
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ اسرائیل دو سال پس از تجاوز به غزه با افزایش شدید موارد اختلال اضطراب پس از سانحه و خودکشی میان نظامیانش مواجه است. گزارشهای اخیر وزارت امنیت و سازمانهای بهداشتی، بحران سلامت روان در درون ارتش را که با جنگ جاری در غزه و لبنان و افزایش تنشها با ایران همزمان شده است، به تفصیل شرح دادهاند.
وزارت دفاع اسرائیل اعلام کرد، از سپتامبر ۲۰۲۳ افزایش تقریباً ۴۰ درصدی موارد اختلال استرس پس از سانحه را میان سربازان خود ثبت کرده است
جنگ غزه با آتشبس مرزی بین اسرائیل و حزبالله افزایش یافت و صدها هزار سرباز و نیروی ذخیره در هر دو جبهه در یکی از شدیدترین نبردهای تاریخ این رژیم قرار گرفتند. به گفته مقام های غزه و لبنان، نیروهای اسرائیلی بیش از ۷۱ هزار فلسطینی را در غزه و ۴ هزار و 400 نفر را در جنوب لبنان کشتهاند. اسرائیل میگوید از هفتم اکتبر 2023 تاکنون بیش از یک هزار و 100 سرباز کشته شدهاند.
این جنگ ویرانی گستردهای در غزه بر جای گذاشته است و 2 میلیون نفر از ساکنان آن از کمبود شدید سرپناه، غذا و مراقبتهای بهداشتی رنج میبرند. متخصصان سلامت روان فلسطینی گفتند، ساکنان غزه از موارد بی شمار آسیبهای روانی رنج میبرند و بسیاری از آنها اکنون به دنبال درمان هستند و کودکان علائمی مانند کابوس و نداشتن تمرکز تجربه میکنند.
مطالعات اسرائیلی نشان میدهد این جنگ بر سلامت روان سربازانی که اهداف اسرائیل در غزه را ازجمله آزادی گروگانها و خلع سلاح حزبالله اجرا میکنند، تأثیر منفی گذاشته است. برخی سربازانی که در حمله حماس به پایگاههای نظامیشان در هفتم اکتبر مورد حمله قرار گرفتند، از آسیبهای روانی رنج میبرند.
وزارت دفاع اسرائیل اعلام کرد، از سپتامبر ۲۰۲۳ افزایش تقریباً ۴۰ درصدی موارد اختلال استرس پس از سانحه را میان سربازان خود ثبت کرده است و انتظار دارد این تعداد تا سال ۲۰۲۸، ۱۸۰ درصد افزایش یابد. این وزارتخانه میافزاید، ۶۰ درصد ۲۲ هزار و 300 سرباز یا فردی که به دلیل جراحات جنگی زیر درمان قرار دارند، از اختلال استرس پس از سانحه رنج میبرند.
این وزارتخانه دامنه مراقبتهای بهداشتی ارائه شده به افراد مبتلا به مشکلات سلامت روان را گسترش، بودجه اختصاص داده شده به آن را افزایش داده و به افزایش تقریباً ۵۰ درصدی استفاده از درمانهای جایگزین پرداخته است.
مکابی، دومین ارائهدهنده بزرگ خدمات درمانی رژیم، در گزارش سالانه ۲۰۲۵ خود گزارش کرد، ۳۹ درصد از پرسنل نظامی اسرائیلی که در مراکز درمانی این سازمان زیر درمان قرار دارند، درخواست حمایت روانی کردهاند، در حالی که ۲۶ درصد نگرانی خود را در مورد افسردگی ابراز کردهاند. چندین سازمان اسرائیلی که از موجسواری به عنوان تکنیک درمانی استفاده میکنند، صدها سرباز و نیروی ذخیره مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه را پذیرفتهاند.
رونن سیدی، روانشناس بالینی و مدیر تحقیقات کهنه سربازان در مرکز پزشکی واقع در شمال اسرائیل گفت، سربازان عموماً از دو منبع مختلف آسیب روانی رنج میبرند. نخست، مربوط به «تجربیات ترس عمیق» و «ترس از مرگ» در دوره خدمتشان در غزه و لبنان و حتی در زمان استقرار در اسرائیل است. بسیاری از آنها از نزدیک شاهد حمله حماس به جنوب اسرائیل بودند که در آن شبهنظامیان تقریباً ۲۵۰ نفر را در غزه به گروگان گرفتند. منبع دوم، «آسیب روانی یا خلاء وجدان اخلاقی فرد در نتیجه عملی است که مرتکب شده بود.
پاول ۲۸ ساله، یکی از سربازان ذخیره و پدر سه فرزند گفت، مجبور شده شغلش به عنوان مدیر پروژه در شرکتی بین المللی را ترک کند، زیرا از موج صدای «گلولههای زوزهکش» بالای سرش عذاب می کشد.
وی که برای حفظ حریم خصوصی از ذکر نام خانوادگیاش خودداری کرد، توضیح داد در عملیات جنگی در غزه، لبنان و سوریه شرکت داشت. گرچه درگیریها در ماههای اخیر فروکش کرده است، اما میگوید دائم در حالت آمادهباش زندگی میکند.
با افزایش تنشها با ایران و تهدید ایالات متحده به مداخله، اسرائیل نیز امکان دارد پس از جنگ ۱۲ روزه ژوئن گذشته، خود را در رویارویی خشونتآمیز دیگری با تهران بیابد
سربازی که به دنبال حمایت برای سلامت روان خود است، باید در برابر هیئت ارزیابی وزارت دفاع حاضر شود، که شدت وضعیت وی را تعیین کنند و به رسمیت بشناسند. برخی از متخصصان تروما میگویند، این روند میتواند ماهها طول بکشد و امکان دارد سربازان را از درخواست کمک منصرف کند. وزارت دفاع اسرائیل تأیید کرد، به محض شروع فرآیند ارزیابی، برخی کمکهای فوری به سربازان ارائه میدهد و از ابتدای جنگ تلاشهای خود را در این زمینه افزایش داده است.
یک کمیته پارلمانی اسرائیل ماه اکتبر به این نتیجه دست یافت ۲۷۹ سرباز بین ژانویه ۲۰۲۴ و ژوئیه ۲۰۲۵ اقدام به خودکشی کردند که افزایش شدیدی در مقایسه با سالهای گذشته نشان میدهد. این گزارش نشان میدهد سربازان ۷۸ درصد از کل خودکشیها را در اسرائیل سال ۲۰۲۴ تشکیل میدهند.
سیدی، روانشناس بالینی، میگوید: اگر آسیبهای روانی درمان نشوند، خطر خودکشی یا خودآزاری افزایش مییابد. پس از وقایع هفتم اکتبر و جنگ، مراکز بهداشت روان اسرائیل بیش از حد زیر فشار قرار گرفتند و بسیاری از آنها نمیتوانند تحت درمان قرار گیرند، یا حتی متوجه نمیشوند رنجی که احساس میکنند مربوط به آنچه از سر گذراندهاند، است.
برای سربازان، احتمال جنگ همچنان وجود دارد. ارتش اسرائیل هنوز در بیش از نیمی از نوار غزه مستقر است و با وجود آتشبس ماه اکتبر با میانجیگری ایالات متحده، جنگ در آنجا ادامه یافته که به کشته شدن بیش از ۴۴۰ فلسطینی و سه سرباز اسرائیلی منجر شده است.
نیروهای اسرائیلی همچنان بخشهایی از جنوب لبنان را در اشغال خود دارند. در سوریه، نیروهای اسرائیلی از زمان سرنگونی بشار اسد، رئیس جمهور سابق این کشور بخش بزرگی از جنوب سوریه را اشغال کردهاند. با افزایش تنشها با ایران و تهدید ایالات متحده به مداخله، اسرائیل نیز امکان دارد پس از جنگ ۱۲ روزه ژوئن گذشته، خود را در رویارویی خشونتآمیز دیگری با تهران بیابد.