حفاظت از خاک، تضمین امنیت غذایی پایدار
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ مشکل تأمین و قیمت کودهای کشاورزی از حدود دو سال گذشته وجود داشته است و کمبود کودهای پایه مانند فسفات و پتاس، خاک را به‌تدریج فقیرتر می کند و تولید محصولات کشاورزی را کاهش می‌دهد. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است تأمین نکردن کود مورد نیاز کشاورزی می‌تواند دست کم ۲۵ تا ۳۰ درصد کاهش تولید به همراه داشته باشد.
کودهای پایه برای تداوم تولید ضروری هستند و حفاظت از حاصل‌خیزی خاک، تضمین‌کننده امنیت غذایی پایدار کشور است. بی‌توجهی به این موضوع سال‌های آینده آثار خود را به شکل کاهش تولید و افزایش وابستگی به واردات نمایان خواهد کرد. بر این اساس، حمایت از پایداری خاک و تأمین نهاده‌های مورد نیاز کشاورزان، ضروری به نظر می‌آید.
اگر برای حفظ حاصل خیزی خاک و تأمین نهاده های مورد نیاز کشاورزان حمایت لازم انجام نشود، سال‌های آینده با خاکی فقیر مواجه خواهیم شد
قاسم پیشه‌ور، رئیس نظام صنفی کشاورزی و منابع طبیعی با بیان تداوم افزایش قیمت کودهای پایه و نبود نظارت مؤثر بر توزیع نهاده های یارانه ای به «راهبرد معاصر» گفت: این موضوع می تواند به فقر خاک، کاهش تولید محصولات کشاورزی و تهدید امنیت غذایی کشور منجر شود.
وی با بیان اینکه تجربه سال های گذشته نشان داده است تأمین نشدن کود مورد نیاز کشاورزی می تواند دست کم ۲۵ تا ۳۰ درصد کاهش تولید به همراه داشته باشد، افزود: کود، به ویژه کودهای پایه، برای تداوم تولید ضروری است. ما در زمینه کود اوره صادرکننده هستیم، نه وارد کننده؛ بنابراین باید مشخص شود چرا با وجود این ظرفیت، همچنان در تأمین و توزیع کود با مشکل مواجه هستیم.
رئیس نظام صنفی کشاورزی و منابع طبیعی با بیان افزایش چشمگیر قیمت کودهای کشاورزی عنوان کرد: از اواخر فروردین و اردیبهشت قیمت کود فسفات از ۱ میلیون و ۲۵۰ هزار تومان به ۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده است. در بازار آزاد نیز برای تأمین هر کیسه ۵۰ کیلویی کود باید حدود ۱۵ تا ۱۶ میلیون تومان پرداخت شود که این موضوع زنگ خطر جدی برای بخش کشاورزی است.
پیشه ور گفت: قیمت کود اوره نیز از ۷۹۰ هزار تومان به ۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان افزایش یافته و با توجه به شرایط موجود، احتمال دارد در زمستان به 3 میلیون و ۵۰۰ هزار تومان برسد. اگر کود مورد نیاز مزارع و محصولات زراعی تأمین نشود، قطعاً با کاهش تولید و فقیرتر شدن خاک مواجه خواهیم شد.
وی با تأکید بر ضرورت حمایت دولت از پایداری خاک تصریح کرد: اگر برای حفظ حاصل خیزی خاک و تأمین نهاده های مورد نیاز کشاورزان حمایت لازم انجام نشود، سال‌های آینده با خاکی فقیر مواجه خواهیم شد. این موضوع محدود به یک یا چند محصول نیست و تمام محصولاتی را که برای تأمین نیاز کشور به آنها احتیاج داریم، دربرمی گیرد.
کود یارانه ای در بازار آزاد فراوان است، اما به کشاورز نمی رسد
رئیس اتاق کشاورزی مازندران در پاسخ به پرسشی درباره دلایل افزایش قیمت کود و نقش نظارت وزارت جهاد کشاورزی در این زمینه گفت: موضوع اصلی این است کود در بازار آزاد پیدا می شود، اما کود یارانه ای که باید در اختیار کشاورز قرار بگیرد، به‌درستی تأمین و توزیع نمی شود. این وضعیت نشان می دهد نظارت مؤثری بر توزیع کود یارانه ای وجود ندارد، زیرا در بازار آزاد کود به راحتی و به وفور پیدا می شود، اما کشاورز برای دریافت سهمیه خود با مشکل مواجه است. این موضوع آسیب جدی به بخش کشاورزی و امنیت غذایی وارد می کند.
عضو اجلاس کشاورزان ایران با تأکید بر اینکه در شرایط جنگ و بحران باید ورود جدی تری به موضوع تأمین نهاده ها داشت، تأکید کرد: باید امنیت غذایی پایدار کشور مورد توجه قرار گیرد. امکانات لازم برای نظارت و کنترل وجود دارد؛ اگر این نظارت به درستی انجام شود، نباید شاهد چنین مشکلاتی باشیم. برای کشت برنج در استان‌هایی به جز سه استان شمالی، کود یارانه ای اختصاص داده نمی شود؛ در حالی که بر اساس اطلاعات موجود، در حدود ۱۵ استان کشور ازجمله خوزستان که یکی از استان های مهم تولیدکننده برنج است، این محصول کشت می شود.
رئیس اتاق کشاورزی مازندران ادامه داد: این سؤال مطرح است کشاورزان این استان‌ها کود مورد نیاز خود را از کجا تأمین کنند؟ در عمل، برخی کشاورزان ناچار می شوند محصول دیگری ثبت کنند تا بتوانند کود دریافت کنند؛ در حالی که محصول ثبت شده امکان دارد اساساً در بازار دیده نشود و در عمل برای محصولات دیگری مانند صیفی جات، مرکبات یا محصولات راهبردی همچون برنج، گندم و جو مصرف شود. چنین وضعیتی نشان می دهد ثبت محصولات و تخصیص نهاده‌های یارانه ای با دقت و نظارت کافی انجام نمی شود.
موضوع کود فقط مربوط به نهاده های کشاورزی نیست، بلکه مستقیماً با حاصل خیزی خاک، استمرار تولید و امنیت غذایی کشور ارتباط دارد
ضرورت واگذاری امور اجرایی به تشکل‌های کشاورزی
قاسم پیشه ور با بیان جایگاه قانونی اتحادیه‌ها و اتاق های اصناف کشاورزی گفت: سال‌های گذشته بر اساس قانون، مسئولیت هایی برای اتحادیه ها و اتاق های اصناف کشاورزی تعریف شده، اما در عمل اجازه اجرای کامل این مسئولیت ها به آنها داده نشده است. موضوعاتی مانند توزیع کود و نهاده های کشاورزی باید با مشارکت صنف مربوطه مدیریت شود؛ همان طور که در حوزه لاستیک، اتحادیه کامیون داران و در بخش تاکسیرانی، اتحادیه مربوطه می تواند در مدیریت و ساماندهی امور نقش داشته باشد.
رئیس اتاق کشاورزی مازندران تأکید کرد: به جای اینکه دولت تمام امور اجرایی را در دست بگیرد، باید این مسئولیت را به تشکل‌هایی که بر اساس قانون شکل گرفته اند واگذار کند و خود در جایگاه سیاست گذاری و نظارت قرار بگیرد. تشکل‌های مردم نهاد شکل گرفته اند تا بتوانند امور مربوط به حوزه خود را مدیریت کنند، اما حاکمیت باید بر عملکرد آنها نظارت داشته باشد و سیاست گذاری کند. البته این موضوع به معنای کنار گذاشتن نظارت نیست؛ بلکه باید میان مسئولیت اجرایی و وظیفه نظارتی تفکیک قائل شد.
لزوم استفاده از ظرفیت دانش بنیان‌ها برای تأمین ریزمغذی‌ها
پیشه ور با بیان ظرفیت تولید داخلی نهاده‌های کشاورزی گفت: در کنار حمایت های یارانه ای، امروز ریزمغذی هایی وجود دارد که می توانند در تأمین نیازهای تغذیه ای خاک مورد استفاده قرار بگیرند. اگر شرکت‌های دانش بنیان در این زمینه ورود کنند و ظرفیت‌های لازم را توسعه دهند، می توان بخشی از نیاز به کودهای وارداتی را کاهش داد.
وی افزود: با استفاده از این ظرفیت‌ها می توان وابستگی به واردات برخی کودهای یارانه‌ای را کمتر کرد و حتی در زمینه تأمین نیاز داخلی نیز به شرایط مناسب تری دست یافت. این موضوع نیازمند برنامه ریزی و ورود جدی مجموعه های دانش‌بنیان است.
رئیس اتاق کشاورزی مازندران هشدار داد: موضوع کود فقط مربوط به نهاده های کشاورزی نیست، بلکه مستقیماً با حاصل خیزی خاک، استمرار تولید و امنیت غذایی کشور ارتباط دارد. اگر نظارت بر توزیع کود یارانه ای و حمایت از کشاورزان جدی گرفته نشود، آثار آن سال های آینده به شکل کاهش تولید و افزایش وابستگی کشور به واردات نمایان خواهد شد.