راهبرد معاصر

اندیشکده آمریکایی: قدرت سایبری ایران آمریکا را تهدید می‌کند شفاف سازی طرح معلم تمام وقت و افزایش 500 هزار تومانی حقوق حداقل دستمزد کارگران در سال ۹۸ مشخص شد پایان عادل فردوسی پور در برنامه نود قطعی شد اروپا نباید به هر سازی که ترامپ می زند برقصد/سیاست های ترامپ درباره برجام از حد گذشته است طلا ارزان شد/قیمت سکه در 27 اسفند 1397 حسین هدایتی: تاج،حقوق کی روش و هزینه لباس های تیم ملی را از من گرفت روحانی: حقوق کارگران بیش از 20 درصد افزایش خواهد یافت مادورو:همه اعضای کابینه دولت باید استعفا کنند گوشه های از فیلم طنز زندانی ها ساخته ده نمکی/اکران در نوروز افزایش حقوق کارگران بر اساس نرخ تورم شرط مجمع برای تصویب FATF اعلام شد واریز «عیدی» مددجویان کمیته امداد از فردا پیش‌ بینی افزایش آمار ساخت و ساز مسکن در سال۹۸ تعیین تکلیف حداقل دستمزد کارگران در سال ۹۸ در نشست فردا قیمت طلا و قیمت سکه در 26 اسفند 1397 آغاز مرحله چهارم واریز سود سهام عدالت از 26 اسفند 1397 نوسانات دلار در روزهای پایانی سال 97 لابی گری دولت در مجلس برای تصویب آسان بودجه 98 شفر دربی را از دست می دهد؟ برتری علی اکبری برابر حریف آمریکایی + فیلم انتخاب سود و اقساط وام با طرح عقیق بانک انصار تشکیل ۵۶۳ پرونده در رابطه با مفاسد اقتصادی و گرانفروشی در ماه های اخیر خبر خوش وزیر از افزایش حقوق کارگران در سال 98 فروش فوری 2 محصول ایران خودرو ویژه 25 اسفند با مدل 98 (+جدول و جزئیات) خبر به روایت تصویر؛ از حمله تروریستی نیوزیلند تا تظاهرات بزرگ مخالفان در الجزایر ملکه اختلاس کشور: به صورت قانونی به کانادا مهاجرت کردم پول های شیرین هدایتی قدرت نه گفتن پرسپولیسی ها را گرفت مشکلات معیشتی معلمان باید حل شود/مجلس فکری به حال افزایش حقوق معلمان بکند همسان سازی حقوق بازنشستگان در سال 98 عملی می شود؟ بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم پیشنهاد ۲۵۰ هزار دلاری به مهندس ایرانی برای از کار انداختن شبکه برق تهران لحظه ترور نمازگزاران در مسجدالنور نیوزلند+چهره تروریست کثیف/فیلم 18+ کشتار مسلمانان در نیوزلند/ قاتل عاشق ترامپ بود شلیک دو موشک انتخاباتی به تل آویو! واکنش کاربران ایرانی به توییت سفیر آلمان:اروپا مستعمره آمریکاست/ سیاه‌بازی ممنوع! زمان واریز سود سهام عدالت سهام داران در سال 98 اعلام شد خبر خوش برای مددجویان شاهرود و دامغان/سبد کالا در راه است+فیلم قابل توجه معلمان دلسوز جزئیات افزایش 10 تا 20 درصدی حقوق معلمان/تخصیص 2000 میلیارد تومان برای طرح رتبه بندی معلمان رزمایش غرور آفرین پهپادهای بمب افکن RQ۱۷۰ ایرانی در الی بیت المقدس+تصاویر آخرین خبر از تعیین حداقل دستمزد کارگران سال ۹۸ یاشار سلطانی افشاگری کرد+عکس همتی: شکست سیاست تحریم آمریکا در عمل در حال تحقق است رتبه بندی آلوده ترین شهرهای جهان/آلودگی هوا در اندیمشک بیشتر از تهران! ابراز امیدواری آیت الله جنتی از برخورد با غارتگران اموال بیت المال در دستگاه قضا تشنج و درگیری نمایندگان مجلس بر سر دیدار با رئیس دولت اصلاحات+فیلم روحانی:‌ نقش تاثیر گذار دو ملت ایران و عراق در منطقه بر کسی پوشیده نیست روایت شنیدنی از شلیک اولین موشک بالستیک ایران در دوران دفاع مقدس+عکس پاسخ شفاف قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء (ص) به ادعاهای انحرافی سید مهدی صدرالساداتی عابر بانک پرسپولیس ۵.۸۶۹.۳۹۶.۰۰۰.۰۰۰ ریال تسهیلات نامشروع را چطور از بانک گرفت؟ قیمت طلا در 21 اسفند 1397 قیمت سکه در 21 اسفند 1397 زمان واریز سبد کالا اسفند کمیته امداد و بهزیستی/ عیدی کمیته امداد و بهزیستی ترکیب تیم پرسپولیس در مقابل السد قطر+زمان و ساعت بازی خلاصه برنامه 90 این هفته/بیرانوند مرد سال فوتبال ایران شد ملکه اختلاس کشور در کانادا+فیلم فرمانده‌کل قوا در مراسم اعطای نشان ذوالفقار به سردار سرلشکر سلیمانی: مجاهدت در راه خدا با پاداش های دنیوی قابل جبران نیست زمان واریز آخرین یارانه سال 97 اعلام شد سفر قریب الوقوع روحانی به سوریه توضیحات حمید حامی درباره پخش تصاویر مستهجن در کنسرتش +فیلم برهم صالح:امروز توافقات مهمی را با ایران اعلام می کنیم بازداشت عامل دستکاری آرای مردمی در مسابقه برنده باش/هنوز انگیزه متهم مشخص نیست حضور جنجالی همسر شیلا خداداد در خندوانه، حاشیه ساز شد سردار سلیمانی مفتخر به دریافت نشان «ذوالفقار» ازفرمانده معظم کل قوا شد+عکس عربستان و اسرائیل آماده درگیری با ایران می‌شوند برهم صالح:ثبات منطقه بدون ایران ممکن نیست/ روابط با تهران برای ما مهم است+عکس امید پیونگ یانگ هم از آمریکا قطع شد! چرا مردم، ایرانی نمی خرند؟+ فیلم علی کفاشیان بلاخره رفتنی شد جذاب ترین بازیگران زن سینمای ایران+تصاویر وزیر نفت ایران هستی یا وزیر نفت قطر؟+عکس گرانی قیمت خودرو کار دست وزیر می دهد؟/ضربه مهلک دولت به دانشگاه فرهنگیان سریال ها و فیلم های سینمایی نوروز 98 لغو سفر رئیس جمهور چین به آمریکا آیا اینستکس قدرت مقابله با تحریم‌های آمریکا را دارد؟ بیانیه یازدهمین نشست کمیسیون مشترک برجام وزیرخارجه آلمان: تحریم تسلیحاتی عربستان ادامه خواهد یافت افزایش نگران کننده برده‌داری مدرن در کشورهای توسعه یافته+فیلم فرمانده جنگ اقتصادی در کشور توسط رهبر انقلاب تعیین شد+فیلم رهبر انقلاب:دستگاه های ذیربط در مقابل آسیب زدن به درختان با انگیزه ساختمان‌سازی بایستند پسربچه معروف ایرانی در تبلیغ آدیداس با حضور بکهام و زیدان +فیلم گل اول پرسپولیس به پاختاکور توسط بودیمیر +فیلم مقام عراقی به رویترز:سردار سلیمانی هر آنچه بخواهد به دست می آورد نوبخت:اختصاص بسته حمایتی جدید به حقوق بگیران زیر 3 میلیون تومان+فیلم درخواست برادر خشایار الوند از عوامل سریال پایتخت خریدن زمان بیشتر برای بقای برجام، دلیل اصلی استعفای ظریف خانه نشین شدن بازیگر زن ایرانی به خاطر آویز شدن از درخت! + عکس فیلم تنوری که خاشقچی در آن سوخت این دختر در «عصر جدید» اشک همه را درآورد+فیلم موافقت رهبر معظم انقلاب با معرفی پیش از موعد رئیس جدید قوه قضائیه تعیین سازوکار برگزاری الکترونیکی انتخابات مجلس چه کسی از رای نیاوردن برنامه نود و عادل فردوسی پور در جشنواره جام جم سود می برد؟ نویسنده سریال پایتخت درگذشت جوایز و برندگان اسکار 2019 / بهترین فیلم انتخاب شد + عکس چرا صدا و سیما از روشنگری درباره FATF منع شد؟ منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد ساختن این فیلم خیانت است! مشکل تحویل بلیت های فیلم فجر از کجا آب می خورد؟/ سایت ها هم پاسخگو نیستند از جایگاه پاپ خوان ها در فجر 34 تا اعلام اسامی و اجراهایشان آخرین اخبار واریز سهام عدالت 97 / سود سهام عدالت، ثبت نام سهام عدالت و استعلام سهام عدالت www.samanese.ir قیمت بلیت کنسرت‌های «فجر۳۴» اعلام شد جدول اجراهای سی و چهارمین جشنواره موسیقی فجر انتشار یافت همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
تاریخ انتشار: ۲۱:۲۴ - ۲۰ دی ۱۳۹۷ - 2019 January 10
کد خبر: ۲۳۸۹
میرزا محمد تقی‌خان فراهانی مشهور به امیرکبیر، صدراعظم ایران در دوره ناصرالدین شاه قاجار بود که با دسیسه اطرافیان شاه از مقام خود برکنار و به کاشان تبعید شد و در حمام فین به دستور شاه به قتل رسید.

به گزارش راهبرد معاصر ؛ امیرکبیر نامی آشنا در میان ما ایرانیان است و همه از وی بعنوان یک وزیر با ذکاوت و کمک حال مردم یاد می‌کنیم که ناحق کشته شده است. اما سوالی که در بین مطرح می‌شود و در برخی از نوشته‌ها آمده این است که آیا امیرکبیر خود اسباب قتل و عزل خویش را فراهم کرده است؟!

امروز ما با جمع آوری مطالبی پیرامون این موضوع قصد داریم تا به این سوال پاسخ دهیم. پس اگر تمایل زیادی به دانستن تاریخ دارید مطالعه این مطلب را از دست ندهید.

قاتلین امیر کبیر چه کسانی بودند؟

امیرکبیر کیست؟

میرزا محمد تقی‌خان فراهانی (۱۲۲۲-۱۲۶۸ق) مشهور به امیرکبیر، صدراعظم ایران در دوره ناصرالدین شاه قاجار بود.

وی فرزند «کربلایی قربان» و متولد یکی از محله‌های «اراک» بود. پدرش در خانه «میرزا‌عیسی قائم‌مقام اول» به آشپزی اشتغال داشت. میرزا‌تقی‌خان پس از پدرش در دستگاه قائم‌مقام ثانی سمت پدر را حفظ کرد.

میرزا تقی‌خان در ابتدای جوانی منشی و محرم اسرار «میرزا عیسی» ملقب به میرزا بزرگ پدر قائم‌مقام ثانی بود و بعد از فوت وی در خدمت پسرش درآمد و به شغل کتابت مشغول شد و تا سال ۱۲۴۴ق؛ که قائم مقام او را به همراهی «خسرو میرزا» پسر ولیعهد به روسیه فرستاد، به منشی‌گری مشغول بود و پس از بازگشت از روسیه به لقب «مستوفی نظام» ملقب شد.

وی در اوایل سلطنت ناصرالدین شاه قاجار به مقام صدر اعظمی و به دامادی خاندان سلطنت رسید. او با عزت الدوله خواهر ناصرالدین شاه ازدواج کرد.

امیرکبیر در دوره صدارت سه سال و سه ماه (۳۹ ماهه) خود، اصلاحاتی را در زمینه‌های آموزشی، اجتماعی و سیاسی ایران آغاز کرد.

وی دارُالفُنون را بنیان کرد، مسجد و مدرسه دینی ساخت، بست نشینی در بیوت علما و تعزیه خوانی را محدود و شورش بابی‌ها را سرکوب کرد.

سرانجام امیرکبیر با دسیسه اطرافیان شاه از مقام خود برکنار و به کاشان تبعید شد و در حمام فین به دستور شاه به قتل رسید و گفته می‌شود قبر وی در حرم امام حسین (ع) است.


آیا امیرکبیر در عزل و قتل خود مقصر بود؟

اوج تحریک حسادت شاه، در سفر به اصفهان بود. احترامات مبالغه‌آمیزی که پذیره‌کنندگان به امیر به عمل آوردند، تذکر رقبای امیر را به شاه به دنبال دارد که اقتدار امیر او را در درجه دوم اهمیت قرار داده است. این سفر و حوادث آن تأثیر زیادی بر روحیه ناصرالدین‌شاه داشت و ناصرالدین‌شاه که تا آن زمان «اتابک» خود را دوست داشت نسبت به وی بدبین شد.

آنچه موجبات عزل امیرکبیر و مرگ وی را فراهم آورد، بیشتر از آنکه نتیجه جدی نگرفتن خطرات اقدامات سازنده وی باشد، ثمره پافشاری وی بر مبارزه با فساد و اصلاح کشور و اعتقاد عمیق بر پیشبرد آن بود!

میرزا محمد تقی‌خان فراهانی در سال‌های مبارزه‌اش با فساد، آب در خوابگاه مورچگانی ریخته بود که به تعبیر «سایکس» یگانه منظور و هدف آن‌ها جمع کردن ثروت بود.

مبارزه امیرکبیر بیش از آنکه با رجال سنتی و درباریان و با نام اشخاص باشد، با سیستمی بود که عامل این رقابت‌ها محسوب می‌شد. سیستم کهنه و پوسیده‌ای که نظم و قانون و نوسازی را برنمی‌تابید و ناخواسته همه آن‌ها را در مقابل امیرنظام قرار می‌داد، وگرنه بجز در مورد برخورد با فرقه‌سازی‌ها و نیز جدایی‌ طلبی‌ها، مانند فتنه سالار در خراسان که امیر محکم مقابل آن‌ها ایستاد و تا نابودی آن‌ها پیش رفت، در برخورد با دیوانیان سنتی و بعد‌ها مهدعلیا مادر ناصرالدین‌شاه، در عین تأیید و پافشاری بر اقدامات اصلاحی خود، روش مدارا را در پیش می‌گرفت.

اما آنچه مسلم بود، اقدامات او در تهدید مستمری درباریان و امتیازات بی‌حد و حصر و دور از قانون آنان، خود به خود امیر را مقابل آن‌ها قرار می‌داد.

اینکه مهدعلیا پس از مرگ امیر به شاه می‌نویسد: «امیر شاهزادگان بیچاره را کمتر از سگ کرده بود» اوج خشم درباریان از امیر بود که بی‌اختیار از زبان مهدعلیا صادر شده بود.

شاه که عملاً هیچ خیانتی از وی ندیده بود، پس از فروکش کردن حسادت‌ها و توهم‌های معمول شاهانه در بحران‌هایی که دست گره‌گشای امیر را لازم می‌دید، با حسرت از فقدان وی یاد می‌کرد و بار‌ها نزد اطرافیان با جمله «حیف اگر امیر بود...» حسرت خود را ابراز می‌کرد، شاید به همین دلیل بود که دستور داده بود مسجدی به یاد او بسازند.

از سوی دیگر بحث فقدان نسبت خانوادگی امیر بود که دشمنان امیر آن را بهانه‌ای برای تحت فشار قرار دادن وی قرار دادند. این تهمت «گدازادگی» ناسزایی، حاصل خشم غلیان کرده قاجار‌ها بود تا امیرکبیر را از اهدافش بازدارد، به تعبیر واتسن امکان نداشت نجبای دیرین کشور زیر بار قوانینی بروند که به وسیله فردی فاقد نسب خانوادگی وضع گردیده بود»، اما فشار تهمت گدازادگی بر امیر به حدی بود که شاه را بر آن داشت تا برای آنکه اقتدار امیر تنها به سود سلطنت باشد برخلاف میل مهدعلیا تنها خواهر خود و تنها دختر او (مهدعلیا) را به عقد امیر دربیاورد.

با وجودی که امیر می‌کوشید اقدامات اصلاحی اش حساسیت رقبای خطرناکش را تحریک نکند، اما ماهیت نظمی که وی وجه همت خود قرار داده بود، روزبه‌روز به جرگه مخالفانش می‌افزود. این بار دست به دامان نظامیان شدند و «با توسل به رشوه، نظامیان را به طغیان واداشتند» تا خواستار عزل و حتی قتل امیرکبیر شوند. نکته طنز ماجرا این است که این بار امیرکبیر شورش نظامیان را با کمک میرزا آقاخان نوری سرکوب کرد.

در واقع امیر به قصد ترک صدارت در خانه میرزا آقاخان نوری ساکن شده بود که در آغاز تمامی مساعی خود را برای دور کردن وی از قدرت به‌کار برده بود.

تمام قدرت امیر در همین دانش مبارزه با فساد و سازندگی او نهفته بود. چنانچه می‌بینیم در دفاع از خود چه در هنگام عزل و چه در هنگام شورش نظامیان (که به قصد استعفا ارگ را ترک کرده بود) توانایی چندانی از خود بروز نداد. این همان امیری بود که در هنگام عهده‌دار شدن مقام صدارت، توانسته بود با آن شدت و حدت به تمامی شورش‌ها و طغیان‌هایی که در سراسر کشور شروع شده بود، پایان دهد. به تعبیر فریدون آدمیت «امیر محکوم نظام سیاسی ایران و نظم میرزاتقی خانی شود»

گناه و اشتباه امیرکبیر تأکید و پافشاری بر برنامه‌هایی بود که به‌جای تأمین منافع درباریان و اعیان، منافع عمومی را تأمین می‌کرد. آنچه امیرکبیر به دنبال آن بود شکستن تمامی ساختار‌های کهن بود تا کار‌های دولت براساس نظم و قانون سر و سامان یابد. این همان چیزی است که علمای علم سیاست به آن «سیاستگذاری عمومی» می‌گویند.

اگر بخواهیم سیاستگذاری را به معنای تدوین برنامه‌های از پیش تعیین شده تعریف کنیم که علمای علم سیاست و سیاستگذاری عمومی آن را تعریف کرده‌اند، شاید بتوان امیرکبیر را نخستین فرد در ایران دانست که منافع عموم را با برنامه‌های سازمان‌یافته بر منافع رجال سنتی و طرفداران بقا بر گذشته، ترجیح داد. امیرکبیر اگر تنها به خود و غرورش می‌اندیشید، می‌توانست مانند میرزاآقاخان نوری از شاه پیمان بگیرد که هنگام عزل خونش را نریزد و یا، چون میرزا آقاسی به قلع و قمع رقبایش بپردازد.

اعتماد امیرکبیر به حمایت شاه در عین به‌کارگیری ادبیات تند در برابر وی که گاهی با جسارتی بیرون از احتیاط بود از نکات مهمی است که موجبات عزل و قتل وی را فراهم آورد! حقیقت این است که اقتدار امیرکبیر در پیشبرد اصلاح کشور و نیز مقابله با منافع درباریان خواسته و یا ناخواسته حسادت شاهانه را علیه وی برانگیخت.

عباس‌میرزای سوم و ملک‌آرای بعدی برادر دوازده ساله شاه از همسر سوگلی شاه یعنی خدیجه بود که مهربانی محمدشاه قاجار همواره حسادت مهدعلیا و ناصرالدین‌شاه را برمی‌انگیخت. نکته جالب ماجرا این بود که در آغاز سفر، خود امیرکبیر با این استدلال که «عباس‌میرزا عذر از سفر می‌آورد و خیال دارد در تهران بماند و فساد برپا کند» برخلاف مهد علیا تأکید بر به همراه بودن وی به اصفهان داشت. اما حقیقت این بود که عباس‌میرزای نوجوان به دلیل آزار‌هایی که دیده بود عامدانه به امیر نزدیک شده بود تا اندکی از رنج‌های دشمنانش که با هدایت مهدعلیا انجام می‌شد کاهش دهد.

خود عباس‌میرزا سال‌ها بعد در این باره می‌نویسد: «چون دیدم امیر مرد سختی است... بنای مماشات تملقات متداوله ایران را با او گذاشتم. امیرنظام به جهت این پادشاه و اهل ایران بسیار خیرخواه و صادق بود... و با من خصوصیتی نداشت».

این حربه سرانجام کارگر افتاد و امیر عزل شد. نکته عجیب ماجرا این است که عزل امیر نوعی خوشحالی عمومی را با خود به همراه داشت، چرا که افرادی که جلوی دزدی آن‌ها گرفته شده بود، بسیار زیاد بودند، به تعبیر گوبنیو «ملت شبیه به گروهی شاگرد مدرسه‌ای شیطان و جنجالی بود که از دست معلم سختگیری خلاص شده بود».

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: