افول سوسیال دموکراسی در فرانسه

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ بعد از فروپاشی کمونیسم در شوروی و پیدایش کشورهای مشترک منافع، سوسیال دموکراسی قوت گرفت و طرفداران زیادی پیدا کرد، زیرا کمونیسم نتوانست پاسخگوی نیاز اقتصادی باشد و بهره وری پایین در صنعت و تولید از سبک اقتصادی آن نمایان بود. علاوه بر این، هنوز بی اعتمادی به نظام لیبرال دموکراسی یا همان سرمایه داری به قوت خود باقی بود.

تاچر گرچه سعی کرد سهام شرکت ها به صورت خرد در اختیار عموم قرار دهد، اما این اقدام وی سبب شد عده زیادی از کارگران بیکار شوند

بعد از بحران سال ۱۹۲۹ میلادی و فرو رفتن کشورهای سرمایه داری در بحران عملکردی، سرمایه داری گزینه مطلوب کشورهای اروپایی نبود.همه اینها دست به دست هم دادند تا حزب های سوسیال دموکرات در کشورهای اروپایی قدرت بگیرند و منسجم شوند. انگلستان، فرانسه، سوئیس و سوئد مهد سوسیال دموکراسی شدند. رفاه عمومی گسترده که نشانه نوعی کمونیسم و همچنین وجود شرکت های بزرگ مانند بریتیش پترولیوم، بریتیش ایروی در انگلستان، ایرباس، پژو و توتال در فرانسه با اتکا به ثروت های به غارت رفته از کشورهای مستعمره سبب شد این کشورها حدود نیم قرن سوسیال دموکراسی موفق را به نمایش بگذارند.

وجود رفاه عمومی با تکیه بر اقتصاد پیشرفته سبب شده بود موج مهاجرین به این سرزمین ها گسیل شوند و هزینه های حمایتی دولت به صورت مضاعف افزایش یابد. سوسیال دموکراسی ظاهری سرمایه داری در خود داشت، غافل از اینکه ایرادات نظام کمونیستی رفته رفته خود را در اقتصاد انگلیس نشان داد و تاچر به موضوع آگاه شد. بنابراین تصمیم بزرگی در اقتصاد سیاسی انگلستان گرفت و شرکتی های دولتی را ملی و خصوصی کرد.

تاچر گرچه سعی کرد سهام این شرکت ها به صورت خرد در اختیار عموم قرار دهد، اما این اقدام وی سبب شد عده زیادی از کارگران به خاطر تعدیل نیرو و بهینه کردن نیروی کار مؤثر بیکار شوند و حجم گسترده بیکاری موجب شد سندیکاها و اصناف انگلیس بزرگترین اعتراضات خیابانی را رقم بزنند تا تاچر را از اصلاحات اقتصادی منصرف کنند. اما مارگارت تاچر در سخنرانی طوفانی عنوان کرد راه برگشتی وجود ندارد.

وی عنوان کرد: اقتصاد کینزی، مالکیت دولتی و اقتصاد دستوری انگلستان را به قهقرا خواهد برد. باید اقتصاد آزاد با مخارج محدود دولت و کاهش مالیات در دستور کار قرار گیرد.

این شیوه حکمرانی در اصلاحات با مشت آهنین به تاچریسم معروف شد. دولت های بعد در انگلیس به نوعی به سمت لیبرالیسم و سرمایه داری حرکت کردند. در حال حاضر غیر از سرمایه گذاران داخلی در انگلستان، سرمایه گذاران خارجی به ویژه از کشورهای عربی حضور دارند و در اقتصاد سیاسی به سمت شایسته سالاری اقتصادی و سیاسی نیز روی آورده اند.

افراد شایسته مدیریتی در دو دهه گذشته در انگلیس به سمت های عالی سیاسی دست یافتند. صادق خان با اصالت پاکستانی در دوره ای به عنوان شهردار لندن و ریشی سوناک هندی برای مدتی به عنوان نخست وزیر انگلستان خدمت کرد. این تغییر در رویکردها نشان از دموکراسی در ساختار حکمرانی اقتصاد سیاسی دارد. گرچه هنوز نظام پادشاهی بسیار کنترل شده حاکم است، اما حرکت به سمت دموکراسی می تواند رضایت عمومی را حفظ کند.

در آن سوی کانال مانژ، یعنی فرانسه با سه دهه فاصله به تجربه انگلیس رسید. رگه های گسست در سوسیال دموکراسی در دولت فرانسوا اولاند مشاهده و دولتش با بحران تأمین اجتماعی مواجه شد و بعد امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه به عمق شکست سوسیال دموکراسی پی برد. کسری بودجه شدید اقتصادی راه چاره برای مکرون نگذاشت و وی را مجاب کرد در ساختار تأمین اجتماعی و سن بازنشستگی کارکنان تغییراتی ایجاد کند تا به نوعی امکان تأمین هزینه دولت وجود داشته باشد.

سؤال نهایی این است که مکرون می تواند تاچر انگلستان در دهه 80 میلادی شود؟

همچنین کاهش مالیات بر ثروت های کلان برای جذب سرمایه گذاری و افزایش مالیات مردم موجب نارضایتی شد. این اقدام دولت مکرون در راستای سیاست های تأمین اجتماعی وی را با بحران بزرگ اعتراضات بی سابقه سیاسی مواجه کرد و جنبشی به نام جلیقه زردها به راه افتاد. فرانسه نیز همانند انگلیس از اصناف قوی و ریشه دار برخوردار است.

اینجا سؤالی مهم مطرح می شود؛ آیا ریشه بحران در فرانسه دولت مکرون است و با احتمال روی کار آمدن دولت ماری لوپن بحران یک دهه اخیر فرانسه تمام خواهد شد؟ یا مشکل در زیرساخت های حکمرانی سوسیال دموکراسی و دولت رفاه گسترده است و فرانسه بدون توجه به دولت های احتمالی باید به سوسیال دموکراسی پایان دهد و اقتصاد لیبرال دمکراسی را جایگزین کند؟

این سؤالی است که نظام فرانسه تا ۲۰۳۰ میلادی باید پاسخ روشن به آن بدهد وگرنه از چرخه اقتصادهای بزرگ دنیا خارج خواهد شد و دیگر نمی تواند به نقش آفرینی جدی در نظام بین الملل بپردازد.

سؤال نهایی این است که مکرون می تواند تاچر انگلستان در دهه 80 میلادی شود و به مانند تاچریسم، مکرونیسم را پایه گذاری کند؟ شواهد نشان می دهد مکرون مرد این میدان نیست.