمار کرونایی در شبانه روز گذشته اعلام میران افزایش حقوق کارمندان و بازنشستگان در ۱۴۰۰+ جزئیات و مبلغ جدید حقوق کارمندان اعلام اسامی و عناوین اتهامی ۲۱ نفر از شبکه همکاران حسن رعیت+ جزئیات ترکیب استقلال شناسایی شد! لاوروف: بسته‌شدن کانال سوئز اهمیت مسیر تجاری روسیه ـ ایران ـ هند را افزایش داد سازمان انرژی اتمی: تاسیسات هسته‌ای نطنز با سرعت به سوی اهداف تعیین ‌شده به پیش می‌رود آیا بانک مرکزی بزرگترین بدهکار دولت است؟ آیا خودرو ارزان می‌شود؟ + پیش‌بینی قیمت بازار ۱۴۰۰ ورود دیوان محاسبات به هزینه‌ ارز ۴۲۰۰ تومانی بدهی 177 هزار میلیارد تومانی میراث روحانی برای دولت آینده امیرآبادی: مردم تبلیغات کذب علیه ‌رییسی را درک کردند واکنش اکثریت دموکرات‌های سنا به بازگشت آمریکا به برجام جدیدترین قیمت اقلام اساسی اعلام شد پشت پرده حضور داعش در آفریقا سانسور شدید صدای مخالف توسط شبکه های اجتماعی خارجی آدرس‌های غلط جنیدی درباره تصویب مشروط لوایح FATF آخرین وضعیت صدور کارت اعتباری سهام عدالت امروز ۲۵ فروردین+ جزئیات اقساط وام سهام عدالت چقدر است؟+ جزئیات صالحی: اورانیوم ۶۰ درصد ربطی به سوخت راکتور تهران ندارد روحانی: بگذارید مثل ۱۰۰ روز اول تحریم‌ها را بشکنیم/ غنی‌سازی ۶۰ درصدی پاسخی به شرارت‌ها بود آخرین وضعیت سلامت جسمانی حسام نواب صفوی پس از ابتلا به کرونا ترکیب احتمالی پرسپولیس برابر تیم الوحده امارات+ ساعت و زمان دیدار پرسپولیس و الوحده امیرآبادی: نمی‌خواهم در انتخابات کاندیدا شوم قیمت رسمی دلار و انواع ارز امروز چهارشنبه ۲۵ فروردین ۱۴۰۰ بایدن درصدد اجرای توافق ترامپ با امارات برای فروش انواع تسلیحات وضعیت بورس امروز ۲۵ فروردین ۱۴۰۰ زمان دقیق واریز یارانه ماه رمضان در فروردین ۱۴۰۰+ مبلغ یارانه رمضان اولیانوف: ایران همواره در گام‌های برجامی خود شفاف عمل کرده است ماجراجویی جنجالی پرسپولیسی‌ها در هند آخرین آمار شیوع ویروس کرونا در جهان امروز ۲۵ فروردین ۱۴۰۰ کرملین: بایدن در تماس تلفنی با پوتین خواهان عادی سازی روابط شد افراد علامت‌دار کرونا به کجا مراجعه کنند؟ واکنش طارمی به حذف پورتو بعد از گلزنی مقابل چلسی ثبت نام فروش ایران خودرو امروز ۲۵ فرودین ۱۴۰۰ +جدول و جزئیات ثبت نام ایران خودرو فیلم|سوپر گل مهدی طارمی به چلسی ضرغامی: زیر میز می‎زنم اما نه با دمپایی غریب‌آبادی: هفته آینده اورانیوم 60 درصد حاصل می‌شود بازرسان آژانس اتمی چهارشنبه به نطنز می‌روند ریابکوف: یک نقشه ‌راه مکمل درباره احیای توافق هسته‌ای پیشنهاد کردیم زمان واریز یارانه ماه رمضان اعلام شد+ جزئیات ارز مبنای محاسبات گمرکی ۴۲۰۰ تومان اعلام شد +سند حق ورودی برخی مدارس تیزهوشان ۱۸ میلیون تومان است! سیدحسن خمینی امکان ثبت نام در انتخابات را نداشت روحانی: تنها راه آمریکا برای بازگشت به برجام، لغو تحریم‌هاست چرا راستی آزمایی رفع تحریم‌ها حداقل ۳ ماه زمان می‌برد؟! محدودیت‌های شبانه تردد در ماه رمضان ادامه دارد؟ اسماعیلی: جزئیات پرونده آزاده نامداری از سوی قاضی اعلام می‌شود/ آخرین وضعیت پرونده میلاد حاتمی ربیعی: ایران حق خود را برای اقدام علیه عاملین و مباشرین خرابکاری نطنز محفوظ می داند نحوه برگزاری امتحانات پایان سال تحصیلی بعد از اظهارنظر ستاد کرونا اسکان بیماران در راهروهای بیمارستان دزفول افزایش سقف وام‌های دانشجویی+ شرایط دریافت وام دلجویی فرمانده نیروی انتظامی بابلسر از جانباز نخاعی لاوروف: تحریم‌های اتحادیه اروپا علیه ایران «غیرقابل قبول» است هدف از حمله نطنز جلوگیری از فشار ایران روی آمریکا در مذاکرات بود رویکرد و راهبرد ایران سر میز مذاکرات پس از حادثه نطنز بسیار مهم است اگر رئیسی نیاید، جلیلی در انتخابات ریاست جمهوری شرکت می‌کند تکذیب خبر بروز مشکل در تولید واکسن کوو ایران برکت سید حسن خمینی در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ نامزد می‎ شود؟ اول ماه مبارک رمضان ۱۴۰۰ مشخص شد کلاب هاوس هک شد/ افشای اطلاعات شخصی ۱.۳ میلیون کاربر لوح| امیر جهاد با نفس اینفوگرافیک | حرف قطعی کاریکاتور| افتضاح آوران داریوش فرهنگ: «گاندو» مسیر جدیدی در سریال‌سازی ایجاد کرد فیلم| چرا وضعیت مرغ این روز‌ها خراب شده است؟ واعظی: هیئتی‌ها از ستاد کرونا گله‌مندند لوح| توصیه رهبر انقلاب درباره مدیریت فضای مجازی حقایقی تازه از مرگ ناگهانی عسل بدیعی نماهنگ | پیامی دارم رونمایی از پوستر «مردم معمولی» رامبد جوان+ جزئیات نماهنگ | نیاز بشریت به منجی وقتی که «نون خ» رکورد «پایتخت» را شکست فیلم و سریال‌های تلویزیون امروز ۷ فروردین ۱۴۰۰ حدیث روز/ قلب اهل بیت (ع) تسلیم اراده الهی شخصیت واقعی جاسوس تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای در سریال گاندو کیست؟ نماهنگ| «منو بشناس» فیلم| سکانس توقیف نفتکش انگلیسی در گاندو ۲ گاندو ۲ با فشار دولت سانسور شد!/ واکنش بازیگر گاندو به ماجرای امشب اینفوگرافیک | معیشت مردم چگونه بهتر می‌شود؟ فیلم| ورود گاندو به پرونده جاسوسی در تیم مذاکره کننده حدیث روز/ سیره و اخلاق پیامبر (ص) در کلام امیرالمومنین (ع) فیلم‌های سینمایی امروز تلویزیون ساعت پخش سریال های نوروزی قمر بنی هاشم (ع) از منظر اهل بیت (ع) فیلم| مولودی آب زنید راه را محمود کریمی تمام حاشیه‌های سریال «پایتخت»/ از سانسور تا توبیخ کاریکاتور | روحانی: سفره مردم خط قرمز دولت است رهبرانقلاب: شعبان؛ فصل مناجات با خدا عکس/ آیا می‌توان FATF را مشروط پذیرفت؟ تبیین راه مقابله با دشمنان و محافظت از مومنان از رهبر انقلاب؛ تواصی به صبر و بصیرت سارا بهرامی مهمان این هفته برنامه همرفیق+عکس تأیید هک اطلاعات ۱۵ هزار کاربر آمریکایی ۱۴.۵ میلیون آمریکایی به اینترنت ثابت دسترسی ندارند درخواست ترامپ از ایالت‌های آمریکا درباره غول‌های فناوری افزایش ظرفیت لایو اینستاگرام وقتی عربستان ثروتمند و نفت‌خیز هم از اینفلوئنسرها مالیات می‌گیرد همسریابی در فضای مجازی و کلاهبرداری از مردم اقوام ایرانی «اقلیت» نیستند آذری جهرمی کدام حقیقت‌ها‌ را از مردم پنهان کرد؟+ فیلم تیم واکنش سریع پلیس فتا مانع از برداشت غیرمجاز ۸۵۰ میلیون تومان شد جریمه ۹۲ میلیون دلاری تیک تاک برای نقض حریم خصوصی در آمریکا تقسیم وظیفه برای بومی‌سازی تجهیزات شبکه ملی اطلاعات توییتر ۲۳۸ اکانت ایرانی را حذف کرد+ علت عکس‌های کودکان‌تان را بدون اجازه آنها منتشر نکنید تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیشه کریستال تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت آرد و گندم تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دامپروری و دام گوشتی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دانه های روغنی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیرینی و شکلات تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت فرش تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت نساجی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت چوب و مبلمان شکست استثناگرایی آمریکایی در عصر ترامپ به سمت دنیای پس از دلار پیش می رویم؟ خروج ترامپ از برجام؛ فشار حداکثری و نتایج حداقلی وضعیت نتایج انتخابات آستانه اشرفیه پس از درگذشت رمضانی دستک زمان تبلیغات انتخابات مجلس 98 آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ ائتلاف سازی به سبک امام موسی صدر مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
چگونه انحصار واکسن‌سازی شکسته شد؟

«ایران- کوبا»؛ منافع مشترک در تامین واکسن کرونا

قریب به سه ماه بعد از شیوع ویروس کرونا و ه‌گیری جهانی آن، کشورهای مختلفی برای ساخت دارو و واکسن این بیماری تلاش کردند. کشورهایی از جمله چین، آمریکا، روسیه، انگلیس و در نهایت هند. در این میان کشورهایی همچون فرانسه نیز علیرغم دانش فنی بالا و هزینه گزاف اما با شکست مواجه شد ولی ایران و کوبا توانستند نام خود را در کنار معدود کشورهایی ثبت کنند که به نمونه‌های اولیه در این زمینه دست پیدا کرده‌اند.
تاریخ انتشار: ۱۵:۵۱ - ۲۵ بهمن ۱۳۹۹ - 2021 February 13
کد خبر: ۷۷۳۶۲

ایران- کوبا؛ منافع مشترک در تامین واکسن

 

به گزارش راهبرد معاصر؛ قریب به سه ماه بعد از شیوع ویروس کرونا و ه‌گیری جهانی آن، کشورهای مختلفی برای ساخت دارو و واکسن این بیماری تلاش کردند. کشورهایی از جمله چین، آمریکا، روسیه، انگلیس و در نهایت هند. در این میان هم کشورهایی همچون فرانسه نیز علیرغم دانش فنی بالا و هزینه گزاف اما با شکست مواجه شد ولی در مقابل ایران و کوبا توانستند به دلیل دارا بودن فناوری ساخت واکسن و سابقه زیاد در این زمینه وارد میدان شده و نام خود را در کنار معدود کشورهایی ثبت کنند که به نمونه‌های اولیه در این زمینه دست پیدا کرده‌اند.

 

جمهوری اسلامی ایران و راهبرد بومی‌سازی واکسن کرونا

اواخر فصل پاییز بود که وزیر بهداشت از پیگیری ساخت واکسن کرونا به صورت چراغ خاموش در مراکز تحقیقاتی کشورمان خبر داد؛ موسساتی همچون سرم‌سازی رازی، انستیتو پاستور و موسسه دارویی برکت. از همان ابتدا برخی رسانه‌ها مدعی شدند که در مقابل فناوری‌های مدرن در کشورهای غربی، شانسی برای کشورمان متصور نیست و بهتر است به خرید واکسن از کشورهای سازنده اکتفا کرد. اما با پیشرفت واکسن‌های تولیدی و ورود آنها به مرحله تست انسانی امیدها برای ساخت واکسن ایرانی کرونا قوت گرفت.

 

ایران- کوبا؛ منافع مشترک در تامین واکسن

 

پیشینه واکسن‌سازی در کشورمان به یک قرن قبل باز می‌گردد. یک قرن و یک سال پیش و درست چند ماه بعد از پایان جنگ جهانی اول و همزمان با شکل‌گیری کنفرانس صلح پاریس، نمایندگان سیاسی حکومت قاجار از مرکز تحقیقاتی «انستیتو پاستور فرانسه» بازدید کردند. ۳۰ دی‌ماه سال ۱۲۹۹ نیز پروفسور «رنه لگرو» از پاریس وارد ایران شد و موسسه پاستور ایران را به کمک نخبگان کشور راه‌اندازی کرد. اولین محصول این موسسه نیز واکسن حصبه بود و به مرور ساخت واکسن بیماری‌هایی همچون آبله، هاری، وبا، طاعون و سل آغاز شد.

 

سال ۱۳۲۶ شمسی ایران برای اولین بار واکسن ب.ث.ژ را زیر نظر دکتر مهدی قدسی تولید کرد و در نهایت در سال 1344 و به دلیل همه‌گیر شدن ناگهانی وبا در مرزهای ایران، این موسسه تمرکز خود را برای تولید واکسن این بیماری گذاشت و از سال ۱۳۴۵ بخش مستقلی به‌عنوان «واکسن‌سازی» در این موسسه شروع به کارکرد. از دیگر واکسن‌های دیگری که در این انستیتو تولید می‌شود می‌توان به واکسن «هپاتیت ب» اشاره کرد که طی ۱۵ سال گذشته در استانداردهای جهانی به تولید رسیده است. در بخش واکسن‌های ویروسی نیز تولید واکسن هاری انسانی و دامی نیز از شهریور سال ۱۳۸۹ به تولید انبوه رسید و روانه بازار شد.

 

«ایران- کوبا»؛ منافع مشترک در تامین واکسن

 

از دیگر موسسات سابقه‌دار در زمینه تولید واکسن را باید «موسسه تحقیقات واکسن و سرم‌سازی رازی» دانست که در سال ۱۳۰۳ شروع به کارکردو طی حدود ۹۶ سال سابقه تحقیقاتی و پژوهشی واکسن بیماری‌هایی همچون طاعون گاوی، سرخجه، سیاه‌سرفه، اوریون و سرخک را تولید کرد.  به گزارش سازمان بهداشت جهانی، کشورمان سازنده ۱۱ واکسن انسانی، ۱۷ واکسن دامی، ۱۹ واکسن طیور و یک واکسن مخصوص آبزیان و به طور کلی جزء ۱۰ کشور برتر دنیا در حوزه تولید واکسن‌های انسانی، دامی و طیور قرارگرفته است.

 

فناوری‌های پزشکی و کشور کوبا

اواخر دی‌ماه بود که علیرضا بیگلری، رئیس انستیتو پاستور ایران از امضای قرارداد با شرکت کوبایی «فاینلی» برای تولید واکسن کرونا خبر داد. این خبر برای بخش بزرگی از جامعه تعجب‌برانگیز بود که مگر کوبا دارای چه سطحی از فناوری در این حوزه دارد؟

 

«ایران- کوبا»؛ منافع مشترک در تامین واکسن

 

جهش صنعت بیوتکنولوژی و میکروبیولوژی به سال  1959 میلادی و به قدرت رسیدن فیدل کاسترو باز می‌گردد. پیش از این تاریخ صنعت دارو کوبا به ساخت واکسن چند بیماری محدود، همانند هاری، آبله، حصبه و سل، توسط شرکت‌های خارجی باز می‌گردد. بعد از انقلاب کوبا در اعتراض به مقررات حقوق و مزایان این کشور را به مقصد آمریکا ترک کردند. با آغاز تحریم‌های گسترده دارویی از سوی آمریکا علیه این کشور و از سوی دیگر سابقه ریشه‌کنی بیماری فلج اطفال تا سال 1961 مسئولان این کشور به فکر توسعه صنعت واکسن‌سازی در این کشور افتادند. در سال 1964 با تأسیس شرکت ملی «واکسیناتوریوس»، یک پلی‌کلینیک ملی برای بالابردن سطح ایمنی مردم در برابر بیماری‌های واگیردار به وجود آورد و طی دو سال بعد، سطح ایمنی عمومی را از 25 درصد به 60 درصد افزایش داد.

 

از سال  1966 تا 1969، کوبا توانست فناوری تولید واکسن‌های پرمصرف مانند دیفتری، کزاز، سیاه‌سرفه، سل و آبله را بومی کند و همزمان مراکز تحقیقاتی در کنار مراکز درمانی گسترش یافت. سال 1970 بود که طرح کشوری واکسیناسیون کودکان با واکسن‌های کوبایی به مرحله اجرا درآمد و تا  سال 1974 سطح ایمنی عمومی از 80 درصد فراتر رفت. تزریق واکسن برای تمام کودکان اجباری شد و 98 درصد زنان خانه‌دار واجد شرایط دریافت واکسن کزاز شدند.

 

از دهه 80 میلادی نیز دولت کوبا با ورود به حوزه بیوتکنولوژی، مرکز فناوری مهندسی ژنتیک کوبا تأسیس شد و در کمتر از دوسال، محصولاتی مانند «هِبِرپورت- بی»، برای درمان زخم‌های دیابتی و «هِبِرپِنتا»، یک واکسن پنج‌ظرفیتی که در آن واحد کودکان را در برابر دیفتری، کزاز، سیاه‌سرفه، هپاتیت -بی و نوعی آنفلوآنزای مرگبار ایمن می‌کرد، به تولید صنعتی رسید.

 

سال 2005 بود که موسسه «بیوکوبا فارما» با هدف ورود کوبا به عرصه جهانی راه‌اندازی شد. مأموریت این مؤسسه با بیش از 6 هزار پزشک انعقاد قراردادهای مشترک و ارائه خدمات پزشکی و دارویی به دیگر کشورها بود؛ رویکردی که از اوایل دهه 1980، دولت کوبا، با توجه به ظرفیت بالایی که در عرصه پزشکی ایجاد کرده‌بود، به آن رو آورد. تا پایان سال 2015، قراردادهای تولید واکسن و ارائه خدمات بین این شرکت بزرگ و شرکت‌های اقماری آن با کشورهایی مانند الجزایر، آفریقای جنوبی، هند، برزیل، مکزیک، آرژانتین، ویتنام و مالزی امضا شد.

 

همین جهش علمی بود که باعث شد در سال 2015، 9 دانشمند علوم پزشکی کوبا به دلیل اکتشافاتشان موفق به دریافت مدال طلای «WIPO» (سازمان جهانی مالکیت فکری)، یکی از 16 سازمان تخصصی ملل متحد، شدند. این سازمان، طی همین مدت، چهاربار جایزه ویژه و سالانه خود را به دلیل طرح‌های خلاقانه کوبا برای از بین بردن بیماری‌های همه‌گیر و مادرزادی، به این کشور اعطا کرد. لازم به ذکر است که کوبایی‌ها در سال 2010 با سرعت عمل بالا و واکسینه‌کردن بیش از یک میلیون نفر، مانع از همه‌گیری و کشتار ویروس آنفلوآنزای «AH1N1» شدند. طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت، در همین سال، مرگ و میر نوزادان در این کشور، به 4 نوزاد در هزار رسید و حتی از رقم مرگ و میر نوزادان در ایالات متحده آمریکا نیز، کمتر شد؛ این در حالی بود که در 1960 بیش از 60 نوزاد از هر هزار تولد، فرصت زندگی پیدا نمی‌کردند.

 

صنعتی که دیگر انحصاری نیست

واکسن‌سازی تا پیش از نیمه دوم قرن بیستم تنها در اختیار کشورهایی همچون آمریکا، انگلیس، فرانسه و هلند بود اما طی قریب به شصت سال گذشته کشورهایی همچون ایران و کوبا توانستند با سرعت بالایی خود را به جرگه سازندگان واکسن‌های انسانی برسانند. با شیوع بیماری کرونا نیز شاهد بودیم که برخی کشورها همچون فرانسه که سابقه 150 ساله در این صنعت دارند علیرغم هزینه 10 میلیارد دلاری و همکاری با شرکت فایزر نتوانست هیچ دستاوردی کسب کند و در نهایت دست به دامن واکسن «اسپوتنیک  V» روسیه شد.

 

«ایران- کوبا»؛ منافع مشترک در تامین واکسن

 

به نظر می‌رسد در عصری که دانش، قدرت است و کشورها به سمت تولید اقتدار ملی و ثروت از طریق فروش ارزش افزوده دانش حرکت می‌کنند، کشورهایی همچون کوبا و جمهوری اسلامی ایران می‌توانند به صورت مشترک به عنوان یک بازیگر سطح بالا وارد میدان شده و سهم بزرگی از بازار جهانی واکسن را به دست آورند.

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده
آخرین اخبار