نتانیاهو بازنده انتخابات کنست ؟! ترامپ: ترجیح می‌دهم با روحانی دیدار نکنم کاخ الیزه: ماکرون به تلاش‌های دیپلماتیک در خلیج فارس ادامه می‌دهد فروش «مخفیانه» ساختمان کنسولگری عربستان سعودی در استانبول ظریف: تنها راه‌حل موجود برای همه، پایان دادن به جنگ یمن است تمجید انصارالله از مواضع حمایتی رهبر انقلاب از یمن دادستان تهران: خودروهایی که در پارکینگ‌های ایران‌خودرو و سایپا هستند دچار خسارت شده‌اند جزئیات محرومان و مصدومان استقلال و پرسپولیس در دربی سال ۹۸ ریزش کوه در شهرک باغمیشه تبریز + فیلم همبازی شدن پرویز پرستویی و پسرش والیبال قهرمانی آسیا؛ ایران از سد چین گذشت برجام اوج پیروزی اندیشه دولتی ها و مجلسی های لیبرال بود، که بر باد رفت علوی تبار: اگر اصلاحات خود را بازسازی نکند شکست می‌خورد زمان بازی‌های استقلال و پرسپولیس در جام حذفی اعلام شد بازگشت ۱۵۳ هزار آواره سوری به کشورشان «نه» انصارالله به مذاکره برای مذاکره با آمریکا مذاکره با آمریکایی‌ها جز وقت تلف کردن دستاورد دیگری ندارد رئیس سازمان بازرسی کشور منصوب شد+ سوابق مدل دست دادن روحانی، پوتین و اردوغان+ فیلم مرکل: بازگشت به برجام تنها راه حل کاهش تنش‌های منطقه است راموس و مارسلو غایبان بزرگ رئال در لیگ قهرمانان مسعود رجوی در عربستان مرده ؟! حمله تند مطهری به شریعتمداری + جزئیات نویسنده مصری: آمریکا از اجرای نقشه هایش علیه ایران ناکام مانده است خاطرات سیدجواد نصرالله درباره برادرش «شهید سیدهادی» سرنخ‌های خیلی از مفاسد به مسئولان دولت می رسد چرا سامانه باور ۳۷۳ از سامانه موشکی اس ۳۰۰ روس‌ها پیشرفته‌تر است؟/ انهدام اهداف پرنده با سلاح‌ های لیزری ساخت ایران موافقت رهبر انقلاب با برداشت 300 میلیون دلار از صندوق توسعه برای راه‌آهن چابهار ـ زاهدان تغییر ساعت دربی/ سهمیه ۵۰ درصدی به تماشاگران دو تیم اختصاص یافت عارف: شورای سیاستگذاری اصلاح‌طلبان در حال بررسی مسائل انتخاباتی است یمن، عراق یا ایران؟ از کجا به پالایشگاه آرامکو حمله شد؟ دردسر بزرگ برای مدیرعامل پرسپولیس ۱۱ اقدام گمرک برای ترخیص کالا در شرایط تحریم بازیکن ۲۵ ساله استقلال درگذشت اقدام عجیب و خجالت‌آور پسر دانشجو برای خوشگذرانی با بچه پولدارهای تهران بازتاب بیانات رهبر معظم انقلاب در رسانه‌های خارجی ماجرای نقش عجیب آقای بازیگر در پروژه «مدیری» که صدای همسرش را درآورد!+ عکس روایتی از مرگ تلخ پسر ۸ ساله در ورزشگاه آزادی این هفته به تیر خورد، هفته بعد به تور می‌زنم تیپ افسانه پاکرو در فرودگاه خارجی /عکس نرخ جابه‌جایی زائران ایام اربعین ۹۸ در مرز مهران اعلام شد عجیب ترین سرقت های جهان را بشناسید 3 سناریوی آمریکا برای تقابل با ضربه دردناک یمن به عربستان خرید و فروش مسکن کاهش یافت ممنوعیت فعالیت‌های عمرانی در پایتخت در 15 روز اول مهر فریب پیامک‌های کارت سوخت را نخورید نرخ خودرو در بازار امروز سه شنبه ۲۶ شهریور ۹۸ ۱۵ ترفند طلایی برای ایجاد آرامش در اوج خشم کوه پوشیده شده از فرش در تهران+ عکس سردار کارگر: حذف نام شهدا از کوچه‌ها سهوی بوده است هشدار پلیس به پرسه‌زنان در اطراف مدارس ثبت رکوردی جدید در کارنامه تاریخی بازار سهام نگاهی به نوسانات بازار سکه و ارز نرخ طلا و سکه در ۲۶ شهریور ۹۸ پرواز نفت با سوخت آرامکو بازیکن محبوب به دربی می رسد قیمت بلیط قطار اربعین گران نمی‌شود شکایت استقلالی ها به کمیته انضباطی رسید تست روانشناسی قبل از ازدواج؛ درونگرا هستید یا برونگرا؟ کلمه شهید از خیابان مقابل شهرداری حذف شد +عکس پرداخت تسهیلات و ایجاد تعهدات بانکی منوط به عدم بدهی معوق و چک برگشتی است پاسخ کوبنده رهبر انقلاب به تحریم ها شرایط خروج سربازان از کشور برای مراسم اربعین آخرین آمار ثبت نام کنندگان در انتخاب رشته بدون آزمون دانشگاه‌ها رئیسی لیست اموال خود و خانواده‌اش را به رهبر انقلاب اعلام کرد حکم جالب قاضی سرعین برای یک متهم جزئیات استخدام ۱۰هزار نیرو در وزارت بهداشت 5 دلیل برای بازگشت احتمالی آمریکا به برجام استان تهران رکورددارِ سقط جنین در کشور فروش فوری ۴ محصول سایپا به صورت نقدی و اقساطی انتقاد تند پگاه آهنگرانی از برخی بازیگران فیلم/ آیتم جنجالی برنامه فوتبال برتر و میثاقی درباره سحر تیغ دو لبه حذف یارانه ها: هدایت منابع به سمت توسعه یا ادامه روند کنونی؟ مجری سرشناس تلویزیون: ممنوع‌التصویر هستم؟ نمی‌دانم! نرخ اجاره یک واحد مسکونی در منطقه ۵ تهران چقدر است؟ + جدول هدیه رهبر معظم انقلاب به 4 هزار نفر از فرزندان مدافعان حرم وضعیت زائران ایرانی در مجاورت مرز مهران تناقض گویی‌های رئیس جمهور طبیعی است مسابقه زیبایی دخترِ تاتار+ تصاویر شرمن: ترامپ مجوز جنگ با ایران را ندارد چه کسی بهرام رادان و مهناز افشار را به سینما آورد؟ واکنش «پرویز پرستویی» به بازیگر شدن پسرش/ عکس مقام آمریکایی: برای مقابله با ایران با اروپا متحد هستیم زندگی عجیب پادشاه تایلند/ از ازدواج با بادیگارد شخصی تا انتشار عکسی که سایت دربار را مسدود کرد + تصاویر نتیجه والیبال ایران چین/ زمان و ساعت بازی ایران هند رفتار جالب فرمانده یگان ویژه با طرفداران پرسپولیس +فیلم کنایه پیمان یوسفی به سرهنگ علیفر روی آنتن زنده+فیلم بی‌بی‌سی: جنگ با ایران بازی پلی استیشن نیست!+ فیلم بازگشت علی ضیاء به تلوزیون با فرمول یک فرزند پرویز پرستویی بازیگر شد +عکس قیمت خودرو‌های پرفروش در ۲۵ شهریور ۹۸ «جای منو توی اتاق بنداز» به کانادا می‌رود پشت پرده فشار و سنگ‌اندازی علیه دستگاه قضا «تراوش» یا «توهم» جریان سوم؟! حمله به اتوبوس باشگاه استقلال با سنگ + فیلم واکنش گولبن خواننده ترک به دابسمش شیلا خداداد+ عکس دادگاه رسیدگی به اتهامات شبنم نعمت‌زاده/ تصاویر آقای روحانی از برچسب جناحی بودن بپرهیزد پورشه طلا با پلاک ایران در لس آنجلس+ عکس رئیس جمهور وارد آنکارا شد روحانی به ترکیه سفر کرد صدام و نتانیاهو پدر منافقین بودند نه آیت‌الله طالقانی مسابقات مستر المپیا؛ هادی چوپان بدنساز ایرانی کولاک کرد+ فیلم فیلم/ برخورد عجیب آقای معلم با دختران آرایش کرده دبیرستانی چرا سیاست فشار و محاصره ایران شکست خورده است؟ فیلم/ خاطره بازی با صدای فردوسی‌پور و اینکه چطوری پروین سلطان شد آیا عراق جبهه جدید درگیری اسرائیل با ایران است؟ بایسته های رسیدن به هرگونه توافق با طالبان برای آمریکا هدایت یازده سپتامبر دیگری از ادلب! بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
تاریخ انتشار: ۰۸:۳۴ - ۲۸ ارديبهشت ۱۳۹۸ - 2019 May 18
کد خبر: ۱۱۴۷۲

ابهام در سرنوشت ۱۲ میلیارد دلار ارز حاصل از صادرات

سرانجام پس از مدت‌ها اعلام آمارهای مختلف و در برخی موارد ناهمسو، رئیس‌کل بانک مرکزی رقم دقیق بازگشت ارز حاصل از صادرات را ۷/ ۱۸ میلیارد دلار اعلام کرد.

به گزارش راهبرد معاصر ،  با توجه به اعلام عملکرد ۶۰ درصدی در تحقق هدف بانک مرکزی، هنوز سرنوشت ۱۲ میلیارد دلار ارز حاصل از صادرات مشخص نشده است. رئیس‌کل بانک مرکزی به صادرکنندگان هشدار داد که اگر از ۵ راه مشخص‌شده ارز حاصل را بازنگردانند، با اقدامات تنبیهی و حتی انتظامی روبه‌رو خواهند شد. در همین روز، سرپرست سازمان توسعه تجارت با هشدار نسبت به اقدامات تضعیف‌کننده انگیزه صادرکنندگان، خواستار بهبود رویکرد در مواجهه با صادرکنندگان شد. به نظر می‌رسد در درون دولت علاوه بر آمار بازگشت ارز در نحوه مواجهه با صادرکنندگان نیز اختلاف نظر وجود دارد. به همین بهانه مسیر برگشت بهینه ارز صادراتی را با توجه به تجارب جهانی بررسی کرده است. این تجارب نشان می‌دهد، تعیین دقیق قلمرو مدنظر برای بازگشت ارز صادراتی گام اول است. تجربه کشورهای توسعه‌یافته نشان می‌دهد باید به جای استفاده از مکانیزم تنبیهی، بر مکانیزم‌های تشویقی برای بازگشت ارزهای صادراتی تاکید شود. مطابق این بررسی‌ها کشورهایی که از مکانیزم تنبیهی استفاده کردند، نتوانسته‌اند در اهداف خود برای بازگشت ارز حاصل از صادرات موفق عمل کنند.


آهن‌ربای ارز صادراتی

رئیس‌کل بانک مرکزی روایت رسمی از بازگشت ارز در سال ۹۷ را اعلام کرد. براساس گفته‌های همتی در سال گذشته میزان ارز بازگشتی با توجه به تمام روش‌های بازگشت یعنی، «فروش در سامانه نیما»، «عرضه در صرافی‌ها»، «واردات در مقابل صادرات خود»، «واگذاری ارز پروانه صادراتی» و نیز «واگذاری به بانک مرکزی» رقمی معادل ۷/ ۱۸ میلیارد دلار بوده است. او با اعلام این رقم تاکید کرد با توجه به برآوردی که از خالص ارز صادراتی، با لحاظ کردن دو مولفه «هزینه‌های مبادلاتی ناشی از تحریم» و «متداول بودن تسویه ریالی صادرات در نیمه اول سال قبل» می‌شود، به میزان ۶۰ درصد ارز ناشی از صادرات، به چرخه اقتصادی بازگشته است. با این رقم می‌توان عنوان کرد که کل رقم صادرات غیرنفتی در سال قبل حدود ۳۰ میلیارد دلار است که با توجه به رقم معمول، این عدد کمتر گزارش شده است. بنابراین دو سناریو وجود دارد: اینکه این آمار برای کل سال ۹۷ نبوده یا اینکه محدودیت‌ها در سال قبل باعث کاهش صادرات غیرنفتی شده است. طبق آمارها میزان صادرات غیرنفتی سال قبل بیش از ۴۰ میلیارد دلار بوده است. بنابراین به‌نظر می‌رسد آمار همتی مربوط به سه فصل بوده؛ زیرا در بخشی دیگر از صحبت‌ها، رئیس‌کل بانک مرکزی تاکید می‌کند که «ارز صادرات فصل زمستان هنوز فرصت کافی برای برگشت دارد.» از سوی دیگر، نکته دیگر گذاشتن علامت تعجب داخل پرانتز، پس از کلمه تسویه ریالی صادرات بوده که نشان می‌دهد، رئیس‌کل بانک مرکزی به‌طور کنایه‌آمیزی مخالفت خود را با انجام این سیاست اعلام کرده است.


خط و نشان برای صادرکنندگان

رئیس‌کل بانک مرکزی پس از ارائه این آمار، آخرین توصیه‌های جدی خود را به صادرکنندگان ارائه کرده است. او ابتدا تاکید کرده که فرصت برای صادرکنندگان در زمستان وجود دارد و به نوعی تاکید دارد که صادرکنندگان از این پنجره استفاده کنند. در بخش دوم، همتی به رویکرد برخورد اشاره کرده که اسامی صادرکنندگانی که تا به حال ارزی را برنگردانده‌اند، به مرجع قضایی اعلام شده است. البته رئیس‌کل بانک مرکزی، جزییاتی در این خصوص مطرح نکرده و معلوم نیست که نوع برخورد مراجع قضایی با این افراد براساس چه مکانیزمی صورت خواهد گرفت. در بخش سوم همتی از صادرکنندگانی که به مسوولیت ملی خود در شرایط ویژه اقتصادی عمل کرده‌اند، قدردانی کرده است. او در بخش پایانی نیز ابراز امیدواری کرد براساس هماهنگی‌های انجام‌گرفته با اتحادیه‌های صادراتی، اتاق بازرگانی و اقدامات در دست اجرا، شاهد تحول جدی در برگشت ارز به چرخه اقتصاد باشیم.


واگرایی آمار و رویکرد

به‌نظر می‌رسد در تیم اقتصادی دولت آمارهای متفاوتی درباره عملکرد صادرکنندگان عنوان شده است. همچنین به‌نظر نمی‌رسد که رویکرد یکسانی در برخورد با صادرکنندگان وجود داشته است. درخصوص آمارها باید به این نکته اشاره کرد که چندی پیش، حسین میرشجاعیان، مشاور وزیر امور اقتصادی و دارایی عنوان کرد که از ۴۰ میلیارد ارز حاصل از صادرات، ۳۰ میلیارد دلار نه به‌صورت کالا و نه به هیچ صورت دیگری وارد کشور نشده و مصداق فرار سرمایه است. این آمار نشان می‌دهد که تنها حدود ۲۵ درصد از ارز حاصل از صادرات به کشور بازگشته که با آمار ۶۰ درصدی رئیس‌کل بانک مرکزی، اختلاف ۳۵ واحد درصدی دارد. البته در این باره شاید آمار بانک مرکزی را بتوان روایت رسمی از وضع موجود دانست؛ اما بهتر است رویکرد مشخصی درباره آمار وجود داشته باشد و مناسب‌ترین گزینه این است که اظهارنظرها به انضمام آمار رسمی ارائه شود. علاوه‌بر این، به‌نظر می‌رسد که درباره رویکرد برخورد با صادرکنندگان نیز اختلاف نظر وجود دارد؛ زیرا به گفته محمدرضا مودودی، سرپرست سازمان توسعه تجارت، ارز حاصل از صادرات از طریق کانال‌های متفاوت به کشور بازگشته است و در این خصوص فرار سرمایه وجود ندارد. به اعتقاد او، در این شرایط، باید دست صادرکنندگان را بوسید؛ زیرا این گروه باید کمبود ارز نفتی کشور را جبران کنند؛ بنابراین نباید اجازه داد این تصور به‌وجود آید که به‌رغم شرایط سخت تولید و ارزآوری‌ آنها به کشور، به خیانت عدم‌بازگشت ارز متهم شده‌اند. این اظهارنظر تاکید می‌کند که باید رویکرد متفاوت‌تری نسبت به صادرکنندگان ارزی اتخاذ کرد.


سیاست بهینه بازگشت ارز

در سال‌های گذشته، بسیاری از مسوولان عنوان کردند که چرخه بازگشت ارز به کشور، ازسوی برخی از صادرکنندگان تکمیل نمی‌شود. به بیان دیگر، این صادرکنندگان که از منابع انرژی ارزان و یارانه برخوردار هستند و بعضا ارزش افزوده زیادی نیز بر کالا ایجاد نمی‌کنند، ارز خود را نیز به کشور برنمی‌گردانند. کارشناسان معتقدند «صادرات» هنگامی موضوعیت دارد که ارز حاصل از صادرات به اقتصاد کشور برگردد؛ در غیر ‌این صورت بنا بر ادبیات تجارت خارجی، به میزان عدم‌بازگشت بهای کالای صادراتی «فرار سرمایه با نقاب صادرات» صورت گرفته است. به بیان دیگر، در چارچوب تراز پرداخت‌ها، حساب جاری از محل صادرات بستانکار می‌شود؛ به این معنی که ارز حاصل از صادرات به قلمرو اقتصادی (و نه لزوما جغرافیایی) کشور مبدا برمی‌گردد، در این صورت مادامی که این ارز به قلمرو اقتصادی بازنگردد، نمی‌توان گفت که صادرات صورت گرفته است. در حال حاضر با توجه به نیاز کشور ضروری است که این چرخه نیز در کشور ما تکمیل شود. موضوع عدم‌بازگشت ارز تنها محدود به ایران نیست و برخی از کشورها نیز با این چالش دست و پنجه نرم کرده‌اند. افزایش احتمال بازگشت درآمدهای ارزی به چرخه اقتصاد نیز یکی از مهم‌ترین راه‌حل‌های کاهش جریان خروج سرمایه از اقتصاد یک کشور است. به همین دلیل سیاست‌های ثبات‌ساز در کشورهای مختلف همگی به‌نحوی تلاش می‌کنند چارچوبی برای بازگرداندن ارز حاصل از صادرات پیاده ‌کنند.


سه گام برای بازگشت ارز

کارشناسان معتقدند که می‌توان سه گام برای تسهیل بازگشت ارز صادراتی به کشور ایجاد کرد. موضوع نخست این است که باید میان صادرکنندگان خام فروش و صادرکنندگانی که ارزش افزوده بر کالاهای صادراتی ایجاد می‌کنند، تفاوت قائل بود. زیرا گروه نخست عمدتا از منابع انرژی ارزان قیمت و یارانه به مقدار قابل‌توجهی استفاده کرده و نیاز است که شرایط عرضه ارز برای آنها متفاوت از گروه دوم باشد که این شرایط می‌تواند با اخذ مالیات از گروه نخست تغییر کند. اخذ مالیات باعث می‌شود که نیاز به بازگشت درآمدهای ارزی برای ایفای تعهدات بیشتر و از سوی دیگر، بخشی از یارانه اعطایی به صادرات جبران شود. از سوی دیگر نیاز است که همگرایی در بازارها به‌وجود آید، در حال حاضر فاصله میان سامانه نیما و نرخ بازار آزاد باعث می‌شود که اکثر صادرکنندگان تمایل داشته باشند که ارز خود را در بازار آزاد عرضه کنند، اگر همگرایی در بازارها ایجاد شود، در نتیجه شکاف نرخ‌ها نیز کاهش می‌یابد و در نتیجه اصراری بر عرضه در یک بازار به‌وجود نمی‌آید. اما اصرار بر عرضه با یک نرخ مشخص، اصطکاک بازگشت ارز را بیشتر می‌کند. بررسی تجربه کشورها نشان می‌دهد که عمدتا دو نگاه در سیاست‌های بازگشت ارز صادراتی وجود داشته است که می‌توان این سیاست‌ها را به دو دسته «تشویقی» و «تنبیهی» تقسیم کرد؛ در مکانیزم تنبیهی سیاست‌گذار با الزام صادرکنندگان به بازگشت ارز تخطی از این چارچوب را جریمه خواهد کرد. این در حالی است که در مکانیزم تشویقی، صادرکنندگان در ازای بازگرداندن ارز حاصل از صادرات مشوق‌های مالیاتی دریافت می‌کنند. نگاه به مکانیزم‌های ناظر بر بازگشت ارز نشان می‌دهد که طی دهه‌های اخیر بسیاری از کشورها از هندوستان و چین گرفته تا زیمبابوه، همزمان با دستیابی به فرمول ثبات بخشی به اقتصاد مکانیزم تشویقی را جایگزین الزامات کرده‌اند. بررسی‌های مرکز تحقیقات اقتصادی «لایپنیتز» (ZBW) نشان می‌دهد که عمده کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه از «مشوق‌های مالیاتی» برای اطمینان از بازگشت درآمد ارزی صادرکنندگان استفاده می‌کنند. چنین راهکاری به‌خصوص در کشورهایی که از سازوکارهای برون‌سپاری بخشی از زنجیره تولید استفاده می‌کنند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

منبع:دنیای اقتصاد

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
آخرین اخبار
تحلیل و اخبار برگزیده