بوی یاس در کوچه‌های مدینه

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ در سوگ بانویی می‌نویسم که جهان در برابر صبرش سر تعظیم فرود آورد و آسمان در عزایش گریست. حضرت فاطمه (س) تنها یک نام نیست؛ آینه‌ای است که تمامیتِ نور را در خود داشت و کوثرِ بی‌پایانِ معرفت از چشمه‌سار وجودش می‌جوشید. او پاره‌ تن رسول خدا (ص) بود؛ دختری که در خانه‌ای دیده به جهان گشود که وحی بر آن نازل می‌شد و فرشتگان بر آستانش بال می‌گشودند. 

تاریخ، برای این بانوی نور، پایانی تلخ رقم زد تا برای همیشه تاریخ دل‌ها داغدار شهادت و مظلومیتشان بماند

در آستانه‌ طلوع فجرِ جمعه ای منور در سال پنجم بعثت، در مکه، در خانه‌ای که عطرِ خدیجه کبری (س) و آغوش محمد (ص) پناهگاه یتیمان بود، فاطمه (س) چشم به جهان گشود. نامش را فاطمه نهادند؛ نامی که از «فَطَمَ» به معنای بریدن و دور کردن است، تا خداوند او و دوستدارانش را از آتش دور گرداند.

ام ابیها؛ دختری که مادر پدر شد

فاطمه (س) در دامان پدری رشد یافت که آخرین فرستاده اش بر زمین بود و مادری همچون خدیجه کبری (س) که نخستین بانوی مسلمان بود و ثروت و جانش را در راه رسالت فدا کرد. او هشت سال در کنار پدر زیست و رنج‌های شعب ابی‌طالب را با تمام وجود لمس کرد. در آن روزهای سخت، دخترکِ کوچک، مادرِ پدر شد؛ «ام‌ابیها» لقبی بود که از آن روزها بر او ماند. 

پس از هجرت به مدینه، در سال دوم هجری، به فرمان الهی، به عقد امیرالمؤمنین علی (ع) درآمد؛ ازدواجی که ثمره‌اش شد تولد نورانی امام حسن(ع)، امام  حسین(ع)، حضرت زینب کبری(س) و ام‌کلثوم(س). فاطمه (س) تنها همسر علی (ع) نبود؛ همسفرِ غم‌های علی (ع) و مادرِ امامانی بود که جهان را روشن کردند. 

او را «ام‌الائمه» لقب دادند، چرا که از دامان پاکش، امامانِ هدایت برخاستند. در میدان‌های نبرد اُحد و خندق، در مباهله و تمام لحظاتِ سختِ رسالت، فاطمه (س) در کنار پدر و همسرش حاضر بود. پیامبر (ص) درباره‌اش فرمود: «فاطمه پاره‌ تن من است؛ هر کس او را بیازارد، مرا آزرده است».

از غصب فدک تا خطبه کوبنده زهرا(س)

اما تاریخ، برای این بانوی نور، پایانی تلخ رقم زد تا برای همیشه تاریخ دل‌ها داغدار شهادت و مظلومیتشان بماند. هنوز پیکر مطهر پیامبر (ص) به خاک سپرده نشده بود که غبارِ سقیفه بر آسمان مدینه نشست. در حالی که علی (ع) و بنی‌هاشم مشغول تطهیر پیکر رسول خدا (ص) بودند، گروهی در سقیفه گرد آمدند و خلافت را به دیگری سپردند. 

فاطمه (س) و علی (ع) به خانه‌ مهاجران و انصار رفتند تا یادآوری کنند پیمانِ ولایت را فراموش نکنند، اما پاسخ‌ها سرد و بی‌تفاوت بود. هنوز چند روز از این ماجرا نگذشته بود که دستورِ غصبِ فدک صادر شد؛ همان باغی که پیامبر (ص) به فرمان الهی به فاطمه (س) بخشیده بود. دخترِ رسول خدا (ص) در مسجد مدینه ایستاد و خطبه‌ای کوبنده خواند که نمادی از بانوی بزرگ اسلام در تاریخ شد. 

هجوم به خانه‌ وحی 

اما تلخ‌ترین پرده، هجوم به خانه‌ وحی بود. گروهی با شمشیر و تازیانه به در خانه‌ علی (ع) و فاطمه (س) آمدند. در روایات آمده است که قنفذ، غلام عمر، با غلاف شمشیر بر پهلوی فاطمه (س) زد؛ ضربتی که محسن ۶ماهه را از رحم مادر سقط کرد. فاطمه (س) از شدت درد فریاد زد: «ای فضه! مرا بگیر! به خدا سوگند آنچه در شکم داشتم را کشتند». 

تازیانه بر بازویش فرود آمد، سیلی بر صورتش نواخته شد و گوشواره‌اش شکست. فاطمه بزرگ بانوی دو عالم  که تا دیروز «ام‌ابیها» بود، اکنون در کوچه‌های مدینه و بر در خانه اش مظلومانه کتک می‌خورد. 

امام صادق (ع) حالِ مادرشان فاطمه(س) را در آن لحظات چنین روایت می‌کنند: «مادر ما پس از پدر، همیشه دستمالی بر سر می‌بست، بدنش نحیف شده بود، پیاپی از حال می‌رفت و چشمش گریان بود». او دیگر توان ایستادن نداشت. در بستر افتاد و در فاصله‌ ۷۵ تا ۹۵ روز پس از رحلت پیامبر (ص)، پیکر مطهر و نحیفشان را در حالی که هنوز جوان بود، شبانه و مخفیانه به خاک سپردند.

شهادت بانوی بزرگ اسلام 

سرانجام، در روزهایی که تاریخِ اسلام را سیاه‌ترین روزها فرا گرفته بود، فاطمه (س) به شهادت رسید. وصیت کرد او را شبانه و در خفا به خاک بسپارند تا کسانی که بر او ستم کردند، در تشییعش حاضر نشوند. تنها هفت نفر پیکر نورانی بانوی دو عالم را تشییع کردند: سلمان، ابوذر، مقداد، عمار، حذیفه، عبدالله بن مسعود و علی (ع). علی (ع) در کنار پیکر همسرش ایستاد و با چشمانی اشک‌بار گفت: «خدایا! این فاطمه است؛ همان که او را از تاریکی‌ها به سوی نور خارج کردی».  

قبرش مخفی ماند تا زخم ستم بر پیکرش، تا ابد بر سینه‌ تاریخ بماند. ایشان نخستین شهید راه ولایت بودند؛ بانویی که در دفاع از حریم امامت، جان خویش را فدا کردند.

فاطمه (س) که خود مادر امامان است، به ما آموخت که مادری تنها زاییدن نیست؛ پرورش روح انسان‌هایی است که جهان را روشن می‌کنند

الگویی بی بدیل

امروز، قرن‌ها از آن روزهای تلخ گذشته است، اما نام فاطمه (س) همچنان زنده است؛ نه فقط در تاریخ، بلکه در زندگی روزمره‌ زنان مسلمان. ایشان در مقام دختر، همسر، مادر و بانوی خانه، الگویی کامل است. امروز هم حضرت زهرا (س) برای بانوان ایرانی و مسلمان، الگوی صبر، عفت، شجاعت، همسرداری، تربیت فرزند و دفاع از حق است. ایشان نشان داد که زن می‌تواند در عین حضور در خانه و تربیت نسل‌ها، در لحظات حساس جامعه نیز ایستادگی کند و حق را فریاد بزند. 

خدیجه کبری (س)، مادر ایشان نیز، با ایثار و فداکاری‌اش الگوی بانوان مسلمان هستند. و فاطمه (س) که خود مادر امامان است، به ما آموخت که مادری تنها زاییدن نیست؛ پرورش روح انسان‌هایی است که جهان را روشن می‌کنند. توسل به این بانوی بزرگ، گره‌های زندگی را باز می‌کند؛ چرا که ایشان نزد خداوند، آبرومند است و شفاعتش، دست نیازمندان را می‌گیرد. هر دل شکسته‌ای که به او پناه برد، در سایه‌ کوثر وجودش آرام می‌گیرد.