باجخواهی جدید ترامپ و خطر فروپاشی ناتو: «پول بده تا بازی کنی!»
تهدیدات جدید رئیسجمهور آمریکا برای مشروط کردن حق رای اعضای ناتو، سایه سنگینی بر آینده این ائتلاف انداخته است. 
به گزارش راهبردمعاصر، «سمیر ابراهیماف» ژورنالیست جمهوری آذربایجان در یادداشتی، به بررسی طرح جنجالی دونالد ترامپ برای تغییر ساختار ناتو و واکنش کارشناسان بینالمللی به این موضوع پرداخته است.
در این گزارش تاکید شده که امتناع اروپا از همراهی با ماجراجوییهای واشنگتن علیه ایران، بهانه اصلی ترامپ برای تحت فشار قرار دادن متحدانش است.
طرح «پول بده تا بازی کنی»؛ انتقام ترامپ از اروپا
رئیسجمهور ایالات متحده با انتقادات تند خود، در حال بررسی طرحی رادیکال تحت عنوان «پول بده تا بازی کنی» (pay to play) برای اصلاح ساختار ناتو است.
بر اساس گزارش روزنامه تلگراف، کشورهایی که بودجه دفاعی خود را به 5 درصد تولید ناخالص داخلی (GDP) نرسانند، ممکن است از تصمیمگیریهای کلیدی ائتلاف کنار گذاشته شوند.
این محدودیتها میتواند شامل تصمیمگیری درباره ماموریتهای مشترک، گسترش ناتو و حتی اعمال «ماده 5» در خصوص دفاع جمعی باشد. یک مقام آمریکایی در این باره میگوید: «شما نباید درباره هزینههای آینده رای بدهید، در حالی که خودتان پولی نمیپردازید.»
مباحثات پیرامون این تغییرات در شرایطی مطرح میشود که کاخ سفید از مخالفت متحدان اروپایی با اقدامات آمریکا در قبال ایران به شدت خشمگین است.
ترامپ صراحتاً اعلام کرده است که رفتار شرکای خود را «به خاطر خواهد سپرد».
وی با اشاره به اینکه آمریکا سالانه صدها میلیارد دلار برای دفاع از ناتو هزینه میکند، در 27 مارس در یک برنامه تلویزیونی گفت: «ما همیشه در کنار آنها بودیم، اما اکنون با توجه به اقداماتشان، لزومی ندارد در کنارشان باشیم، اینطور نیست؟»
در مقابل، همه کشورهای ناتو با این افزایش شدید بودجه نظامی موافق نیستند. به عنوان مثال، اسپانیا به شدت با این خواسته مخالفت کرده و همزمان اقدامات واشنگتن در خاورمیانه را مورد انتقاد قرار داده است. این اختلافات، زنگ خطر فروپاشی ناتو و تشکیل بلوکهای نظامی جدید را به صدا درآورده است.
تغییر تمرکز واشنگتن؛ از اروپا به مهار چین
«آندری کوروبکوف» استاد علوم سیاسی و روابط بینالملل در دانشگاه ایالتی تنسی آمریکا، معتقد است که مواضع ترامپ ریشه در برنامههای او از سال 2015 دارد.
رویکرد وی بر دو عامل کلیدی استوار است:
چرخش استراتژیک: ترامپ معتقد است مرکز ثقل سیاست خارجی آمریکا باید از اروپا به منطقه اقیانوس آرام برای مهار چین منتقل شود.
عدم توازن مالی در ائتلاف: بار اصلی مالی ناتو بر دوش آمریکاست، در حالی که این ائتلاف بیشتر برای امنیت خود اروپاییها ضروری است.
به گفته این استاد دانشگاه، در سال 2017 تنها پنج کشور شرط تخصیص 2 درصد از تولید ناخالص داخلی به بودجه دفاعی را رعایت میکردند. اکنون با فشارهای ترامپ، بیش از 20 کشور این شرط را عملی کردهاند، اما او در حال حاضر سقف خواستههای خود را به 5 درصد افزایش داده است.
کوروبکوف تاکید میکند: «استدلال اصلی ترامپ واکنش سرد اروپا به عملیات آمریکا در خلیج فارس و درگیری با ایران است: اگر اروپا از آمریکا حمایت نظامی نمیکند، آمریکا نیز نباید به اروپا کمک کند. وضعیت پیرامون ایران استدلالهای مضاعفی به ترامپ میدهد تا اروپاییها را به عدم انجام تعهداتشان متهم کند.»
وی همچنین در خصوص بحران اوکراین میافزاید: «انگیزه ترامپ برای پایان دادن به درگیری اوکراین، صرفاً توقف جنگ نیست؛ بلکه او معتقد است این درگیری مانع از خروج منابع آمریکا از اروپا و تمرکز بر هدف اصلی، یعنی مهار چین میشود.»
پایان ناتو و دوپارگی استراتژیک در اروپا
«الکساندر رار» کارشناس آلمانی علوم سیاسی و استاد موسسه سیاست بینالملل (WeltTrends)، با نگاهی بدبینانهتر معتقد است که ناتو به شکل سنتی و کنونی خود به پایان خط رسیده است، هرچند مقامات غربی تمایلی به اعتراف علنی به این موضوع ندارند.
این تحلیلگر آلمانی چشمانداز آینده اروپا را اینگونه ترسیم میکند:
شکاف و کینه عمیق: ترامپ عدم همبستگی اروپاییها در درگیری با ایران را هرگز نخواهد بخشید و شکاف در ناتو روز به روز آشکارتر میشود.
محور شمال-مرکز: کشورهای شمال اروپا در کنار بریتانیا و آلمان تلاش خواهند کرد تا ضمن فاصلهگیری حداکثری از آمریکا، توان نظامی خود را در برابر روسیه افزایش دهند؛ هرچند حتی کشوری مانند آلمان نیز منابع مالی کافی برای دفاع مستقل در اختیار ندارد.
محور جنوب: در نقطه مقابل، کشورهای جنوب اروپا به دلیل وابستگی شدید و حیاتی اقتصادشان به منابع انرژی آمریکا، وارد تقابل با واشنگتن نخواهند شد و به دنبال دستیابی به توافق با ترامپ خواهند بود./تسنیم