۸ نکته کلیدی تمدید یکجانبه آتشبس
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا دقیقاً هفت ساعت بعد از آنکه مدعی شد آتشبس را تمدید نخواهد کرد، با توییتی خلافش عمل کرد. برخلاف نگاه سطحی به سایر توییتهای فیالبداهه و سرخوشانه وی، اینجا باید دقیق و راهبردی نگریست.
جنگ با مدل ۴۰ روزه دستاورد درشتی برای ترامپ نداشت و به هیچ کدام از اهدافش دست نیافت
بیتردید واژه پردازی های این پیام حاصل مشورت تیمی و حساب شده است. هیچ چرخش و تعدیلی در کار نیست، موضوع تغییر راهبرد است. به طور خلاصه می توان به هشت نکته کلیدی پرداخت:
1. ترامپ دلیل تمدید آتشبس را «شکاف در حاکمیت ایران» و نیز «درخواست پاکستان» عنوان کرد. وی به جنگ روانی ادامه داد و عمداً خواست تا آشفتگیها در واشنگتن و چالشهای متعددی نظیر شکاف با متحدان سنتی در غرب، خیزش انتقادات در کاست سیاسی و مخالفت افکار عمومی در آمریکا، ظهور رگههای جدی از بی اعتمادی متحدان عرب منطقه، فوران قیمت انرژی، سقوط بازارهای مالی و ... را استتار و به جای تیم کاخ سفید، شکاف در حاکمیت و انفعال ایران را به افکار عمومی القا کند.
2. زمان تمدید آتشبس را باز و نامحدود نگهداشت و نوشت، «تا زمانی که رهبران و نمایندگان ایران بتوانند پیشنهادی یکپارچه ارائه دهند و بحثها به هر طریقی به نتیجه برسند».
ترامپ در این توییت زبان ضربالاجل به کار نبرد؛ درحالیکه اقتضای کاراکترش، درشت گویی و ژست «طرف پیروز» است. برخلاف همیشه تهدید سفت و سختی برای پذیرش توافق و شروط آمریکا نکرد و نوشت منتظر پیشنهاد جدید ایران و دستیابی به نتیجه به هر شیوه است. اما به همان دلیل که به فاصله هفت ساعت، از تمدید آتشبس گفت، آمادگی زیادی برای شکستن این «حرف» و ماجراجویی تازه دارد.
3. چرا ترامپ مانند همیشه ژست پیروز نگرفت و دستاوردهایش را فهرست نکرد؟ یک پاسخ می تواند این باشد؛ جنگ با مدل ۴۰ روزه دستاورد درشتی برای ترامپ نداشت. هیچیک از اهداف اصلی اش از تغییر نظام گرفته تا ربودن اورانیوم و گشودن تنگه هرمز محقق نشد.
بههیچ عنوان بعید نیست تمدید و زبان به ظاهر نرم، فریبی برای بازنگری در راهبرد جنگ، زمان خریدن و سپس آغاز آن در زمان مناسب باشد.
4. ترامپ البته بر ادامه محاصره دریایی و آمادگی تهاجمی علیه ایران تأکید کرده است. این یعنی دستکم برای آغاز، کلید مذاکرات در دریاست و نه در ذخایر اورانیوم ایران. به نظر میآید در موقعیت فعلی مهمترین موضوع برای ترامپ تنگه هرمز و هنوز به ائتلاف سازی و تهدید یا تطمیع شرکای غربی امیدوار است. تلاشهایی هم انجام میدهد.
«تمدید محاصره با پوشش تمدید آتشبس» چه بسا از دیدگاه تیم مشاورانش بزرگترین دستاورد ترامپ برای بیرون کشیدن دولتش از باتلاق جنگ باشد.
5. بیتردید اینکه رژیم صهیونیستی تابع این تصمیم عنوان نشده هدفمند، قابل تأمل و شاید هدیه بزرگ ترامپ به تلآویو است و باید سه نکته را مدنظر داشت:
نخست، خارج شدن آمریکا از جنگ
دوم، حفظ محاصره دریایی
سوم، نه توافق، نه مصالحه هستهای و نه پایان تحریمهای ایران
چند روز دیگر اختیار ۶۰ روزه ترامپ برای جنگ پایان مییابد، درحالیکه جدال بر سر اختیارات جنگی اش در کنگره و مجلس نمایندگان آمریکا چالشی بالقوه است
در موازنه مد نظر آمریکا تعلیق و ناپایداری سهم ایران میشود و فرصت و ابتکار عمل متعلق به نتانیاهو. احتمالاً رژیم صهیونیستی با توجه به آتش بس موقت در لبنان، بر وارد آوردن ضربه های مقطعی به ایران متمرکز میشود. درحالیکه ایران هم در ظاهر دلیلی برای حمله به کشورهای منطقه نخواهد داشت.
6. به نظر آمریکا و رژیم صهیونیستی ابتدا به دنبال مهیا کردن «توافق تحمیلی» و اگر نشد، «ادامه شرایط نه جنگ نه صلح» برای پیشبرد راهبرد خصمانه در قالب ناآرامیهای داخلی، ترور، ربودن مواد غنی شده و ... باشند.
7. ترامپ بهدلایل زیر نیاز شدید و انگیزههای متعددی برای مدیریت زمان دارد:
نخست، اینکه چند روز دیگر اختیار ۶۰ روزه اش برای جنگ پایان مییابد، درحالیکه جدال بر سر اختیارات جنگی اش در کنگره و مجلس نمایندگان آمریکا میلیمتری و چالشی بالقوه است.
دوم، اینکه وی در میانه اردیبهشت باید به پکن سفر کند. قطعاً نمی خواهد از تمرکز بر اهداف سفر به رقیب اصلی هژمونی خود باز بماند و بر چالشهای مذاکراتی در پکن بیفزاید.
سوم، اینکه جام جهانی فوتبال در پیش است و وی که به اصطلاح برنده «جایزه صلح فیفا»ست، ترجیح می دهد میزبان آرامی باشد.
چهارم، بازتنظیم سیاستها و برنامهها برای کنترل بازار
پنجم، انتخابات بسیار مهم نوامبر (آبانماه) که اگر غفلت کند، بهزودی کنگره و حتی مجلس نمایندگان را تحویل دموکراتها خواهد داد.
8. آنچه در پایان رقم خواهد خورد، بهطور کامل در اختیار ترامپ و تیمش نیست. بلکه به درک واقعگرایانه از بازی و بازتنظیم هوشیارانه راهبرد چندوجهی برای حفظ امنیت و منافع ملی ایران نیز بستگی دارد.
هر طرفی که صبر، هوشیاری، انسجام و تاب آوری بیشتری داشته باشد پیروزی بیشتری هم خواهد داشت. این پیروزی، حق ایران عزیز ماست که باید بستانیم.