اقتصاد آتشبس و آتشبس اقتصاد
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ چند هفتهای آتشبسی نیم بند بین ایران و کشورهای متخاصم برقرار شده است. قبل از آتشبس، ایران در جنگ 40 روزه اقتصاد مقاومتی را به نمایش گذاشت که قابل تقدیر بود. اکنون ما ایرانیها اقتصاد در حال آتش بس را تجربه میکنیم که حال و هوای ویژه ای دارد.
گرچه به نظر می رسد کسب و کارها بهتدریج به حالت عادی برمی گردند، اما در این وضعیت اقتصاد وضعیت مطمئن ندارد و در نتیجه بازگشت کامل نداریم. برخلاف جنگ تحمیلی 12 روزه که آتش بسی پایدار را شاهد بودیم و تقریباً از ابتدای شهریور کشور حالت عادی داشت، ولی شرایط فعلی هنوز مطمئن نیست و فعالان اقتصادی منتظر پیام ها و اقدامات اطمینان بخش برای شروع مجدد فعالیت ها در سال جاری با قوت هستند.
وزارت امور اقتصادی و دارایی بایستی با ارزیابی صحیح، فضای اطمینان بخش خلق کند. در این میان نقش وزير امور اقتصادی و دارایی به عنوان سکاندار این وزارتخانه اهمیت دارد. سال گذشته در همین ایام وی از مجلس شورای اسلامی رأی اعتماد گرفت و به محض اینکه در وزارت امور اقتصادی و دارایی بر کرسی وزارت نشست، جنگ تحمیلی 12 روزه شروع شد و اینک بعد از یک سال باز در حالت سایه جنگ هستیم.
وی که تحصیل کرده آمریکا و شهر شیکاگوست در طول یک سال گذشته با مشکلات اساسی اقتصادی مواجه شد و اکنون برای دوران گذار از آتش بس باید اقدامات مؤثری انجام دهد.
موتور محرک رشد و رونق اقتصادی سرمایه گذاری و سرعت رشد اقتصادی به میزان و حجم سرمایه گذاری وابسته است
واقعیت این است که اقتصاد کشور سال گذشته دچار کندی سرعت شد. موتور محرک رشد و رونق اقتصادی سرمایه گذاری و سرعت رشد اقتصادی به میزان و حجم سرمایه گذاری وابسته است. گرچه سال گذشته بر اساس نامگذاری رهبر شهید سال «سرمایه گذاری در تولید» بود، اما اتفاقات متعدد اعم از جنگ تحمیلی 12 روزه، ناآرامی های دی ماه و جنگ رمضان سبب شد که سرمایه گذاری معنی داری رخ ندهد و حتی بخشی از دارایی و سرمایه های کشور بهوسیله حملات نظامی و درگیری های داخلی از بین رفت که برای جایگزینی آنها زمان و پول لازم است.
در این میان آسیب جدی در صنایع مادر همچون فولاد مبارکه، فولاد خوزستان، پتروشیمی ها و برخی صنایع مهم وارد شد. ضربه به صنایع بزرگ ممکن است روند توسعه را برای یک دهه با وقفه مواجه کند. پیامدهای تخریب این صنایع کمابیش در قیمت محصولات نهایی پتروشیمی خود را نشان می دهد. محصولات پتروشیمی با افزایش قیمت مواجه شدند و این امر صنایع پایین دستی را نیز تحت تأثیر قرار داده است. در سه ماه نخست اختلال خود را در قیمت های عمده فروشی و در تابستان در قیمت های خرده فروشی نشان خواهد داد.
از نظر منطقی با توجه به نیاز داخلی به این محصولات بهتر است به صورت موقت جلوی صادرات فرآورده های پتروشیمی گرفته شود تا بهنحوی سرعت افزایش قیمت در زنجیره تأمین و محصولات نهایی گرفته شود.
اکنون دولت بهتر است فضای اقتصادی را در دوران آتش بس بهطور مطلوب مدیریت نماید. هم اقدامات ضروری برای تقویت اقتصاد مقاومتی برای ادامه جنگ احتمالی مد نظر قرار گیرد و هم پیامدهای منفی دو جنگ اخیر نیز در حوزه تولید و مصرف خنثی شود.
در کنار تورم ناشی از حوادث سال گذشته احتمال بیکاری ناشی از کاهش حجم تولید و بیکاری ناشی از کند شدن اینترنت و بهویژه قطع اینترنت بین المللی می تواند بحران مضاعف در اقتصاد کلان کشور ایجاد کند.
در حال حاضر به نحوی برنامه های کلان اقتصادی به سیاستها و عملکرد دولت در تنگه هرمز وابستگی دارد
بههرحال چند سالی است که کشور تورم بالای ۴۰ درصد تجربه میکند و تاحدودی خود را با این شرایط وفق داده است. اما در مجموع نرخ بیکاری از سال ۱۴۰۰ به بعد با احیای بنگاه های تولیدی در دوران شهید آیتالله رئیسی در سطح پایینی بود. شرایط فعلی ممکن است همزمان تورم و بیکاری را فعال کند و اقتصاد ایران را در شرایط بغرنجی قرار دهد.
این در حالی است که بسته شدن تنگه هرمز میتواند بهصورت شمشیر دولبه عمل کند، هم با افزایش درآمدهای خارجی مشکلات را کاهش دهد و هم با کاهش درآمدهای صادراتی کشور را با مشکلات عمیق مواجه کند. در حال حاضر به نحوی برنامه های کلان اقتصادی به سیاستها و عملکرد دولت در تنگه هرمز وابستگی دارد.
در این فضا اقتصاد هوشمند پویا، دیپلماسی اقتدارگرای خونسردانه و دفاع هوشیار همه جانبه نیازمند است. الان که آتش بس نظامی برقرار است، تیم اقتصادی دولت باید فعالانه شرایط اقتصادی را رصد و تصمیمات راهبردی اتخاذ کند.