رقم باورنکردنی 800 هزار دلار؛ کرایه روزانه نفتکش‌ها
تنش‌های خاورمیانه و بسته شدن تنگه هرمز، کرایه روزانه نفتکش‌های غول‌پیکر را به رکورد تاریخی رسانده است. موسسه تحلیلی «Poten & Partners» در گزارش جدیدی اثرات جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران را در کرایه نفتکش‌ها بررسی کرده است.
این گزارش نشان می‌دهد جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز، درآمد روزانه و نرخ کرایه نفتکش‌های بسیار بزرگ حمل نفت خام (VLCC) را به ارقام بی‌سابقه‌ای در تاریخ صنعت کشتیرانی رسانده است.
بر اساس گزارش یاد شده میانگین درآمد معادل اجاره زمانی (TCE) نفتکش‌های غول‌پیکر با ظرفیت 2 میلیون بشکه در مسیر شاخص «خلیج فارس به خاور دور» در ماه اوت (مرداد - شهریور) به 600 هزار دلار در روز رسید و این رقم در ماه سپتامبر (شهریور - مهر) از مرز 800 هزار دلار در روز عبور کرده است.
به گفته کارشناسان تنظیم کننده این گزارش خطرات ناشی از عبور از تنگه هرمز و محدودیت‌های شدید در تنگه باب‌المندب موجب شده تا تنها تعداد اندکی از مالکان حاضر به پذیرش این ریسک باشند؛ موضوعی که نرخ‌ها را حتی در خارج از منطقه درگیری نیز سر به فلک رسانده است:
* دریای عمان (خارج از تنگه هرمز): 450 هزار دلار در روز.
* مسیر غرب آفریقا به خاور دور: 380 هزار دلار در روز.
* مسیر خلیج آمریکا به آسیا: 275 هزار دلار در روز.
مروری بر چرخه‌های تاریخی بازار VLCC
تا اول سپتامبر (10 شهریور) آنطور که آمارهای رسمی نشان می‌دهد ناوگان جهانی این نفتکش‌ها شامل 928 فروند با میانگین سنی 13 سال بوده است. بررسی روند تاریخی 15 سال گذشته نشان می‌دهد که بازار VLCC همواره دستخوش نوسانات شدید بوده است:
ژوئیه 2008 (تیر - مرداد 1387): در اوج رونق اقتصادی چین و ابرچرخه کشتیرانی، نرخ‌ها به نزدیک 200 هزار دلار در روز رسید، اما با وقوع بحران مالی جهانی در اواخر 2008، نرخ‌ها در سال 2009 به زیر 20 هزار دلار سقوط کرد.
آوریل 2020 (فروردین - اردیبهشت 1399): هم‌زمان با همه‌گیری کووید-19 و جنگ قیمت نفت میان عربستان و روسیه، پر شدن مخازن خشکی و تقاضا برای ذخیره‌سازی شناور، نرخ‌ها را بار دیگر به مرز 200 هزار دلار رساند که متعاقب آن دوره‌ای طولانی از رکود حاکم شد.
جنگ روسیه و اوکراین: رونق حاصل از این جنگ بیشتر به نفع نفتکش‌های کوچک‌تر (سوئزماکس و آفراماکس) تمام شد و تأثیر کمتری بر VLCCها داشت.
وارونگی قیمت‌ها در بازار خرید و فروش
رونق فوق‌العاده بازار نقدی (Spot)، بازار خرید و فروش کشتی‌ها را دچار وضعیت غیرمعمول کرده است؛ به طوری که قیمت یک نفتکش 5 ساله کارکرده (158 میلیون دلار) به‌مراتب گران‌تر از سفارش یک کشتی نوساز به کارخانه‌ها (129 میلیون دلار) است. علت این امر، امکان به‌کارگیری فوری کشتی کارکرده در بازار پررونق فعلی و عدم تمایل سرمایه‌گذاران برای انتظار چندساله تحویل کشتی نوساز با توجه به نااطمینانی از آینده بازار است.
چشم‌انداز آینده
در خصوص آینده بازار میان کارشناسان اختلاف‌نظر وجود دارد؛ گروهی با اشاره به حجم بالای سفارش‌های جدید (معادل 40 درصد ناوگان فعلی) و احتمال لغو انسدادهای ژئوپلیتیکی، وقوع یک رکود شدید پس از این رونق را پیش‌بینی می‌کنند.
در مقابل، گروهی دیگر با توجه به سن بالای ناوگان، خروج احتمالی کشتی‌های تحریمی و افزایش مسافت‌های حمل‌ونقل (تن بر مایل)، به پایدار ماندن تقاضا خوش‌بین هستند.
با این حال، موسسه «پوتن» به مالکان نفتکش‌ها توصیه کرده است که از شرایط کنونی حداکثر بهره‌برداری را بکنند، چرا که معلوم نیست چنین رونقی دوباره تکرار شود.