«لگو»ی ایرانی، کابوس کاخ سفید

وزیر امور خارجه آمریکا و کاخ سفید به این نتیجه دست یافته‌اند نباید شکل جدید و بسیار مؤثر تبلیغات ایرانی‌ها را نادیده بگیرند.

اندیشکده‌های خارجی

تاریخ انتشار: چهارشنبه ۰۱ مهر ۱۴۰۵ - 23 September 2026

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ وقتی ماه ژوئیه از مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا درباره چشم‌انداز مذاکرات با ایران سؤال شد، با بی‌اعتنایی به انتشار مداوم ویدئوهای پویانمایی تولید شده به وسیله هوش مصنوعی و «لگو»های تولید شده در ایران که مقام های آمریکایی و اسرائیلی را مسخره می‌کردند، پرداخت. روبیو گفت، ایران به زودی حاضر به دستیابی به توافق خواهد شد زیرا «بهایی که آنها می‌پردازند، با وجود لفاظی‌های تند و ویدئوهای مسخره‌شان، بسیار بالاست».

دولت‌ها مدت‌هاست به دنبال جمع‌آوری حامیان و حمله به دشمنان هستند، اما چیزی که هوش مصنوعی مولد تغییر می‌دهد، آستانه سازمانی است

از روبیو که در جریان نشست وزیران امور خارجه در مانیل با خبرنگاران صحبت می‌کرد، درباره این کارزار تبلیغاتی سؤالی پرسیده نشد. همین واقعیت که وزیر امور خارجه ایالات متحده احساس کرد مجبور است در مجمع امنیتی بین‌المللی، درباره یک کارزار تبلیغاتی که به وسیله گروه کوچکی از افراد تولید شده است، سخنرانی کند، گویای همه چیز است.

نخستین ویدئو از این مجموعه ماه مارس به صورت آنلاین منتشر شد و بیشتر بینندگان آن را شوخی می‌دانستند. این ویدئو ماکت «لگو» از دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا را نشان می‌داد که ناگهان در دفتر بیضی شکل کاخ سفید از خواب بیدار می‌شود، در حالی که موشک‌های ایرانی به سمت ناو جنگی آمریکا شلیک می شدند. در مدت چند روز، این ویدئو میلیون‌ها بازدیدکننده داشت.

این ویدئو به وسیله گروهی به نام «اخبار انفجاری» (Explosive News)، سکوی رسانه‌ای کوچکی تولید شده که طبق گزارش‌ها تیم آن متشکل از حدود 10 نفر است و از تجهیزات ابتدایی استفاده می‌کنند. ماه‌های بعد، این گروه بیش از 100 ویدئو منتشر و آنها را در سکو‌هایی مانند یوتیوب، اینستاگرام و تلگرام، به همراه کلیپ‌های صوتی در اسپاتیفای توزیع کردند. یوتیوب کانال این گروه را ماه آوریل به حالت تعلیق درآورد؛ با وجود این، محتوا همچنان در حال پخش بود.

واکنش معمول این است که کمپین «اخبار انفجاری» را به عنوان ناهنجاری، بیشتر شبیه شوخی تا تهدید سیاسی تلقی کنیم، ولی این اشتباه است. کمپین یادشده گواهی بر مدل عملیاتی جدید برای تبلیغات و به وسیله فناوری‌های هوش مصنوعی مولد امکان‌پذیر شده است.

دولت‌ها مدت‌هاست به دنبال جمع‌آوری حامیان و حمله به دشمنان هستند، اما چیزی که هوش مصنوعی مولد تغییر می‌دهد، آستانه سازمانی است. این هوش مصنوعی، اندازه و ترکیب کارکنان مورد نیاز برای تولید محتوا را کاهش می‌دهد و نیاز به تیم‌های جداگانه نویسندگان، مترجمان، طراحان گرافیک، انیماتورها یا کارکنان توزیع را از بین می‌برد. این وظایف را می‌توان به وسیله یک تیم بسیار کوچک، مانند تیم «اخبار انفجاری» انجام داد. هوش مصنوعی مولد همچنین زمان مورد نیاز برای تولید محتوا را کاهش می‌دهد و امکان ایجاد محتوای با کیفیت بالا را تنها در چند ساعت فراهم می‌کند. در نهایت، نیازی نیست کارکنان مهارت‌های فنی پیچیده‌ای داشته باشند.

مهم‌تر از آن، هوش مصنوعی مولد تولید همزمان جریان‌های چندگانه و متنوعی از تأثیرات را امکان‌پذیر می‌کند. یک تیم کوچک؛ در این مورد «اخبار انفجاری»، به سرعت پیام‌های فرهنگی متمایزی را برای دو مخاطب مختلف تولید می‌کند، با سرعت و مقیاسی که پیش تر به دامنه و منابع سازمانی بسیار وسیع‌تری نیاز داشت.

طنز به زبان انگلیسی میان مخاطبانی که در برابر پیام‌های ایرانی، مانند «ویدئوهای لگو» مقاومت می‌کنند، رایج است، در حالی که ویدئوها به زبان فارسی تداوم تمدن ایرانی را ترویج می‌دهند، حمله به غیرنظامیان لبنانی را به عنوان مبارزه مشترک به تصویر می‌کشند و عموماً همبستگی را در میان مخاطبانی که از قبل پذیرای گفتمان ایدئولوژیک و مذهبی ایران هستند، تقویت می‌کنند.

در مقابل، ویدئوهای انگلیسی‌زبان که به سبک اسباب‌بازی‌های لگو طراحی شده‌اند، به دنبال متقاعد کردن نیستند؛ آنها نیازی به باور ندارند. آنها تماشا می‌شوند، مورد تمسخر قرار می‌گیرند و به اشتراک گذاشته می‌شوند. آنها توجه را حتی از مخالفان خود جلب می‌کنند و این توجه به خودی خود تقویت می‌شود.

برای نمونه، اشاره غیرمنتظره روبیو، در مدت چند ساعت با ویدئوی جدیدی دنبال شد که وی را در نقش «مارکو کوچولو» نشان می‌داد و حلقه بازخورد این کمپین را به تصویر می‌کشید. به این ترتیب، کمپین «اخبار انفجاری» بدون اینکه حتی مقام ها را مجبور به پاسخگویی به ادعاهایش کند، به بالاترین سطوح گفتمان آمریکایی نفوذ می کند.

بررسی نمونه‌ای از ویدئوهای «اخبار انفجاری» نشان می‌دهد دو خط تولید مجزا به طور موازی در یک کانال واحد فعالیت می‌کنند، ترتیبی که عملیات‌های تبلیغاتی قبلی نمی‌توانستند تحمل کنند. ویدئوهای انگلیسی‌زبان که بخش عمده‌ی تولیدات این گروه را تشکیل می‌دهند، مسیری عمداً رو به تنش دنبال می‌کنند. ترامپِ ساخته‌شده با لگو، در کنار مقام های ارشد آمریکایی، بارها ظاهر می‌شود؛ ابتدا در حالت زوال درونی، سپس فساد اخلاقی، سپس زوال مادی و در نهایت، فروپاشی تمدنی و ترامپی که از میان انبوهی از جمجمه‌ها بیرون می‌آید.

ویدئوهای منتشر شده به وسیله اخبار انفجاری را می‌توان به عنوان بخشی از سنت جاافتاده و نه تبلیغات، در نظر گرفت

این ویدئوها از نظر جغرافیا و تجهیزات نظامی به طرز چشمگیری دقیق هستند؛ تنگه هرمز را به تصویر می‌کشند، برج العرب، هتل لوکس دبی که نماد ثروت امارات است را با دقت مشخص و نام سامانه های موشکی را بیان می‌کنند. گریزها به نظریه‌های توطئه تصادفی نیستند، بلکه الحاقات ظریفی به روایت‌هایی هستند که از قبل در محافل راست‌گرا و ضد نظام غربی در گردش بوده‌اند و اساساً این پیام را منتقل می‌کنند، «ما آنچه را که شما می‌دانید می‌دانیم و آن را آشکارا می‌گوییم».

این ویدئوها از بینندگان نمی‌خواهند ادعای خاصی را باور کنند. تحقیقات درباره قرار گرفتن در معرض اطلاعات نادرست نشان می‌دهد اعتماد نهادی حتی زمانی که ادعاهای اساسی رد می‌شوند، از بین می‌رود. هدف، فرسایش است، نه تغییر.

نگاهی سریع به شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد این الگو از قبل فراتر از منبع خود گسترش یافته است. حساب‌هایی با هزاران دنبال‌کننده، به همراه کاربران عادی، یا ویدئوهای «اخبار انفجاری» زنده را به اشتراک می‌گذارند یا ویدئوهای «به سبک لگو»ی خود را برای انتقاد از سیاست خارجی آمریکا تولید می‌کنند.

تصادفی نیست نماد لگو در اینجا نقش مهمی ایفا می‌کند. این نماد، شناخته‌شده در بُعد جهانی با طراحی غیرتهاجمی و بدون هیچ دلالت سیاسی خاصی است - دقیقاً همان ویژگی‌هایی که این نوع محتوا نیاز دارد. به تصویر کشیدن صحنه‌های خشونت، مانند حملات موشکی و ساختمان‌های در حال سوختن، با استفاده از آجرهای لگو به عنوان طنز تفسیر می‌شود تا تحریک‌آمیز، که به آن اجازه داده است تا از ساختارهای تعدیل محتوا که برای تشخیص محتوای خشونت‌آمیز یا فتنه‌انگیز طراحی شده‌اند، عبور کند.

این الگو همچنین در ژانری قرار می‌گیرد که از قبل به صورت آنلاین وجود دارد؛ تقلیدهای طنزآمیز لگو و صحنه‌های مبارزه پویانمایی، که به عنوان فیلم‌های لگو شناخته می‌شوند، دهه‌هاست بدون هیچ ارتباطی با هیچ کشور یا ایدئولوژی در یوتیوب در حال پخش هستند. بنابراین، ویدئوهای منتشر شده به وسیله اخبار انفجاری را می‌توان به عنوان بخشی از سنت جاافتاده و نه تبلیغات، در نظر گرفت.

همزمان، همین حساب‌ها مجموعه‌ای از ویدئوهای فارسی با عملکرد متفاوت ارائه می‌دهند، ازجمله سرودهای سنتی، نیایش‌ها و ارجاعات تاریخی شیعه و همچنین ارجاعاتی به روایت ایران از جنگ ایران و عراق (1980-1988) با عنوان «دفاع مقدس». این محتوا که برای مخاطبان داخلی ایران و مخاطبان فارسی‌زبان منطقه‌ای طراحی شده است، فاقد عناصر طنز موجود در ویدئوهای انگلیسی‌زبان است.

این رویکرد از قبل شروع به گسترش کرده و حتی به همان دولتی که قرار بود از آن انتقاد کند، رسیده است. ترامپ به طور مداوم محتوای تولید شده به وسیله هوش مصنوعی را در حساب‌های رسانه‌های اجتماعی خود منتشر کرده است تا پیام‌هایی را نه تنها به هوادارانش، بلکه به مخالفان و منتقدانش نیز برساند.

به تازگی ویدئوی جنگی تولید شده به وسیله هوش مصنوعی که حمله‌ای ساختگی به جزیره خارک ایران را به تصویر می‌کشد، منتشر شد. جی. دی. ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا از صحت این ویدئو دفاع نکرد، بلکه گفت ترامپ «پیامی به ایرانی‌ها می‌فرستد». همین منطق همان چیزی است که ویدئوهای لگو را مؤثر می‌کند؛ نه حقیقت، بلکه ظاهر آن. همان کشوری که زمانی این رویکرد را احمقانه می‌دانست، اکنون آن را پذیرفته است.

آنچه باید سیاست‌گذاران را نگران کند، این کمپین خاص نیست، بلکه میزان تکرار تقسیم کاری است که این کمپین بر آن بنا شده است. مدل «اخبار انفجاری» نشان می‌دهد یک تیم کوچک، ارزان و نسبتاً قابل انکار اکنون می‌تواند تبلیغاتی تولید کند که با دسترسی دستگاه رسانه‌ای دولتی رقابت کند و دسترسی خود را در میان افراد ناآگاه گسترش دهد، در حالی که محتوای ایدئولوژیک کنترل‌شده را برای افراد آگاه حفظ کند.

سیاست‌های فعلی برای اعمال و طبقه‌بندی محتوا در سکو‌ها با این شکل جدید از تبلیغات سازگار نیستند. در حالی که اعمال قانون، کانال‌های خاصی را هدف قرار می‌دهد، محتوای «اخبار انفجاری» پس از ممنوعیت همچنان ادامه یافت، زیرا موتور واقعی توزیع، شبکه‌ای از تقویت‌کننده‌ها، حساب‌های رسانه‌های دولتی، حساب‌های دیپلماتیک و هواداران بود - عملیاتی که تحت تأثیر هیچ ممنوعیت واحدی قرار نگرفتند.

بسیاری از ویدئوها حاوی کدهای QR هستند که بینندگان را به کانال‌های وابسته هدایت می‌کنند و به نسخه‌های دوباره آپلود شده اجازه می‌دهند تا ردپاهای مربوط به کمپین را حفظ کنند. یوتیوب کانال Explosive News را ماه آوریل به حالت تعلیق درآورد، اما این موضوع مانع از پخش و بازنشر ویدئوها در جاهای دیگر نشد. این سکو بعداً این ممنوعیت را لغو کرد و Explosive News دوباره در یوتیوب ظاهر شد. همچنین در TikTok، SoundCloud، Rumble، Upscrolled، Threads، Pinterest و Blue Sky حساب کاربری دارد.

طبقه‌بندی محتوا با هوش مصنوعی فرض می‌کند مخاطبان محتوای طبقه‌بندی‌شده را نادیده می‌گیرند، اما شواهد نشان می‌دهد طبقه‌بندی، پس از اینکه محتوا کشش احساسی پیدا کرد، به طور قابل اعتمادی باعث کاهش تعامل با آن نمی‌شود. علاوه بر این، این مدل نسخه‌های متعددی از منابع مختلف تولید می‌کند که هیچ‌کدام معتبر نیستند؛ همه آنها قابل تعویض هستند و اکنون به راحتی به وسیله بازیگرانی که به کمپین اصلی مرتبط نیستند، تقلید می شوند.

وب‌سایت «اخبار انفجاری» پیش تر از سکو‌های آنلاین حذف شده بود، اما همچنان به فعالیت خود ادامه داد. مدلی که ایجاد کرده غیرقابل توقف است. این مدل پیش تر به وسیله بازیگرانی که هیچ سهمی در جنگ ایران ندارند، کپی شده و محدود به درگیری‌ای که باعث آن شده است، نخواهد ماند.

کلمات کلیدی: مارکو روبیو وزیر امور خارجه آمریکا مذاکرات با ایران هوش مصنوعی توافق دونالد ترامپ یوتیوب