تدابیر جدید دولت برای کنترل اجاره بها+ جزئیات تعیین سقف افزایش اجاره مسکن
در حالی فاصله کمی تا آغاز فصل نقل و انتقال در بازار اجاره مسکن باقیمانده که خبر میرسد بهزودی سقف افزایش نرخ اجارهبها در سال ۱۴۰۱ اعلام میشود. 
به گزارش راهبرد معاصر، بخش مسکن از جمله زیر بخشهای اقتصاد کلان است که تابع تغییر و تحولات اقتصادی کشور بوده و مجزا از کل اقتصاد قابل بررسی و مطالعه نیست. بدیهی است در شرایط بروز تورم دو رقمی تمامی زیربخشهای اقتصاد کشور تحت تأثیر قرار گرفته و نمیتوان انتظار کاهش یا ثبات قیمت در یک بخش از اقتصاد را داشت.
با توجه به اینکه اجارهبهای مسکن هزینه فرصت و بازدهی سرمایه انباشت در مسکن و به عبارتی یک نوع خدمت در مجموعه اقتصاد کلان محسوب میشود، لذا بدیهی است که همگام با سایر خدمات عرضه شده در مجموعه اقتصاد و در شرایط تورمی، بازار اجاره مسکن نیز با افزایش قیمت مواجه شود. بهعلاوه اجارهبهای دریافتی نسبتی از قیمت ملک مورد اجاره است و اثر افزایش قیمت مسکن به عنوان یک دارایی بر روی اجارهبها با وقفه ظاهر خواهد شد.
به طورکلی مهمترین عوامل مؤثر بر اجارهبهای مسکن مشتمل بر موارد زیر است؛
نقدینگی و تورم عمومی: با وجود افزایش نرخ رشد نقدینگی بیش از 40 درصدی در سال 1400، تأثیر آن بر تورم عمومی و اثرگذاری با وقفه آن بر روی اجارهبهای مسکن، بدیهی است که اجاره بها مستعد افزایش بوده و از متغیرهای اقتصاد کلان تأثیر میپذیرد.
قدرت خرید خانوار، کششپذیری اجاره بها، تأثیر عوامل روانی و انتظارات بر بازار اجاره: قدرت خرید خانوار که به واسطه کاهش سطح درآمد خانوارها محدود شده، عامل بازدارنده در افزایش اجاره-بها بوده و کششپذیری اجاره را کاهش داده است.
ساختار جمعیتی، کاهش قدرت مالکیت خانوارهای جوان، کمبود واحدهای مسکونی اجارهای متناسب با تمکن مالی دهکهای متوسط و پایین جامعه، افزایش مهاجرت و در پی آن افزایش میزان تقاضا برای مسکن اجارهای: افزایش تعداد خانوارهای تک نفره و کاهش تولید و عرضه مسکن در سالهای گذشته، عرضه مسکن اجارهای به بازار متناسب با تقاضا را کاهش داده و زمینه افزایش اجارهبها را فراهم آورده است.
نرخ سود سپردههای بانکی و تأثیرگذاری نرخ سود بر ترکیب میزان رهن و اجاره مسکن: نرخ سود سپردههای بانکی از دیگر عواملی است که بر ترکیب رقم رهن و اجاره ماهانه تأثیر میگذارد، به عبارتی در شرایطی که نرخ سود سپرده بالا باشد، موجرین تمایل به دریافت رهن بیشتر و در زمان کاهش نرخ سود تمایل به افزایش رقم اجارهبها دارند.
با وجود همه این موارد وزارت راه و شهرسازی اقدامات متعددی در راستای کنترل بازار اجاره و کمک به مستأجرن انجام داده از آن جمله میتوان به تدوین لایحه اجارهداری حرفهای با هدف ساماندهی بازار اجاره و حمایت از مستأجران که جهت تصویب و ابلاغ به دولت ارسال شده، اشاره کرد.
همچنین طی سالهای 99 و 1400 تسهیلات کمک ودیعه مسکن با نرخ سود پایین به مستأجران پرداخت میشد که در قالب این طرح بیش از 450 هزار خانوار از تسهیلات کمک ودیعه مسکن استفاده کردند. همچنین محدودیت افزایش سقف اجارهبها در سالهای 99 و 1400 اجرایی شده که برابر گزارشهای واصله تأثیر قابل ملاحظهای در جلوگیری از افزایش بیرویه رقم افزایش تمدید قراردادهای اجاره داشته شده است.
برنامه تعیین سقف افزایش اجارهبها برای قراردادهای تمدیدی سال 1401 در دستور کار قرار گرفته و پیشنهاد اولیه آن به دولت ارائه شده است. بهعلاوه پرداخت تسهیلات کمک ودیعه مسکن به مستأجران برای شهر تهران، مراکز استانها و سایر نقاط شهری 60، 45 و 35 میلیون تومان برای سال 1401 در شورای پول و اعتبار مصوب شده که اجرای آن بهزودی به شبکه بانکی کشور ابلاغ خواهد شد.
علاوه بر این تولید و عرضه مسکن در قالب طرحهای حمایتی و کمک به کسب و کار بخش خصوصی در قالب قانون جهش تولید مسکن با جدیت در حال انجام است. این اقدام منجر به افزایش موجودی مسکن در کشور و بهتبع کنترل بهای مسکن وکنترل نرخ رشد اجارهبهای مسکن خواهد.
گزارشهای میدانی حاکی از آن است که سیاستهای اجرایی سالهای گذشته از جمله پرداخت تسهیلات کمک ودیعه و تعیین سقف اجاره بها تأثیر بسیار مطلوبی در کنترل افزایش اجاره در قراردادهای تمدیدی اجاره به ویژه در شهرهای بزرگ داشته است.