گزارش «فایننشال تایمز»؛

جنگ آمریکا، فرصت طلایی گسترش یوآن

جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران پنجره‌ای تاریخی و طلایی به روی گسترش استفاده از یوآن چین گشوده است.

اندیشکده‌های خارجی

تاریخ انتشار: جمعه ۰۱ خرداد ۱۴۰۵ - 22 May 2026

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ حجم معاملات سامانه پرداخت فرامرزی چین (CIPS) از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران با رکوردهای بی‌سابقه‌ای همراه شده و گمانه‌زنی‌ها درباره ظهور پترویوان در برابر پترودلار را شدت بخشیده است.

افزایش استفاده از یوآن در تجارت انرژی، گمانه‌زنی‌ها را درباره ظهور پترویوان شعله‌ور کرده است

سامانه پرداخت فرامرزی چین که جایگزینی برای سامانه غربی سوئیفت به‌شمار می‌رود، از زمان آغاز جنگ علیه ایران رشد چشمگیری تجربه کرده است. آمارها نشان می‌دهد ارزش میانگین روزانه تراکنش‌های این سامانه در ماه مارس به رقم بی‌سابقه ۹۲۰.۵ میلیارد یوان (معادل حدود ۱۳۵.۷ میلیارد دلار) رسیده است.

این روند صعودی اوایل آوریل نیز ادامه یافت و ارزش تراکنش‌های یک روزه سامانه پرداخت فرامرزی چین به ۱.۲۲ تریلیون یوان (بیش از ۱۷۸ میلیارد دلار) رسید و در یک روز نزدیک به ۴۲ هزار تراکنش در این سامانه ثبت شد. هرچند پس از آن حجم تراکنش‌ها تا حدودی کاهش یافت، اما این ارقام نشان‌دهنده جهشی تاریخی در استقبال از یوان در مبادلات بین‌المللی است.

پترویوان در برابر پترودلار

افزایش استفاده از یوآن در تجارت انرژی، گمانه‌زنی‌ها را درباره ظهور «پترویوان» شعله‌ور کرده است؛ مفهومی که در تقابل با «پترودلار» و نشان‌دهنده جایگزینی دلار با یوان در معاملات نفتی است.

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه و شی جین پینگ، رئیس‌جمهور چین نیز در بیانیه‌ای درباره گسترش روابط دو کشور بر لزوم معاملات‌ اقتصادی روسیه و چین با روبل و یوآن تأکید کردند. هرچند سهم یوآن از تجارت جهانی نفت حتی در زمان جنگ نیز همچنان اندک باقی مانده است، اما این روند صعودی خود زنگ هشداری بزرگ برای تسلط دلار بر اقتصاد جهان به‌شمار می‌رود.

نکته قابل توجه، ایران که خود در خط مقدم جنگ قرار دارد، از مدت‌ها پیش به سمت پذیرفتن یوآن در معاملات نفتی گرایش پیدا کرده است. برخی گزارش‌ها نشان می‌دهد ایران از برخی کشورها درخواست کرده است هزینه عبور از تنگه هرمز را به یوآن پرداخت کنند که این خود عاملی برای افزایش گردش این ارز در بازارهای منطقه شده است.

تحلیلگران اقتصادی دلیل اصلی این جهش را ترکیبی از عوامل امنیتی و اقتصادی می‌دانند. دینگ شوانگ، اقتصاددان ارشد استاندارد چارترد گفت، «درگیری‌های خاورمیانه به عنوان کاتالیزور عمل کرده است و ثبات نسبی نرخ ارز یوآن در بحبوحه نوسانات شدید ارزی و همچنین سرمایه‌گذاری پکن در زیرساخت‌های پرداخت فرامرزی، عوامل اصلی این رشد هستند».

بازار سرمایه چین هنوز به طور کامل به روی سرمایه‌گذاران خارجی باز نشده است

جالب توجه آنکه شورای روابط خارجی آمریکا (CFR) نیز در تحلیلی تأیید کرده است هم‌زمان با اوج‌گیری جنگ، جهش همزمان در حجم معاملات سامانه پرداخت فرامرزی چین و ارزش سهام شرکت‌های مرتبط با تسویه حساب یوآن مشاهده می‌شود که نشان می‌دهد فعالان اقتصادی به دنبال راهی برای گریز از تحریم‌های دلاری و خطرات ژئوپلیتیک هستند.

با وجود این موفقیت نسبی، راه برای تسلط کامل یوآن بر تجارت انرژی همچنان دشوار است. بازار سرمایه چین هنوز به طور کامل به روی سرمایه‌گذاران خارجی باز نشده است و محدودیت‌های جدی در کنترل سرمایه در این کشور وجود دارد که مانعی بزرگ برای بین‌المللی شدن کامل یوآن به‌شمار می‌رود.

کلمات کلیدی: یوآن دلار چین شورای روابط خارجی آمریکا تجارت انرژی سوئیفت