شرط اصلی ایران برای هرگونه توافق با آمریکا

به گزارش «راهبرد معاصر»؛ اظهارات سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی در مصاحبه با شبکه المیادین در برهه‌ای بسیار خطرناک برای منطقه، در بحبوحه تحولات بزرگی که در آن رویارویی‌های نظامی با تلاش‌های دیپلماتیک در هم تنیده شده و موازنه قدرت و اتحادها در حال تغییر است، اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد.

لبنان بیشتر به عنوان طرفی که تحت تأثیر تحولات بزرگ قرار می‌گیرد به نظر می‌آید تا طرفی که قادر به شکل‌دهی به تحولات باشد

وی گفت، نخستین بند دیپلماسی ما با آمریکا پایان دادن به جنگ در همه جبهه‌ها، به‌ویژه لبنان است و سپس با تکرار همین عبارت گفت، «این شرط به سود همه کشورها نیست؟ آیا به تحقق امنیت در همه کشورهای غرب آسیا کمک نمی‌کند؟ ما می‌خواهیم یک‌بار برای همیشه به وضعیت ناامنی، هم در کشور خود و هم در محیط پیرامونی‌مان، پایان دهیم».

این اظهارات که به وسیله یکی از برجسته‌ترین تصمیم‌گیرندگان جمهوری اسلامی ایران اعلام شده است، پیامدهای سیاسی و راهبردی دارد. ایران تأیید می‌کنند لبنان جایگاه برجسته‌ای در اولویت‌های تهران دارد و وضعیت آن صرفاً جزئیات نیست که بتوان در هرگونه مذاکره یا توافق احتمالی با آمریکا از آن چشم‌پوشی کرد. این دقیقاً همان موضوعی است که لبنان در این برهه استثنایی به آن نیاز دارد. در واقع، می‌توان آن را با توجه به تجاوز و اشغالگری مداوم رژیم صهیونیستی، به عنوان شریان حیاتی در نظر گرفت.

این مواضع میزان امید را در کشوری افزایش می‌دهد که بیش از سه سال است بین خوف و رجا زندگی می‌کند؛ پس از آنکه منطقه با طوفان‌های پیاپی که با وقایع هفتم اکتبر ۲۰۲۳ میلادی آغاز شد، در ادامه جنگ رژیم صهیونیستی علیه غزه پس از عملیات «طوفان الاقصی» رخ داد تا به رویارویی بزرگ آمریکا و ایران رسید که منطقه را در برابر مرحله جدیدی از درگیری و تغییر موازنه قدرت قرار داد.

در بحبوحه این دگرگونی‌ها، لبنان با وسعت کم و توانایی‌های محدودش، خود را در قلب آتشی سوزان یافت. با توجه به موقعیت مکانی و نفوذ محدود، لبنان بیشتر به عنوان طرفی که تحت تأثیر تحولات بزرگ قرار می‌گیرد به نظر می‌آید تا طرفی که قادر به شکل‌دهی به تحولات باشد. در چنین رویارویی‌هایی، کشورهای کوچک اغلب به عرصه رقابت و مهره‌ای در محاسبات قدرت‌های بزرگ تبدیل می‌شوند و آینده آنها به طور جدایی‌ناپذیری به نتیجه درگیری‌های گسترده‌تر پیوند می‌خورد.

بنابراین، نتیجه رویارویی آمریکا و ایران پیامدهای مستقیمی برای لبنان و منطقه خواهد داشت. اگر ایران از این رویارویی سربلند و مقتدر بیرون بیاید و توانایی‌اش برای دیکته کردن شرایط تثبیت شود، نتیجه مثبت آن ناگزیر به متحدانش نیز خواهد رسید. با وجود این، اگر ضعیف یا فرسوده شود، پیامدهایش بر محور مقاومت و اجزای آن، به ویژه مقاومت لبنان، تأثیر خواهد گذاشت.

در این برهه، هر طرفی در منطقه یا در داخل لبنان به دنبال کسب هرچه بیشتر امتیازات و تحمیل واقعیت‌های سیاسی و میدانی است که جایگاه آن را در معادلاتی که پس از فرو نشستن غبار رویارویی پدید خواهد آمد، تقویت کند.

با وجود این، آنچه قابل توجه است، اعتقاد فزاینده میان مقاومت لبنان، چه در رهبری و چه میان مردم، مبنی بر این است که ایران تا حد زیادی در تعیین سرنوشت رویارویی به نفع خود موفق بوده، اعتقادی که با مجموعه‌ای از حقایق و شاخص‌های سیاسی و نظامی تقویت شده است.

یکی از مهم‌ترین شاخص‌های این موضوع، پذیرش یادداشت تفاهم اسلام‌آباد به وسیله واشنگتن است. صرف نظر از تلاش‌های بعدی آمریکا برای رد یا تفسیر مجدد برخی مفاد آن، صرف پذیرش آن به عنوان نشانه‌ای از معادلات و توازن قدرت جدید ناشی از جنگ تفسیر می‌شود که دیگر نمی‌توان آن را نادیده گرفت یا طبق محاسبات قبلی با آن برخورد کرد.

نتیجه انتخابات میاندوره‌ای آمریکا عنصر جدیدی را به صحنه اضافه کرده است که پیامدهایی برای ماهیت موازنه‌های سیاسی که تصمیمات واشنگتن را در مرحله بعدی کنترل خواهند کرد، دارد. علاوه بر نتیجه رویارویی منطقه‌ای، عوامل دیگری نیز وجود دارند که باعث می‌شوند حامیان و متحدان مقاومت بیشتر به امید و خوش‌بینی تمایل داشته باشند و از ترس و اضطراب فاصله بگیرند.

در این راستا پنج عامل کلیدی را می‌توان شناسایی کرد:

سه ​​سال گذشته توانایی استثنایی حزب‌الله و حامیانش را در پایداری و مقابله، با وجود حجم ضربات شدید و خسارات سنگینی که متحمل شده‌اند، آشکار کرده است

نخست، تجربه ثابت کرده است حزب‌الله و محیط پیرامون آن، جریان ایدئولوژیک و اصولی هستند که از میزان بالایی از پایداری و آگاهی در مواجهه با چالش‌های بزرگ برخوردارند و با خردمندی و تدبیر با تحولات برخورد می‌کنند، بر اساس این اعتقاد راسخ که حفاظت از لبنان و دفاع از سرزمین و حاکمیت آن اولویتی غیرقابل مصالحه است.

در مقابل، مواضع تعدادی از مخالفان مقاومت، تغییر آشکاری را در انتخاب‌ها و اتحادها نشان می‌داد و آنها بر اساس شرایط و منافع سیاسی محدود، از شاخه ای به شاخه دیگر تغییر موضع می‌دادند. برخی از آنها در اتخاذ گفتمان پوپولیستی و تحریک‌آمیز که گاهی به سطح نژادپرستی نسبت به شرکای خود می‌رسید، تردیدی به خود راه ندادند، بدون اینکه به خطر این روند برای صلح و انسجام ملی در کشوری بسیار حساس مانند لبنان توجه کنند.

دوم، مقاومت و متحدانش از این باور بنیادین برخوردارند که فرزندان این سرزمین و بخش جدایی‌ناپذیر تاریخ و بافت اجتماعی و فرهنگی منطقه هستند و حضورشان تصادفی یا گذرا نیست، بلکه ریشه در جغرافیا، تاریخ و هویت دارد.

در مقابل، این گروه توطئه صهیونیستی و هژمونی آمریکا را دو عامل تحمیلی بر منطقه می‌دانند که بیانگر اراده ملت‌ها یا هویت فرهنگی آنها نیستند. بنابراین، معادله‌ مقاومت بر پایه‌ اعتقادی استوار است که فراتر از محاسبات مستقیم نظامی می‌رود؛ اینکه مردم این سرزمین از عناصری از تاب آوری برخوردارند که نیروهایی که حضورشان را بر برتری نظامی یا تغییر موازنه‌های قدرت بنا می‌کنند، از آن برخوردار نیستند.

سوم، سه ​​سال گذشته توانایی استثنایی حزب‌الله و حامیانش را در پایداری و مقابله، با وجود حجم ضربات شدید و خسارات سنگینی که متحمل شده‌اند، آشکار کرده است. مقاومت ضربات نظامی، امنیتی و رهبری ای متحمل شد که اگر بر بسیاری از نیروها و تشکیلات دیگر وارد می‌شد، به فروپاشی یا حذف آنها از معادله می‌انجامید. با وجود این، توانایی قابل توجهی در حفظ انسجام و پایداری نشان داد و در دو رویارویی متوالی در شرایط بسیار پیچیده و در غیاب رهبر تاریخی خود، شهید سیدحسن نصرالله شرکت کرد.

اهمیت این تاب‌آوری را نمی‌توان دست کم گرفت، زیرا نشان می‌دهد محیط مقاومت به شدت ریشه دوانده و دارای عناصر بازسازی، تولد دوباره و تجدید قواست.

چهارم، رویارویی ای که مقاومت و متحدان در معرض آن قرار گرفتند، محدود به عرصه نظامی نبود، بلکه با جنگ شناختی و روانی گسترده همراه بود که در آن آمریکا، رژیم صهیونیستی و طرف‌های داخلی مشارکت داشتند و در وهله نخست آگاهی، روحیه و اعتماد به نفس مقاومت را هدف قرار می‌داد.

این جنگ، به وسیله ابزارهای مختلف رسانه‌ای، سیاسی و روانی در پی آن بود تلفات و مجاهدت‌ها را به احساس جمعی شکست تبدیل کند، یأس را در دل مردم بیفکند و کسانی را که گزینه و منش مقاومت انتخاب کردند متقاعد کند آینده مقابلشان تیره و تار است و در نهایت تلاش کرد تا روحیه رویارویی و مبارزه‌طلبی را تضعیف کند.

اما حامیان مقاومت با وجود خسارت های بزرگ انسانی و مادی و بهای سنگینی که پرداختند، توانایی قابل توجهی در حفظ تعادل روانی، انسجام اجتماعی و پایداری در انتخاب‌های اساسی خود نشان دادند و در عین حال اراده، اعتماد به نفس و توانایی خود را برای جنگ دوباره حفظ کردند.

پنجم، متحدان ایران و در رأس آنها حزب‌الله دریافته‌اند رابطه‌ای که آنها را به تهران پیوند می‌دهد، زودگذر، خودخواهانه و مبتنی بر این نیست که با آنها به عنوان مهره‌های چانه‌زنی رفتار شود که در صورت تغییر شرایط و موازنه‌ها، قابل خرید و فروش باشند. آنچه شهید سیدحسن نصرالله هنگام صحبت درباره موضع حزب‌الله در قبال تهران با بیان جمله معروف «ما در نظر رهبر معظم انقلاب اسلامی، ارباب هستیم» بیان کرد، تأکیدی بر پیوستگی عرصه‌های مقاومت و وحدت میدان ها بود.

امام سیدمجتبی خامنه ای (مد ظله العالی)، رهبر انقلاب اسلامی در پیام‌های خود به این رویکرد پایبند هستند و بر انسجام محور مقاومت، پیوستگی اجزای آن و اهمیت هر یک از عرصه‌های آن تأکید کرده اند که نشان دهنده پایبندی مستمر ایران به این گزینه راهبردی است.

اظهارات سرلشکر رضایی در مصاحبه با المیادین اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا حاوی پیامی روشن برای همه طرف‌های ذی نفع است مبنی بر اینکه مقاومت لبنان خارج از محاسبات ایران نیست و تهران، در هیچ توافق یا معامله‌ای که لبنان را نادیده بگیرد یا آرمان آن را نادیده بگیرد، مشارکت نخواهد کرد.

این موضوع امید مردم لبنان را تقویت می‌کند که می‌توانند از این مرحله، هر چقدر هم که سخت باشد، عبور کنند و به سوی واقعیت جدیدی بروند که توانایی بیشتری برای محافظت از لبنان، حاکمیت و آینده آن داشته باشد.