سوپر ال‌نینو در راه است؟ واقعیت ماجرای «بی‌سابقه‌ترین ال‌نینوی تاریخ»
ال‌نینو بخشی از چرخه طبیعی اقیانوس-جو است و در مقیاس چندساله رخ می‌دهد؛ هرچند فاصله میان رخدادها و شدت آنها یکسان نیست. آنچه ممکن است بسیار نادر باشد، رسیدن یک رویداد به شدت استثنایی است، نه اصل وقوع ال‌نینو. به گزارش راهبردمعاصر، در روزهای اخیر ادعاهایی درباره وقوع یک «سوپر ال‌نینوی بی‌سابقه» منتشر شده؛ پدیده‌ای که گفته می‌شود نمونه مشابه آن تاکنون دیده نشده و شاید صدها سال دیگر نیز تکرار نشود. اما بررسی داده‌ها و پیش‌بینی‌های مراکز معتبر اقلیمی نشان می‌دهد واقعیت، اگرچه بسیار مهم و قابل توجه است، با برخی روایت‌های منتشرشده تفاوت دارد.
روایت سازمان جهانی هواشناسی
ال‌نینو یکی از مهم‌ترین نوسان‌های طبیعی سامانه اقلیمی زمین است که با گرم‌شدن غیرعادی آب‌های سطحی بخش مرکزی و شرقی اقیانوس آرام استوایی شکل می‌گیرد و می‌تواند الگوهای دما و بارش را در نقاط مختلف جهان تغییر دهد. آنچه درباره ال‌نینوی کنونی اهمیت دارد، شدت احتمالی آن است؛ به‌گونه‌ای که سازمان جهانی هواشناسی آن را در مسیر تبدیل‌شدن به یک رویداد پبسیار قوی ارزیابی کرده است.
عبارت اغراق‌آمیز
با این حال، استفاده از عبارت «بی‌سابقه‌ترین ال‌نینوی تاریخ» در شرایط فعلی نیازمند احتیاط است. نخست اینکه «سوپر ال‌نینو» یک طبقه‌بندی رسمی و واحد در تمام مراکز علمی جهان نیست. دوم اینکه قوی‌ترین ال‌نینوهای عصر مدرن، از جمله رویدادهای ۱۹۸۲-۸۳، ۱۹۹۷-۹۸ و ۲۰۱۵-۱۶، خود در رده شدیدترین نمونه‌های ثبت‌شده قرار دارند و هنوز مشخص نیست ال‌نینوی ۲۰۲۶ از نظر همه شاخص‌های علمی بتواند از آنها عبور کند.
کارشناسان می‌گوین باید میان پیش‌بینی یک رویداد بسیار شدید و پثبت یک رکورد تاریخی تفاوت قائل شد. مدل‌های اقلیمی می‌توانند احتمال وقوع یک ال‌نینوی فوق‌العاده قوی را با دقت قابل قبولی نشان دهند، اما رکوردشکنی زمانی قابل تأیید است که داده‌های واقعی دوره اوج پدیده ثبت شده باشد. بنابراین در حال حاضر، ادعای «قوی‌ترین ال‌نینوی تاریخ» هنوز زودهنگام است.
همچنین ادعای اینکه چنین رویدادی ممکن است «تا صدها سال دیگر» تکرار نشود، مبنای علمی محکمی ندارد. ال‌نینو بخشی از چرخه طبیعی اقیانوس-جو است و در مقیاس چندساله رخ می‌دهد؛ هرچند فاصله میان رخدادها و شدت آنها یکسان نیست. آنچه ممکن است بسیار نادر باشد، رسیدن یک رویداد به شدت استثنایی است، نه اصل وقوع ال‌نینو.
اثرات این پدیده بر ایران
اما اثر احتمالی آن بر ایران چیست؟ ایران مستقیماً در مرکز اثر ال‌نینو قرار ندارد، بنابراین نمی‌توان گفت وقوع یک ال‌نینوی بسیار قوی الزاماً به یک نتیجه مشخص برای کل کشور منجر خواهد شد. با این حال، تغییر الگوهای گردش جو در مقیاس جهانی می‌تواند به‌صورت غیرمستقیم بر خاورمیانه و ایران اثر بگذارد؛ از جمله از طریق تغییر در مسیر سامانه‌های بارشی، دمای هوا و احتمال رخداد دوره‌های خشک یا پربارش.
برای ایران، اهمیت موضوع بیشتر در زمستان و الگوهای بارش است، اما رابطه ال‌نینو با بارندگی ایران قطعی و یک‌به‌یک نیست و آثار آن می‌تواند از منطقه‌ای به منطقه دیگر متفاوت باشد. بنابراین نمی‌توان صرفاً بر اساس وقوع ال‌نینو پیش‌بینی کرد که ایران حتماً سالی پربارش یا خشکسالی خواهد داشت.
پتانسیل تبدیل شدن به یک اتفاق خاص
در مجموع، و بر اساس نظراتو کارشناسان، آنچه اکنون با اطمینان بیشتری می‌توان گفت این است که ال‌نینوی پیش‌رو پتانسیل تبدیل‌شدن به یکی از شدیدترین رویدادهای عصر مدرن را دارد؛ اما عبارت‌هایی مانند «بی‌سابقه در تاریخ بشر» یا «تکرار نشدن تا صدها سال آینده» فعلاً فراتر از شواهد علمی موجود هستند.
به بیان ساده، هشدار درباره یک ال‌نینوی بسیار قوی جدی است، اما برای قضاوت درباره اینکه آیا واقعاً با یک رکورد تاریخی مواجه خواهیم شد، باید تا رسیدن این پدیده به اوج و ثبت داده‌های نهایی صبر کرد./تابناک