درمان خانگی یبوست در بارداری؛ با تغذیه و مکمل چه کنیم؟

به گزارش راهبرد معاصر؛ بارداری با تغییرات گسترده هورمونی و جسمی همراه است و دستگاه گوارش نیز از این تغییرات بی‌نصیب نمی‌ماند. افزایش هورمون پروژسترون می‌تواند حرکت روده را کند کند و با بزرگ‌تر شدن رحم نیز فشار بیشتری به دستگاه گوارش وارد شود. از سوی دیگر، مصرف برخی مکمل‌ها به‌ویژه مکمل‌های حاوی آهن می‌تواند یبوست را تشدید کند.

به همین دلیل، یبوست در بارداری الزاماً به معنای وجود یک بیماری گوارشی نیست و در بسیاری از زنان با چند تغییر ساده در برنامه روزانه بهتر می‌شود. نکته مهم آن است که به دلیل شرایط خاص بارداری، مصرف خودسرانه دارو، مکمل یا حتی فرآورده‌های گیاهی برای رفع یبوست توصیه نمی‌شود.

فیبر؛ اولین تغییر در برنامه غذایی

یکی از نخستین راهکارها برای کنترل یبوست، افزایش تدریجی فیبر غذایی است. میوه‌ها، سبزیجات، حبوبات، غلات کامل، نان سبوس‌دار، مغزها و دانه‌ها از منابع مناسب فیبر به شمار می‌روند.

مصرف میوه‌هایی مانند سیب با پوست، گلابی، کیوی و آلو در کنار سبزیجات و حبوبات می‌تواند به افزایش حجم و نرم‌تر شدن مدفوع کمک کند. متخصصان معمولاً دریافت حدود ۲۵ گرم فیبر در روز را برای زنان باردار مناسب می‌دانند.

البته افزایش ناگهانی فیبر ممکن است نفخ و احساس سنگینی شکم را بیشتر کند. بهتر است مقدار فیبر به‌تدریج افزایش پیدا کند و هم‌زمان مصرف مایعات نیز بیشتر شود.

آب کافی را دست‌کم نگیرید

افزایش فیبر بدون دریافت مایعات کافی ممکن است نتیجه مطلوبی نداشته باشد. آب به نرم ماندن مدفوع کمک می‌کند و برای عملکرد طبیعی روده ضروری است.

بهتر است مصرف آب در طول روز تقسیم شود و زنان باردار منتظر احساس تشنگی شدید نمانند. سوپ‌های سبک، برخی میوه‌ها و سبزیجات آب‌دار نیز می‌توانند بخشی از مایعات مورد نیاز بدن را تأمین کنند.

نوشیدنی‌های بسیار شیرین نباید جایگزین آب شوند و اگر پزشک به دلیل بیماری خاصی محدودیت مصرف مایعات تعیین کرده است، همان توصیه باید در اولویت قرار گیرد.

تحرک ملایم به حرکت روده کمک می‌کند

کاهش فعالیت بدنی یکی دیگر از عواملی است که می‌تواند یبوست را تشدید کند. در بارداری‌های طبیعی و در صورتی که پزشک محدودیتی تعیین نکرده باشد، فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی ملایم می‌توانند به بهبود حرکات روده کمک کنند.

حتی چند نوبت پیاده‌روی کوتاه در طول روز برای برخی افراد قابل تحمل‌تر از یک فعالیت طولانی است. نوع و شدت ورزش در دوران بارداری باید متناسب با وضعیت مادر و توصیه پزشک انتخاب شود.

مکمل آهن را خودسرانه قطع نکنید

یکی از نکات مهم درباره یبوست بارداری، ارتباط آن با مکمل آهن است. یبوست از عوارض شناخته‌شده برخی مکمل‌های آهن به شمار می‌رود، اما این موضوع به معنی آن نیست که خانم باردار باید مصرف مکمل تجویز شده را قطع کند.

اگر یبوست پس از شروع مکمل آهن ایجاد شده یا شدت گرفته است، بهتر است موضوع با پزشک یا داروساز در میان گذاشته شود. در بعضی شرایط ممکن است پزشک نوع فرآورده، مقدار مصرف یا برنامه دریافت آهن را تغییر دهد.

بارداری علاوه بر مشکلات گوارشی با تغییرات دیگری مانند مشکلات پوست و مو نیز همراه است. افرادی که هم‌زمان با این دوران با کاهش تراکم یا ریزش مو مواجه شده‌اند، می‌توانند برای آشنایی با علل و راهکارهای آن، مقاله ی درمان ریزش مو در بارداری را مطالعه کنند.

مکمل فیبر و پروبیوتیک؛ چه زمانی قابل بررسی است؟

اگر دریافت فیبر از مواد غذایی کافی نباشد، پزشک یا داروساز ممکن است در برخی موارد استفاده از مکمل‌های فیبر را پیشنهاد کند. فرآورده‌های حاوی پسیلیوم از گزینه‌هایی هستند که برای افزایش حجم مدفوع استفاده می‌شوند؛ البته مصرف آنها نیز باید همراه آب کافی باشد.

پروبیوتیک‌ها نیز در سال‌های اخیر برای تنظیم عملکرد دستگاه گوارش مورد توجه قرار گرفته‌اند، اما نباید هر نوع یبوست بارداری را با مکمل پروبیوتیک درمان کرد. نوع مشکل گوارشی، سابقه بیماری و سایر مکمل‌های مصرفی در انتخاب فرآورده اهمیت دارند.

به‌عنوان نمونه بایو آی بی اس یک مکمل پروبیوتیک است که بیشتر برای کمک به کنترل برخی علائم سندروم روده تحریک‌پذیر از جمله تغییرات اجابت مزاج، نفخ و ناراحتی شکمی عرضه می‌شود. بنابراین زنان باردار پیش از مصرف آن باید نظر پزشک یا داروساز را جویا شوند و در صورت تأیید آن را مصرف کنند.

مشاهده مکمل بایو آی بی اس در سایت هلثی دارو

چه زمانی مراجعه به پزشک ضروری است؟

اگر یبوست طولانی شده، مرتب تکرار می‌شود یا با وجود اصلاح تغذیه و سبک زندگی بهبود پیدا نمی‌کند، بهتر است علت آن بررسی شود. همچنین بروز درد شدید یا مداوم شکم، خون‌ریزی قابل توجه، استفراغ یا سایر علائم غیرمعمول نباید صرفاً به یبوست نسبت داده شود.

در مجموع، راهکار اصلی برای بیشتر موارد یبوست بارداری از سفره و سبک زندگی آغاز می‌شود؛ در ادامه می توان به فیبر کافی، مصرف مایعات، تحرک متناسب و توجه به عوارض مکمل‌های مصرفی هم اشاره کرد. اگر این اقدامات کافی نبود، مرحله بعدی انتخاب مکمل یا داروی مناسب با نظر متخصص است. امتحان کردن خودسرانه فرآورده‌های مختلف ممکن است باعث بروز عوارض جدی شود.