ایران، تعیین‌کننده پایان جنگ

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ شنبه گذشته در جریان درگیری بین انصارالله یمن از سویی و پادشاهی عربستان از سوی دیگر، تحولی اساسی رخ داد و یمنی‌ها فرودگاه بین‌المللی ریاض را در اعماق خاک عربستان با موشک‌های بالستیک هدف قرار دادند که به اختلال در فعالیت های آن منجر شد.

به محض پایان اجلاس ناتو، ترکیه شروع به تقویت نفوذ خود در سوریه کرد و آرزو داشت منطقه‌ای از شمال تا پایتخت دمشق را تحت نفوذ خود داشته باشد

این تحول چند روز پس از آن رخ داد که یمنی‌ها خط لوله نفت عربستان، معروف به پترولاین، را که تقریباً ۸۰ درصد نفت عربستان را از شرق این کشور به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل می‌کند، هدف قرار دادند. این حمله صادرات نفت سعودی ها را تقریباً متوقف کرد و باعث شد  به پالایشگاه‌های اروپایی اطلاع دهند قادر به ارسال نفت نخواهند بود. این در حالی است که درگیری مجدد سعودی‌ها و یمنی‌ها، همراه با ادامه بسته شدن تنگه هرمز به وسیله ایران، قیمت جهانی نفت را به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده است. 

نتیجه نشست ناتو در آنکارا

برای درک پیشینه آنچه در حال وقوع است، باید به اجلاس ناتو که هفتم و هشتم ژوئیه در ترکیه برگزار شد، برگردیم. در این اجلاس دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا تصمیم گرفت شخصاً شرکت کند تا با پذیرش درخواست اروپا برای افزایش تنش علیه روسیه در ازای حمایت اروپا از وی در رویارویی با ایران، ورق‌های رویارویی با ایران را از نو بچیند.

در بُعد منطقه‌ای، ترامپ تصمیم گرفت با محدود کردن نقش رژیم صهیونیستی به اعمال فشار بر لبنان، منصرف کردن امارات از رویارویی با ایران و سوق دادن عربستان و ترکیه به خط مقدم مقابله با ایران و متحدانش در منطقه، نقش‌ها را در بُعد منطقه‌ای بین متحدان بازتوزیع و این نزاع را از دایره اسلامی-صهیونی به درگیری سنی-شیعه تبدیل کند.

از آنجایی که ترامپ در حال حاضر خود را برای انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا آماده می‌کند، ترجیح داده است درگیری با ایران را در دایره تنش کم نگه دارد تا اینکه پس از پایان انتخابات، زمانی که از وسواس خشنود کردن رأی‌دهندگان آمریکایی رها می‌شود و می‌تواند وارد رویارویی آشکار با ایران شود، حتی اگر این موضوع به افزایش قابل توجه قیمت نفت و گاز در بازار جهانی منجر شود، به تهران حمله نظامی کند. 

به محض پایان اجلاس ناتو، ترکیه شروع به تقویت نفوذ خود در سوریه کرد و آرزو داشت منطقه‌ای از شمال تا پایتخت دمشق را تحت نفوذ خود داشته باشد، در حالی که منطقه جنوب دمشق زیر نفوذ رژیم صهیونیستی باشد.

به موازات آن، عربستان معتقد بود فرصت طلایی برای حمله به حوثی‌ها در یمن برای حل و فصل درگیری ای که از سال ۲۰۱۵ میلادی ادامه دارد، به دست آورده است. یک هفته پس از نشست آنکارا، عربستان به فرودگاه صنعا حمله و آتش‌بس با یمنی‌ها را نقض کرد. در همین حال، ترامپ در تلاش بود تا به وسیله واسطه‌ها، ایرانی‌ها را برای بازگشایی تنگه هرمز زیر فشار قرار دهد، به این امید که پیروزی سیاسی خود را در میان رأی‌دهندگان آمریکایی برای تقویت حمایت از حزب جمهوری‌خواه در انتخابات آینده تضمین کند. 

واکنش یمنی‌ها سعودی‌ها را غافلگیر کرد 

یمنی‌ها با انتخاب پاسخ بدون محدودیت به تجاوز سعودی‌ها، عربستان را غافلگیر کردند. آنها سطح واکنش خود را افزایش دادند و با جلوگیری از عبور کشتی‌های سعودی یا کشتی‌هایی که به مقصد بنادر سعودی در دریای سرخ بودند، از تنگه باب المندب شروع کردند. این موضوع با حمله به پالایشگاه‌های نفت عربستان در جیزان و سپس حملات در تمام جبهه‌ها در استان‌های مأرب، تعز و الحدیده دنبال شد. در نتیجه، نیروهای سعودی و متحدانشان شکست خوردند و راه را برای انصارالله باز کردند تا کنترل کل خط ساحلی یمن را که از الحدیده در شمال تا بندر المخا، مجاور باب المندب در جنوب امتداد دارد، به دست گیرند. انصارالله همچنین جزایر یمنی واقع در وسط باب المندب را تصرف کردند و عملاً کل تنگه را به کنترل خود درآوردند.

یمنی‌ها سپس خط لوله پترولاین را که عربستان برای صادرات ۸۰ درصد نفت خود از آن استفاده می‌کند، هدف قرار دادند و این خط لوله و در نتیجه تقریباً تمام صادرات نفت عربستان را به طور کامل مختل کردند. 

در مورد ایرانی‌ها، آنها اصرار دارند تنگه هرمز بسته بماند و تصریح کردند باز شدن آن منوط به دستیابی به توافق جامع برای توقف خصومت‌ها و لغو کامل تحریم‌های آمریکاست، نه صرفاً آتش‌بس پیشنهادی دونالد ترامپ. تا اواخر ماه اوت، ترامپ با زیر فشار قرار دادن برخی نفتکش‌های آمریکایی که پرچم کشورهای دیگر داشتند، سعی کرد بدون اجازه ایرانی‌ها از تنگه هرمز عبور کند، که باعث شد آنها این کشتی‌ها را هدف قرار دهند.

ترامپ نیز سعی کرد با هدف قرار دادن مناطقی در جنوب، ضربه محدودی به ایران وارد کند تا خود را به عنوان رئیس جمهور مصمم نشان دهد و به ایرانی‌ها فشار بیاورد تا تنگه را باز کنند، اما در عین حال مصمم بود به ایرانی‌ها اطلاع دهد که این حمله محدود بوده است، زیرا روز بعد از حملات آمریکا اعلام کرد همه چیز در این مرحله متوقف خواهد شد. 

ترامپ در حال نبرد با شروط تهران است

در مورد ایرانی‌ها، آنها اصرار دارند تنگه هرمز بسته بماند و تصریح کردند باز شدن آن منوط به دستیابی به توافق جامع برای توقف خصومت‌ها و لغو کامل تحریم‌های آمریکاست

مواضع ترامپ گواه این بود که نمی‌خواهد قبل از انتخابات آمریکا جنگی علنی رخ دهد که قیمت جهانی نفت را افزایش دهد، بر رأی‌دهندگان آمریکایی تأثیر منفی بگذارد و باعث شود خشم خود را علیه وی خالی و با رأی دادن به مخالفانش در انتخابات آینده، مجازاتش کنند.

اما ایرانی‌ها می‌دانستند ترامپ پس از پایان انتخابات آمریکا در حال آماده شدن برای حمله به آنهاست، بنابراین تصمیم گرفتند رویارویی را قبل از انتخابات و در زمانی که به نفع ترامپ نبود، آغاز کنند، با افزایش تدریجی که به افزایش تدریجی قیمت جهانی نفت به سطوح بالا منجر می‌شد که می‌توانست به بالای ۱۲۰ یا حتی ۱۳۰ دلار در هر بشکه برسد و به بحران اقتصادی عمیق در آمریکا منجر شود که رأی‌دهندگان آمریکایی را به رأی دادن علیه ترامپ و حزبش سوق می‌داد. 

به نظر می‌آید این اقدام ایران کاملاً با افزایش تنش یمنی‌ها علیه سعودی‌ها هماهنگ شده و وضعیتی را ایجاد کرده است که در آن دو تنگه حیاتی جهان - تنگه هرمز و تنگه باب المندب - در آستانه بسته شدن قرار دارند. این موضوع علاوه بر تأثیر منفی بر جریان کالاهای جهانی، دست کم 30 درصد عرضه نفت و گاز جهانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. همچنین به نظر می‌آید ما هنوز در مراحل اولیه هستیم، زیرا هرچه به انتخابات آمریکا نزدیک‌تر می‌شویم، ایرانی‌ها و یمنی‌ها فشار خود را بیشتر و موقعیت ترامپ را به طور فزاینده‌ای متزلزل می‌کنند. 

یکی از نتایج تحولات، افزایش قیمت نفت به بیش از 105 دلار در هر بشکه است که با افزایش قابل توجه نرخ تورم در سراسر جهان، به ویژه در آمریکا همراه بوده است که باعث شد فدرال رزرو آمریکا نرخ بهره اوراق قرضه خزانه داری را به چهار درصد افزایش دهد، که یکی از بالاترین نرخ‌های بهره در سه دهه گذشته است. این موضوع علاوه بر قدرت خرید شهروند آمریکایی، انقباض جدی در اقتصاد آمریکا و رقابت‌پذیری کالاهای آمریکایی را در بازار جهانی تهدید می‌کند.

همچنین می‌تواند خشم آمریکایی‌ها را علیه ترامپ و جمهوری‌خواهان بیشتر کند و به طور بالقوه به از دست دادن کنترل کنگره به وسیله وی به نفع مخالفان دموکراتش منجر شود که در حال آماده شدن برای تلافی هستند. با حمایت متعصبانه مردم از ترامپ، جمهوری‌خواهان امکان دارد از پذیرش نتیجه خودداری کنند و آمریکایی‌ها را به سمت تفرقه و رویارویی سوق دهند. این موضوع به نوبه خود می‌تواند توانایی آمریکا را برای حمله گسترده به ایران، کاری که ترامپ قصد داشت پس از انتخابات آمریکا انجام دهد، فلج کند.