راهکار جلوگیری از قاچاق بنزین چیست؟

به گزارش «راهبرد معاصر»؛  یکی از چالش‌های بزرگ اقتصاد ایران در سال‌های اخیر، قاچاق سوخت به ویژه گازوئیل بوده که علاوه بر آسیب‌های اقتصادی باعث واگرایی درآمدی میان بخش‌های مختلف جامعه شده است. اقدام برای سه‌نرخی کردن گازوئیل، با هدف مقابله عملی و چندلایه با این معضل مطرح شده و توجه بسیاری از کارشناسان و فعالان حوزه انرژی را به خود جلب کرده است.

طبق مصوبه دولت طرح سه‌نرخی شدن گازوئیل بر سه پایه مهم استوار است:

نخست، حفظ یارانه برای مصرف‌کننده واقعی: براین اساس نرخ اول همچنان ۳۰۰ تومان باقی می‌ماند و به ناوگان حمل‌ونقل عمومی، بخش کشاورزی و مصرف‌کنندگان واقعی تعلق می‌گیرد. این موضوع هم از فشار اقتصادی بر این اقشار می‌کاهد و هم مانع افزایش قیمت تمام‌شده کالاهای اساسی می‌شود. 

یکی از موضوعاتی که به جذاب شدن قاچاق بنزین در ایران منجر شده، تفاوت های قیمتی است

دوم، افزایش نرخ دوم تا ۴۰ درصد بالاتر از نرخ پایه: با تعیین این نرخ برای مصارف مازاد بر سهمیه، امکان مدیریت بهتر مصرف و تشویق به صرفه‌جویی بیشتر فراهم می‌شود. 

سوم، قیمت نرخ آزاد نزدیک به نرخ‌های جهانی: بر این اساس گازوئیل آزاد با قیمت حدود ۳۰ هزار تومان، امکان هرگونه سوءاستفاده و قاچاق را به حداقل می‌رساند و انگیزه صادرات غیررسمی سوخت را از بین می‌برد.

آلبرت بغزیان، کارشناس مسائل اقتصادی درباره راه های قابل اتکای جلوگیری از قاچاق بنزین به «راهبرد معاصر» گفت: یکی از موضوعاتی که به جذاب شدن قاچاق بنزین در ایران منجر شده، تفاوت های قیمتی است. با توجه به اینکه قیمت بنزین و سوخت در ایران بسیار کمتر از نرخ های جهانی است، به دلیل تخصیص یارانه دولتی انگیزه لازم برای قاچاق سوخت ایجاد می شود؛ همانطور که تعرفه بستن بر کالای خارجی انگیزه واردات آن کالا را به صورت قاچاق افزایش می دهد.

وی افزود: اختلاف قیمت داخل و خارج از کشور موجب افزایش شدید قاچاق سوخت ازجمله بنزین و گازوئیل شده است، اما نکته حائز اهمیت اینکه افزایش نرخ بنزین در شرایط کنونی تورمی در اقتصاد ایران به زیان مردم تمام می شود، حتی اگر یارانه سوخت به مردم پرداخت شود. پرداخت یارانه سوخت در این شرایط به دلیل اثرگذاری تورمی روی نرخ سایر کالاها زمینه ساز چالش های معیشتی شدیدی برای طبقه متوسط و دهک های ضعیف درآمدی می شود.

کارشناس مسائل اقتصادی عنوان کرد: یارانه ای که به برخی کالاها و سوخت داده می شود، ناظر بر رفاه و کاهش فشار مالی و معیشتی بر مردم است، زیرا در همه کشورها دولت ها یارانه هایی در شکل و قالب های مختلف مانند آموزش، درمان رایگان یا کاهش هزینه های حمل و نقل شهری به شهروندان می پردازند. 

بغزیان گفت: با توجه به اینکه عده ای دولت را به دلیل قاچاق بنزین به افزایش نرخ بنزین به نرخ منطقه ترغیب می کنند و البته درست است، باید گفت زمانی باید اجرا شود که شرایط اقتصادی مردم ایران با سایر کشورهای منطقه برابری کند. 

وی تأکید کرد: وقتی حقوق و دستمزد مردم مناسب با نرخ تورم و تورم هایی که در سال افزوده می شود نیست، هرگونه افزایش نرخ بنزین تورم زا می شود و انتظارات تورمی را افزایش می دهد؛ یعنی به زیان طبقه متوسط و ضعیف جامعه خواهد بود.

کارشناس مسائل اقتصادی عنوان کرد: افزایش نرخ ارز به جذابیت بیشتر قاچاق بنزین می انجامد. وقتی نرخ ارز از 4 به 100 هزار تومان افزایش می یابد، مشخص است و قیمت ارز خارجی به ریال داخلی تبدیل می شود اختلاف قیمت زیادی به وجود می آید که به جذابیت قاچاق بنزین دامن می زند.

بغزیان گفت: با وجود اینکه به تدریج باید نرخ ها را دو سه نرخی کرد و افزایش داد، اما در حال حاضر که تورم بالا و معیشت مردم تنگ شده است، باید به سمت نظارت رفت و با ابزارهای موجود نظارت ها را افزایش داد تا مانع قاچاق سوخت شد، زیرا بنزین به صورت لوله و بشکه قاچاق نمی شود، بلکه به صورت دریایی و زمینی با کشتی و کانتینر از مرزهای دریایی و زمینی به کشورهای همسایه فرستاده می شود. بنابراین دور از چشم ناظران نیست و قوه قضائیه باید با قاچاق سازمان یافته به وسیله ابزارهای نظارتی خود مبارزه کند تا مانع قاچاق سوخت شود.