گزارش «گاردین»؛
خطرات زیستمحیطی بیخ گوش جامجهانی
جامجهانی ۲۰۲۶ در آستانه تبدیل به آلایندهترین جامجهانی تاریخ قرار دارد و حدود ۹ میلیون تن دیاکسیدکربن سلامت بازیکنان و مسافران را تهدید میکند.
تاریخ انتشار: چهارشنبه ۳۰ ارديبهشت ۱۴۰۵ - 20 May 2026
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ طرفداران فوتبال بهطور فزایندهای با نگرانی به روند آمادهسازی جامجهانی ۲۰۲۶ نگاه میکنند. محبوبترین رویداد ورزشی جهان با حاشیههای فراوانی روبهروست؛ از قیمتهای سرسامآور بلیتها گرفته تا بحث درباره حضور ایران در شرایطی که رئیسجمهور یکی از کشورهای میزبان تهدیدهایی علیه آن مطرح کرده و همچنین احتمال نقشآفرینی اداره مهاجرت و گمرک ایالات متحده (ICE) در کنترل این رویداد.
با توجه به تأثیرات انتشار گازهای گلخانهای بر مرگومیر زودرس، این تورنمنت میتواند «مرگبارترین رویداد ورزشی تاریخ» باشد
جام جهانی ۲۰۲۶ نهتنها یکی از سیاسیترین تورنمنتهای تاریخ معاصر به شمار میرود، بلکه احتمالاً آلایندهترین جام جهانی تاریخ نیز خواهد بود. برآورد دانشمندان نشان میدهد این رقابتها امکان دارد حدود ۹ میلیون تن دیاکسید کربن تولید کند؛ رقمی تقریباً دو برابر میانگین تاریخی جامهای جهانی.
بخش عمده این آلودگی مربوط به سفرهای هوایی است که حدود ۷.۷ میلیون تن از این میزان را تشکیل میدهد؛ بیش از چهار برابر میانگین تورنمنتهای برگزارشده بین سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۲. در بدترین سناریو، این عدد حتی میتواند به ۱۳.۷ میلیون تن CO₂ برسد.
یکی از دلایل اصلی این وضعیت تصمیمات فیفاست. این نهاد تعداد تیمهای شرکتکننده را از ۳۲ به ۴۸ تیم افزایش داده و همچنین سه کشور بسیار گسترده از نظر جغرافیایی (آمریکا، کانادا و مکزیک) را بهعنوان میزبان انتخاب کرده است. فاصلههای طولانی میان شهرها باعث میشود استفاده از وسایل حملونقل کمکربن مانند قطار عملاً دشوار باشد.
برخی شاید بگویند ۹ میلیون تن انتشار کربن در مقایسه با ۵.۹ میلیارد تن CO₂ که آمریکا تنها در سال ۲۰۲۵ تولید کرده رقم کوچکی است. اما منتقدان معتقدند پذیرش چنین وضعیتی نمونهای از «سبزشویی» (Greenwashing) است؛ یعنی ادعای حمایت از محیطزیست بدون اجرای اقدامات واقعی.
به گفته منتقدان، فیفا سابقه طولانی در چنین رفتارهایی دارد. نمونه بارز آن جام جهانی ۲۰۲۲ قطر است. پیش از آن مسابقات، جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا از هواداران خواسته بود با «کارت سبز برای سیاره زمین» از محیطزیست حمایت و پیامهایی درباره حفاظت از زمین منتشر کنند؛ در حالی که هدف اعلامی فیفا برگزاری جام جهانی «کربنخنثی» بود.
به گفته منتقدان، جام جهانی قطر «یک بمب کربنی در قالب رویدادی ورزشی» بود. این مسابقات به بیش از یکهزار پرواز روزانه نیاز داشت، از سیستمهای پرمصرف نمکزدایی آب استفاده میکرد و به طرحهای جبران کربن مشکوک متکی بود. حتی بذر چمن ورزشگاهها با هواپیماهای کنترلشده از آمریکای شمالی به قطر منتقل شد.
به گفته برخی پژوهشگران، جام جهانی ۲۰۲۶ امکان دارد حتی بدتر باشد. تیم والترز، پژوهشگر حوزه ورزش، استدلال میکند با توجه به تأثیرات انتشار گازهای گلخانهای بر مرگومیر زودرس، این تورنمنت میتواند «مرگبارترین رویداد ورزشی تاریخ» باشد.
برنامه سفر برخی تیمها نیز نشاندهنده ابعاد مشکل است. برای نمونه، تیم بوسنی و هرزگوین باید بیش از ۵ هزار کیلومتر بین شهرهای تورنتو، لسآنجلس و سیاتل سفر کند و کمپ تمرینی آنها در سالـتلیکسیتی است. الجزایر نیز حدود ۴ هزار و 800 کیلومتر بین کانزاسسیتی و سانفرانسیسکو رفتوآمد خواهد داشت و جمهوری چک باید از گوادالاخارا به آتلانتا و سپس مکزیکوسیتی سفر کند.
فیفا اقداماتی برای کاهش خطر گرما اعلام کرده است؛ ازجمله برگزاری بسیاری از بازیها در ساعات عصر و همچنین وقفههای سهدقیقهای در هر نیمه
گرمای شدید ناشی از تغییرات اقلیمی نیز میتواند امنیت بازیکنان را به خطر بیندازد. اداره ملی هواشناسی ایالات متحده هشدار داده است در زمان برگزاری مسابقات، تمام مناطق آمریکا دمایی بالاتر از میانگین تاریخی خواهند داشت. میزان بالای گرما و رطوبت امکان دارد عملکرد تیمها را تحت تأثیر قرار دهد. طبق شاخص WBGT (که دما، تابش خورشید، رطوبت و سرعت باد را اندازهگیری میکند)، ۲۶ مسابقه امکان دارد در شرایطی برگزار شوند که نیاز به وقفههای خنکسازی داشته باشند.
مطالعهای دانشگاهی حتی هشدار داده ۱۴ شهر از ۱۶ شهر میزبان احتمالاً در ماههای ژوئن و ژوئیه به میانگین بیش از ۲۸ درجه WBGT خواهند رسید؛ سطحی که اتحادیه جهانی بازیکنان فوتبال (Fifpro) معتقد است امکان دارد تعلیق مسابقه را ضروری کند. البته فیفا اقداماتی برای کاهش خطر گرما اعلام کرده است؛ ازجمله برگزاری بسیاری از بازیها در ساعات عصر و همچنین وقفههای سهدقیقهای در هر نیمه.
منتقدان میگویند فیفا در تبلیغات خود به موضوع تغییرات اقلیمی میپردازد، اما در عمل اقدام جدی انجام نمیدهد.
پربیننده ترین اخبار
۱۳ ساعت پیش
۱ روز پیش
۱ روز پیش
۱۲ ساعت پیش
۱۳ ساعت پیش
۱ روز پیش
۱۲ ساعت پیش
۶ ساعت پیش
۶ ساعت پیش
۱۳ ساعت پیش
۱ ساعت پیش
۱ روز پیش
۵ ساعت پیش
۱۲ ساعت پیش
یادداشت سندس القیسی، تحلیلگر سیاسی اردن؛ / ۱ روز پیش