جزئیات طرح اختیاری شدن خدمت سربازی-راهبرد معاصر

جزئیات طرح اختیاری شدن خدمت سربازی

طرح اختیاری شدن خدمت سربازی اواخر سال گذشته از سوی مجلس ارائه شد که بر اساس آن خدمت سربازی اختیاری و حرفه ای شود.
تاریخ انتشار: ۱۸:۰۴ - ۲۸ ارديبهشت ۱۴۰۰ - 2021 May 18
کد خبر: ۸۸۴۳۰

به گزارش راهبرد معاصر طرح اختیاری شدن خدمت سربازی در راستای اصلاح قانون سربازی از سوی مجلس طراحی شده است. بر اساس جزئیات طرح اختیاری شدن خدمت سربازی نمایندگان پیشنهاد دادند که سربازی اجباری ترکیبی از اختیاری و حرفه ای شدن باشد و سرباز حقوق و مزایای کافی دریافت کند. به این معنی که کسانی که نمی خواهند به سربازی اعزام شوند حقئ قکانس که به سربازی می روند را پرداخت کنند. بر اساس اعلام نمایندگان مجلس اجرای این طرح بعد از دو سال به مدت 5 سال خواهد بود تا از این طریق سرباز حرفه ای آموزش داده شود. همچنین حقوق سربازان ۹۰ درصد حقوق افراد رسمی با تمام امکانات خواهد شد.

با این حال منتقدان این طرح می گویند بر اساس ماده یک قانون نظام وظیفه عمومی برای دفاع از استقلال و تمامیت ارضی، اتباع ذکور دولت جمهوری اسلامی ایران مکلف به انجام خدمت وظیفه عمومی برابر مقررات این قانون هستند و هیچ فرد مشمول خدمت وظیفه عمومی را جز در موارد مصرحه در این قانون نمی توان از خدمت معاف کرد. برخی دیگر نیز معتقدند لازمه تصویب و اجرای قانونی درباره اختیاری شدن خدمت سربازی، داشتن ارتش و نیروهای مسلح حرفه‌ای در سطح بسیار بالا است.

 

 

 طرح اختیاری شدن خدمت سربازی

طرح اختیاری شدن خدمت سربازی چیست؟

این طرح ترکیبی از اختیاری و حرفه‌ای شدن است که حقوق و مزایای لازم را سربازان نیز دریافت می‌کنند. درواقع کسانی که مایل به سربازی رفتن نیستند، پول به کسانی می‌دهند که سربازی می‌روند. البته در این طرح اساس اول، برآورد نیاز نیروهای مسلح است. زیرا کشور ایران در بین کشورهای ناامن واقع شده و مسئله امنیت برای آن جز واجبات است. در این طرح، سربازی بعد از دو سال به مدت ۵ سال ادامه خواهد داشت و با این کار به صورت حرفه‌ای سرباز تربیت و آموزش دیده می‌شود. زیرا امروزه جنگ تجهیزات جدید و پیشرفته‌ای دارد و ما نیاز داریم که سربازان در این امر خبره و کارآمد شوند.

به طور میانگین هر سال ۴۰۰ نفر سرباز نیاز داریم. مازاد بر نیاز نیروهای مسلح را اختیاری می‌کنیم و همچنین سربازی را از دو سال به ۵ سال افزایش می‌دهیم. در واقع اگر ۸۰ هزار نفر در سال نیروی انسانی بگیریم، حدود ۳۷۰ نفر نیروی مازاد سرباز داریم. البته دوره سه ماه آموزشی سربازی برای پسران اجباری است و مابقی را تا سن ۵۰ سالگی به صورت پرداخت پول به سربازهایی که جذب سربازی می‌شوند، می‌گذرانند.

میزان حقوق سربازان در طرح اختیاری شدن

حقوق سربازان در واقع ۹۰ درصد حقوق افراد رسمی با تمام امکانات خواهد شد. بنابراین باید کامل در اختیار یگان مربوطه باشند، مانند نیروهای مسلح و نمی‌توانند شغل رسمی دیگری داشته باشند. اما می‌توانند علاقه‌مندی‌های دیگر خود را مانند مشاغل کشاورزی، هنری و… ادامه دهند.

برای مثال حقوق یک افسر درجه دار به سوابق، تعداد فرزندان، وضعیت تأهل و.. بستگی دارد و حقوق یک کادر اداری به سرباز پرداخت می‌شود. از سویی دیگر خدمت در مرز و یا در شهر نیز در پرداخت حقوق آنها تأثیر دارد.

آن فردی که باید تا سن ۵۰ سالگی حقوق پرداخت کند بستگی به خدماتی است که دریافت می‌کند؛ به عبارتی اگر بیشتر خدمات بگیرد باید درصد بیشتری بدهد. برای مثال کسی که سفر خارجی دارد باید ۵۰ درصد عوارض خروج را به این امر اختصاص دهد و یا کسانی که خرید و فروش ماشین و مسکن دارند، بیشتر باید عوارض برای تأمین امنیت بدهد. اما کسی که در روستا و مناطق محروم است و یک منزل خرید و فروش کند و یا سفر خارجی نداشته باشد، عوارض تأمین امنیت کمتری پرداخت می‌کند. بنابراین پرداختی‌ها بر اساس عدالت است.

تفاوت سربازی خریدن و پرداخت عوارض امنیت

خرید سربازی بین فقیر و غنی تفاوت قائل نمی‌شوید. همچنین شخص خودش هزینه سربازی نرفتن را پرداخت می‌کند؛ اما خرید سربازی را بیشتر والدین تقبل می‌کنند که بابت خرید سربازی پسرشان پول‌های هنگفتی را پرداخت کنند. در این طرح اگر فردی خدمات دریافت می‌کند باید مالیات امنیت خود را بپردازد و البته مانعی هم برای ادامه فعالیت خود در زندگی روزمره نخواهند داشت و حتی قادر به کاندید شدن در انتخابات هم هست.

 

جزئیات طرح اختیاری شدن خدمت سربازی

 

مزایای طرح اختیاری شدن خدمت سربازی   

امروزه بزرگترین مانع ازدیاد جمعیت، سربازی است بنابراین مسئولان مربوطه برای لبیک گفتن به سفارش رهبری مبنی بر موضوع جمعیت بهتر است که با این طرح همراهی کنند. از سوی دیگر برای رفع معضل سرباز فراری که در حال حاضر ۳ میلیون سرباز فراری و غایب در کشور داریم که با این طرح رفع خواهد شد. همچنین این قانون نظام وظیفه فعلی یک کارخانه ضد نظام راه اندازی کرده و مردم حاضر به تمکین این قانون نیستند. بنابراین بهتر است که طرح به مرحله تصویب و اجرایی برسد.

طرح اختیاری شدن خدمت سربازی  جدی است؟

بر اساس ماده یک قانون نظام وظیفه عمومی برای دفاع از استقلال و تمامیت ارضی، اتباع ذکور دولت جمهوری اسلامی ایران مکلف به انجام خدمت وظیفه عمومی برابر مقررات این قانون هستند و هیچ فرد مشمول خدمت وظیفه عمومی را جز در موارد مصرحه در این قانون نمی توان از خدمت معاف کرد. براساس ماده دو این قانون، هر فرد ذکور ایرانی در ماهی که طی آن ماه به سن ۱۸ سال تمام می‌رسد مشمول مقررات خدمت وظیفه عمومی است.

ماده چهار این قانون می گوید، خدمت وظیفه عمومی ۳۰ سال است و مراحل آن برای همه مشمولان به این شرح است که خدمت دوره ضرورت ۲۴ ماه است و در صورتی که مشمولان مازاد یا کمتر از تعداد مورد نیاز باشد ستاد کل با کسب اجازه از فرماندهی کل آن را به کمتر یا بیشتر از مدت دوره ضرورت تغییر می دهد. دوره احتیاط هشت سال؛  دوره ذخیره اول ۱۰ سال و دوره ذخیره دوم ۱۰ سال است.

براساس ماده ۵ قانون نظام وظیفه عمومی، همه مشمولان قادر به خدمت و بلامانع، به خدمت دوره ضرورت اعزام می‌شوند و پس از فراگرفتن آموزش‌های نظامی لازم در ابتدای خدمت، بقیه خدمت دوره ضرورت را انجام می‌دهند،  تعیین ترتیب تقدم و سهمیه ‌بندی مشمولان وظیفه بین هر یک از نیروهای مسلح، توسط ستاد کل با تصویب فرماندهی کل صورت می‌گیرد.

در گذشته مدت خدمت برای مناطق عادی و نظامی ۲۱ ماه بود و برای سربازان امریه در ارگان های غیر نظامی ۲۴ ماه و بر اساس تبصره یک این ماده قانونی، نحوه تامین سهمیه هر یک از نیروهای مسلح از مشمولان هر دوره، به وسیله کمیسیونی انجام می‌شود که از نمایندگان نیروهای ذکر شده، به ریاست رئیس سازمان تشکیل می‌ شود.

این در حالیست که اداره سرمایه انسانی سرباز ستاد کل نیروهای مسلح در اطلاعیه‌ای، متناسب‌سازی مدت خدمت دوره ضرورت در مناطق گوناگون خدمتی برای کارکنان وظیفه بومی و غیر بومی را با رویکرد کاهش خدمت در مناطق امنیتی درگیر و عملیاتی و افزایش خدمات در مناطق عادی و برخوردار به این شرح اعلام کرد که مدت خدمت کارکنان وظیفه غیربومی در مناطق امنیتی درگیر و جزایر طرح نازعات به مدت ۱۷ ماه، مناطق عملیاتی و امنیتی غیردرگیر، محروم و بد آب و هوا، مرزی و سایر جزایر خلیج‌فارس ۱۸ ماه و مناطق عادی ۲۱ ماه،  مدت خدمت کارکنان وظیفه بومی در مناطق امنیتی درگیر و جزایر طرح نازعات به مدت ۱۷ ماه، در مناطق عملیاتی و امنیتی غیردرگیر، محروم و بد آب و هوا، مرزی و سایر جزایر خلیج‌فارس ۲۱ ماه و در مناطق عادی ۲۴ ماه خواهد بود.

همچنین مدت خدمت کارکنان وظیفه بومی و غیربومی شاغل در یگان‌های حفاظت دستگاه‌های دولتی از جمله سازمان زندان‌ها، وزارت اطلاعات، قوه‌قضائیه، انرژی اتمی، سازمان شیلات نیز به تناسب منطقه‌ای که در آن خدمت می‌کنند، همانند کارکنان وظیفه نیروهای مسلح خواهد بود.مدت خدمت برای مشمولان امریه‌دار که در دستگاه‌های دولتی و غیردولتی خدمت می‌کنند، همچنان ۲۴ ماه خواهد بود.

نیروهای مسلح علت مخالفت خود با سربازی اختیاری را اعلام کند

ابوالفضل ابوترابی عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها در مجلس شورای اسلامی در این زمینه گفته است، طرح اجباری شدن سربازی از دوران رضاخان تغییری نداشته بی شک کشور به سمت توسعه یافتگی پیش می‌رود برای رسیدن به این توسعه یافتگی نیازمند تعیین و تبیین طرح‌ها و قوانین جدید متناسب با تغییر جامعه هستیم.

وی افزود: سربازی یکی از دغدغه‌های اصلی جوانان و خانواده‌ها بوده که با افزایش مشکلات اقتصادی این دغدغه دو چندان شده است؛ با توجه به اینکه هر گونه تغییری در روند سربازی تعداد وسیعی از جامعه را در بر می‌گیرد بر همین اساس نیازمند اصلاح قوانین اعزام مشمولان هستیم.

عضو کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها در مجلس شورای اسلامی به بررسی تغییر قانون اجباری بودن سربازی از مدتها پیش در مجلس اشاره کرد و گفت: براساس این طرح هر مشمولی که بیش از ۲۸ سال دارد، به شرط اینکه تا ۵۰ سالگی، ۵۰ درصد بیش از مشمولان سربازی‌رفته مالیات بپردازد، می‌تواند دوره خدمت وظیفه عمومی را سپری نکند و در عین حال از خدمات اجتماعی که به کارت پایان خدمت ربط دارد و به دارندگان کارت پایان خدمت تعلق می‌گیرد، بهره‌مند شود.

نماینده مردم نجف آباد، تیران و کرون در مجلس یازدهم گفته است، اجرایی شدن این طرح فقط به اختیاری بودن سربازی ختم نمی‌شود؛ این موضوع مسائل متعددی دیگری از جمله نیاز نیروهای مسلح به نیروی انسانی و افزایش دوران خدمت از  دو سال به پنج سال البته به صورت هدفمند را شامل می‌شود.  افزایش ۹۰ درصدی حقوق سربازان موضوع دیگری است که در این طرح مورد توجه قرار می‌گیرد و حتی کسانی که به هر دلیل نمی‌توانند به سربازی اعزام شوند با پرداخت مبلغی از سربازی معاف شده و خدمات دریافت کنند.ابوترابی افزود: نیروهای مسلح تاکنون استقبال خوبی از اجرایی شدن این طرح نداشته و متاسفانه علت مخالفت خود را تا این لحظه عنوان نکرده‌اند؛ مجلس یازدهم آماده پذیرای هر گونه نظر و پیشنهادی از طرف نیروهای مسلح برای تغییر قانون اجباری بودن سربازی است.

 

 اختیاری شدن خدمت سربازی

تجدیدنظر در مدل خدمت سربازی نیازمند بررسی بیشتری است

سردار موسی کمالی مشاور عالی قرارگاه مرکزی مهارت‌آموزی سربازان نیروهای مسلح که سابقه طولانی در مدیریت اداره سرمایه انسانی سرباز ستاد کل نیروهای مسلح دارد در این زمینه می گوید: موضوع تجدیدنظر در مدل خدمت سربازی، یک بحث پیچیده نظامی است و باید فرماندهان عالی‌رتبه نیروهای مسلح و استراتژیست‌های نظامی در این موضوع نظر بدهند. همچنین این بحث‌ها باید در جلسات تخصصی با حضور مسئولان دفاعی و امنیتی کشور مطرح شود نه در توییتر و با اطلاعات و آمار ضعیف و اشتباه. از سوی دیگر آمار سه میلیون مشمول غایب، به‌طور ناگهانی پدید نیامده و برای غایبان یک سال و دو سال و حتی ۱۰ سال اخیر نیست. این میزان مربوط به تعداد غایبینی است که متولد سال‌های ۱۳۵۵ تا ۱۳۸۲ هستند؛ یعنی سه میلیون مشمول غایب طی حدود ۲۶ سال. بنابراین آمار سه میلیون غایب، به‌طور دفعی و در یک بازه زمانی کوتاه پدید نیامده است، لذا آمار میلیونی غایبان، پدیده جدیدی نیست.

وی ادامه می دهد: همیشه چه در دوران طاغوت، چه دوران دفاع‌مقدس و بعد از آن، پدیده غایبین وجود داشته است. هم ‌اکنون تعداد غایبین حدود دو میلیون و ۹۰۰ هزار نفر است و حتی امسال نیز ممکن است افزایش یابد،  با توجه به تجربه‌ای که در اداره سرمایه انسانی سرباز ستاد کل نیروهای مسلح دارم، روند صعودی شدن تعداد غایبین اتفاق تعجب‌برانگیزی نیست چون در گذشته هم وجود داشته است. ضمن اینکه مواردی نظیر کاهش استخدام در مراکز دولتی باعث شده است اثرگذاری محدودیت‌هایی نظیر منع استخدام مشمولان غایب در مراکز دولتی، کم‌اثر شوند. همچنین مصوبات مجلس شورای اسلامی در زمینه حذف برخی محدودیت‌ها برای غایبین، نظیر برداشته شدن محدودیت اخذ گواهینامه یا محدودیت ثبت اموال نیز در افزایش آمار غایبین اثرگذار بوده است. حتی وعده‌هایی که در مورد حذف سربازی داده می‌شود نیز تأثیر زیادی در افزایش غیبت دارد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به بحث داوطلبانه شدن خدمت سربازی اشاره کرده و می گوید: یک‌ سری بحث‌های عامه‌پسند در فضای مجازی انجام می‌شود. نمی‌توان در این حوزه، عامیانه نظر داد. اینکه از سوی برخی جوانان در فضای مجازی این جو ساخته شود که دیگر دوران سربازی وظیفه‌ای به‌سر رسیده است و جوانانی هم که با این جو روبه‌رو می‌شوند، خوش‌شان بیاید و آفرین و بارک‌الله بگویند، نمی‌تواند گامی جدی برای بهینه کردن دوران خدمت باشد. 

وی ادامه داد: بحث درباره طراحی مدل جدید خدمت وظیفه عمومی، شباهت‌هایی با موضوع حذف کنکور دارد. همانطور که برگزاری یا حذف کنکور، هر کدام دارای مزایا و معایبی است؛ باقی ماندن خدمت دوره ضرورت به شیوه فعلی یا داوطلبانه شدن آن نیز هر کدام مزایا و معایبی دارد. سربازی و داوطلبانه شدن سربازی اگر بخواهد تثبیت و اجرا شود و منابع آن تامین شود، مانند حذف کنکور سال‌ها طول می‌کشد و اتفاقی نیست که بتواند با یک تصمیم در عرض چندماه یا چند سال عملیاتی شود؛ ضمن اینکه تصمیم‌گیری درباره سربازی که به مسائل دفاعی و امنیتی ربط دارد، موضوع مهم‌تری از کنکور هم محسوب می‌شود و نیازمند تصمیم‌گیری در سطوح عالی دفاعی و نظامی است.

 

مطالب مرتبط
ارسال نظر
تحلیل های برگزیده