معادله پیچیده انتخابات رژیم صهیونیستی

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ با نزدیک شدن به انتخابات پارلمانی رژیم صهیونیستی موضوع اصلی در تل‌آویو صرفاً میزان آرای حزب لیکود یا جایگاه بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی و رئیس این حزب نیست، پرسش تعیین‌کننده اینکه آیا جریان‌های سیاسی همسو با وی می‌توانند دست‌کم ۶۱ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست (مجلس صهیونیستی) را به دست آورند و کابینه آینده را تشکیل دهند یا خیر؟

فهرست مشترک عربی آمادگی خود را برای حمایت از ائتلاف ضدنتانیاهو، مشروط به پیشرفت در مسیر تشکیل کابینه فلسطینی مطرح کرده است

اهمیت این عدد از آنجا ناشی می‌شود که در نظام پارلمانی رژیم صهیونیستی، کسب بیشترین کرسی به‌تنهایی برای تشکیل کابینه کافی نیست و توانایی ایجاد ائتلافی برخوردار از حمایت پارلمانی اهمیت اساسی دارد.

انتخابات و دشواری دستیابی به اکثریت پایدار

نتانیاهو پس از انتخابات سال ۲۰۲۲ توانست با ائتلافی متشکل از احزاب راست‌گرا و مذهبی کابینه‌ای با ۶۴ کرسی تشکیل دهد. با این حال، شرایط کنونی نشان می‌دهد در انتخابات آتی بازسازی همان اکثریت دست‌کم بر اساس برخی نظرسنجی‌ها با دشواری روبه‌روست. نظرسنجی منتشر شده در روزنامه معاریو دوم اکتبر ۵۱ کرسی برای بلوک نتانیاهو، ۵۳ کرسی برای احزاب مخالف و ۱۲ کرسی برای احزاب عرب پیش‌بینی می‌کرد.

مسئله این است که حتی اگر مخالفان نتانیاهو در مجموع کرسی‌های بیشتری کسب کنند، اختلافات داخلی، نبود توافق درباره نامزد نخست‌وزیری و مواضع متفاوت درباره همکاری با احزاب عرب می‌تواند مانع تبدیل این برتری به ائتلاف حکومتی شود. بنابراین، بن‌بست احتمالی فقط به دشواری تشکیل کابینه از سوی نتانیاهو محدود نیست؛ مخالفانش نیز باید ثابت کنند توانایی تبدیل مخالفت مشترک با نخست‌وزیر به توافق سیاسی پایدار دارند.

بنابراین انتخابات ۲۷ اکتبر را باید از دو منظر مرتبط اما متمایز بررسی کرد:

• نخست، رقابت بر سر تشکیل اکثریت پارلمانی و آینده سیاسی نتانیاهو
• دوم، تأثیر موضوعات امنیتی و منطقه‌ای بر رفتار رأی‌دهندگان و محاسبات رهبران سیاسی.

نظرسنجی‌های موجود از دشواری دستیابی به اکثریت پایدار برای بلوک‌های اصلی حکایت دارند.

احزاب عرب؛ از حاشیه رقابت تا مرکز چانه‌زنی سیاسی

در شرایطی که دو بلوک اصلی برای رسیدن به اکثریت با محدودیت روبه‌رو هستند، احزاب عرب امکان دارد در مذاکرات پس از انتخابات نقشی فراتر از سهم کرسی‌های خود ایفا کنند. گزارش‌های منتشرشده در روزهای اخیر نشان می دهد فهرست مشترک عربی آمادگی خود را برای حمایت از ائتلاف ضدنتانیاهو، مشروط به پیشرفت در مسیر تشکیل کابینه فلسطینی مطرح کرده است.

در عین حال، میزان تمایل احزاب مخالف به اتکا بر حمایت احزاب عرب و شرایطی که این احزاب تعیین می‌کنند، همچنان از متغیرهای مهم معادله سیاسی است. ازاین‌رو، افزایش وزن پارلمانی احزاب عرب لزوماً به معنای مشارکت قطعی آنان در کابینه آینده نیست؛ اما می‌تواند قدرت چانه‌زنی آن‌ها را افزایش دهد.

سناریوی بن‌بست سیاسی و انتخابات مجدد

اگر هیچ‌یک از بلوک‌های اصلی نتواند ائتلافی با حمایت کافی در کنست تشکیل دهد، رژیم صهیونیستی امکان دارد بار دیگر با دشواری تشکیل کابینه روبه‌رو شود. تجربه انتخابات متوالی سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ میلادی نشان داده است اختلافات ائتلافی می‌تواند به دوره‌های طولانی بی‌ثباتی سیاسی منجر شود.

تغییر ترکیب کنست می‌تواند مطالبه تشکیل کمیسیون تحقیق، بررسی مسئولیت مقام‌های سیاسی و امنیتی و ارزیابی تصمیم‌های پیش از حمله را وارد مرحله تازه‌ای کند

در چنین شرایطی، نقش احزاب کوچک، احزاب عرب و رهبران مخالف نتانیاهو در مذاکرات سیاسی افزایش می‌یابد. حتی چند کرسی اختلاف میان فهرست‌ها امکان دارد در تعیین مسیر تشکیل کابینه اهمیت پیدا کند. در مقابل، اگر یک ائتلاف بتواند حمایت کافی به دست آورد، احتمال تشکیل کابینه بدون تکرار انتخابات نیز وجود خواهد داشت.

چرا نتیجه انتخابات برای نتانیاهو اهمیت ویژه‌ای دارد؟

انتخابات پیش‌رو می‌تواند بر ادامه حضور نتانیاهو در قدرت، جایگاه حزب لیکود و مسیر سیاست داخلی رژیم صهیونیستی تأثیر بگذارد. تغییر ترکیب کنست امکان دارد توازن قدرت در ریاست مجلس، کمیته‌های تخصصی و روند بررسی عملکرد کابینه را نیز دگرگون کند. شکست در انتخابات آتی می‌تواند پایان قدرت سیاسی نتانیاهو را رقم زند.

اهمیت این انتخابات برای نتانیاهو تنها به حفظ قدرت اجرایی محدود نمی‌شود.  نتانیاهو با اتهامات فساد، کلاهبرداری و سوءاستفاده از اعتماد عمومی در پرونده‌های قضایی روبه‌رو بوده و محاکمه او از سال ۲۰۲۰ آغاز شده است. از دست دادن نخست‌وزیری می‌تواند شرایط سیاسی و پارلمانی پیگیری پرونده‌های فساد مرتبط با او را نیز تغییر دهد.

در کنار این موضوعات، شکست اطلاعاتی و امنیتی هفتم اکتبر ۲۰۲۳ میلادی یکی از مهم‌ترین محورهای پاسخ‌گویی سیاسی درباره عملکرد کابینه نتانیاهو به شمار می‌رود. حمله حماس و ناتوانی نهادهای امنیتی رژیم صهیونیستی در پیش‌بینی و جلوگیری از آن، پرسش‌های جدی درباره عملکرد دستگاه‌های اطلاعاتی، ساختار فرماندهی نظامی و تصمیم‌های سیاسی کابینه ایجاد کرد.

تغییر ترکیب کنست می‌تواند مطالبه تشکیل کمیسیون تحقیق، بررسی مسئولیت مقام‌های سیاسی و امنیتی و ارزیابی تصمیم‌های پیش از حمله را وارد مرحله تازه‌ای کند؛ هرچند شکل و دامنه این پیگیری‌ها به ترکیب پارلمان و تصمیم‌های نهادهای ذی‌صلاح بستگی خواهد داشت. از این منظر، انتخابات پیش‌رو برای نتانیاهو فقط رقابتی بر سر کسب کرسی‌های پارلمان نیست؛ بلکه آزمونی درباره تداوم رهبری سیاسی او، نحوه پاسخ‌گویی به پیامدهای هفتم اکتبر و آینده جایگاهش در ساختار قدرت رژیم صهیونیستی نیز محسوب می‌شود.

نتانیاهو امکان دارد پیش از انتخابات به افزایش تنش با ایران روی آورد؟

یکی از موضوعات مهم این است که در صورتی که نتانیاهو از شکست در انتخابات و توان مخالفان برای تشکیل کابینه اطمینان داشته باشد، احتمال از سرگیری جنگ علیه ایران وجود دارد. وقوع بحران نظامی می‌تواند توجه افکار عمومی را از برخی موضوعات داخلی به تهدیدهای خارجی معطوف کند و بر نتیجه انتخابات اثر بگذارد؛ گرچه الزاماً و با قطعیت نمی‌توان گفت نتیجه آن به نفع نتانیاهو و متحدانش خواهد بود.

بهره سخن

انتخابات ۲۷ اکتبر در اراضی اشغالی از مهم‌ترین انتخاباتی است که برگزار می‌شود. این انتخابات از سویی می‌تواند سرنوشت سیاسی نتانیاهو را تعیین و از سوی دیگر رژیم صهیونیستی را بار دیگر با بن بست سیاسی و چرخه تکراری انتخابات مواجه کند. گرچه شکست نتانیاهو در انتخابات برای ایران و متحدان منطقه‌ای آن رضایت‌بخش است، اما پیروزی مخالفان الزاماً به معنای پایان جنگ‌طلبی علیه محور مقاومت نیست.

در این میان، احتمال افزایش تنش با ایران پیش از انتخابات، به‌ویژه با توجه به گزارش‌های مربوط به آمادگی نظامی آمریکا وجود دارد، اقدامی که می‌تواند یا زمینه تعویق انتخابات را فراهم کند یا بر رفتار رأی دهندگان تأثیر بگذارد.