«اینستکس»؛ بازی آمریکایی - اروپایی برای توقف اولتیماتوم هسته ای ایران

به گزارش راهبرد معاصر؛ اروپا به عنوان «پلیس خوب» و آمریکا به عنوان «پلیس بد» در روند مذاکرات هسته ای و پس از آن به ایفای نقش پرداختند. پس از خروج آمریکا از برجام نقش اروپا به عنوان پلیس خوب مذاکرات تقویت و این کشورها اعلام کردند با ارائه بسته هایی مانع شکست برجام خواهند شد.

۱- پیشنهاد SPV به عنوان ساز و کار مالی از اواسط تابستان ۹۷ در دستور کار قرار می گیرد که قرار بود همه کشورهای اروپایی را شامل و مشمول کلیه کالاها و تبادلات بانکی شود ولی این ساز و کار با تهدید آمریکا و هراس کشورهای اروپایی از جریمه امریکا، عملا شکست خورد.

۲- بهمن ۹۷ اینستکس به عنوان ساز و کار مالی جدید از سوی اروپایی ها به صورت جدی ارائه شد ولی تفاوت بزرگی با SPV داست؛ اولا فقط تروئیکای اروپایی را شامل می شد و دوم اینکه در حوزه غذا و دارو بود. با توجه به عدم تحریم حوزه غذا و دارو، این پیشنهاد. چندان با مخالفت آمریکایی ها مواجه نبود و می توانست زمین بازی مناسبی برای نگه داشتن ایران در برجام باشد.

۳- ۱۸ اردیبهشت ۹۸ با تصمیم ایران به کاهش تعهدات پذیرفته شده در برجام که از آن می توان به اولتیماتوم هسته ای ایران یاد کرد، عملا راهبرد اروپایی - آمریکایی طراحی شده با تهدید بزرگی مواجه شد. اروپایی ها به عنوان بازیگر در میدان و آمریکایی ها به عنوان بازیگر پشت پرده از هراس خروج ایران از برجام موضع خود را تغییر داده و تلاش کردند با باز گرداندن ایران به میز مذاکرات و احتمالا عملیاتی کردن برخی تعهدات جزئی مانع از راهبرد جدید تهران شوند.

۴- با بی ثمر بودن رفت و آمد نمایندگان کشورهای اروپایی( وزیر خارجه آلمان، معاون وزیر خارجه انگلیس، معاون موگرینی و ...) و حتی ارسال پیام آمریکا از سوی میانجی ها به ایران، سناریو جدید اتخاذ شد که ایران را باید در میز برجام متقاعد به توقف اولتیماتوم هسته ای کرد. پس قرار شد کمیسیون ویژه برجام قبل از پایان مهلت ۶۰ روزه برگزار شود.

۵- قبل از برگزاری کمیسیون برجام، ۵ تیرماه رئیس جمهور فرانسه در گفت و گوی تلفنی از روحانی می خواهد سرعت کاهش تعهدات هسته ای از سوی ایران جهت ایجاد فرصت به اروپا جهت انجام مذاکراتی با آمریکا برای تعلیق برخی تحریم ها و اجرایی شدن اینستکس به حداقل برسد. این درخواست ظاهراً از سوی دولت ایران پذیرفته و وعده داده شده برای عبور از مقدار تعیین شده ۳۰۰ کیلویی گاز هگزا فلوراید در ۶ تیر محقق نمی شود.

۶- ۷ تیرماه با پایان نشست کمیسیون ویژه برجام، طرفین حاضر در خبری غیرمنتظره اعلام می کنند اینستکس اجرایی شده است. چون اروپایی ها به خوبی می دانستند در صورت هرگونه انفعالی حتی دست دولت روحانی هم در حفظ برجام بسته خواهد بود. بنابراین با واریز مبلغی احتمالا ناچیز، عراقچی را راهی تهران می کنند.

۷-  ۸ تیرماه ترامپ در پایان نشست جی ۲۰ در ژاپن، وعده مکرون به روحانی را تائید و با ارسال سیگنالی به دولت ایران اعلام می کند رئیس جمهور فرانسه از وی خواسته تا تجارت با ایران را تسهیل کند.

 اکنون با قاطعیت می توان گفت بازی طراحی شده اروپا و آمریکا که دولت ایران هم به خاطر اینکه برجام را دستاوردی برای خود می داند، از آن استقبال کرده هست، وارد فاز جدیدی شده است. دولتی ها در این بازی به دنبال «فرصت به اروپا» و احتمالا تمدید مهلت ۶۰ روزه خواهند بود. نتیجه بزرگ این بازی توقف «اولتیماتوم هسته ای ایران» در راستای راهبرد «مقاومت» است که ایران را از یک بازیگر فعال به منفعل تبدیل کند.

ساده لوحانه است که به اینستکس امیدوار باشیم. به دلایل مختلف که مهمترین آن عدم توانایی این ساز و کار مالی در دور زدن تحریم های آمریکاست، نمی توان از آن به عنوان ابتکار عمل اقتصادی موثر برای ایران یاد کرد و صرفا می توان اینستکس را یک راه حل سیاسی براساس بازی طراحی شده - که پیش تر توضیح داده شد- تعبیر کرد.

 دور از انتظار نیست آمریکا در گام بعدی به دلیل ناتوانی اروپا در پاسخگویی به خواسته های ایران، اینستکس را تحریم کند و اروپا بار دیگر با نشانه رفتن انگشت اتهام به سوی واشنگتن، پلن جدیدی را رونمایی کند.