افراد مبتلا به کرونا در قم قرنطینه شدند شرکت‌های خارجی در راه بازگشت به آسمان ایران اینفوگرافی/ اگر در خانواده، فردی دچار ویروس کرونا شد چه کار کنیم؟ تکذیب رحلت آیت الله سیستانی اظهارات جدید پامپئو درباره مذاکره با ایران ادارات ثبت احوال کشور یکم و دوم اسفند باز هستند فوت حدود ۵۶ نفر بر اثر آنفلوانزا در پاییز امسال در کشور ۴ محصول جدید وارد بازار خودروی ایران می‌شوند واعظی: آمار جانباختگان آبان پایین‌تر از ادعای خارجی‌هاست/ خیلی نباید به سهمیه‌بندی بنزین نوروزی بپردازیم آزمایش مثبت دو مورد کرونا ویروس در ایران پاسخ عادل الجبیر درباره وجود کانال ارتباطی مخفیانه با ایران جهانگیری: نامه "متهم محیط زیستی" را ندیده‌ام تاریخ اعلام مشمولان جدید "حمایت معیشتی" مشخص شد وضعیت آب و هوای شهرهای کشور در روز انتخابات کدخدایی: انتخابات در همه حوزه‌ها رقابتی است/ مشارکت کم نخواهد بود ربیعی: آمار دقیق کشته‌‌های آبان به‌زودی اعلام می‌شود حمله با کوکتل مولوتف به یک ستاد انتخاباتی در تهران! دلار بالا کشید/ یورو ۱۵.۴۰۰ تومان ستاره فوتبال ۳۲ سکه گرفت و به برنامه مشهور تلویزیون رفت ماجرای درگیری زلاتان با ستاره آرژانتینی چه بود؟ جزئیات اسکان نوروزی معلمان در تعطیلات نوروز ۹۹ واکنش وزیر اطلاعات به اظهارات برخی کشورها در مورد انتخابات ایران و نظارت استصوابی روحانی: آمریکا در برابر «برجام» ناتوان است/ بهترین‌ها را برای مجلس انتخاب کنیم ببینید/ شوخی عجیب امیر حسین آرمان در پشت صحنه سریال مانکن درمان کرونا وجود دارد؟ واکنش مردم به خبرنگار تلویزیون آن‌ور آبی واکنش ترامپ به دیدار سناتور آمریکایی با ظریف سرلشکر باقری: حضور حداکثری در انتخابات دوم اسفند رژیم آمریکا را به محاق خواهد برد قدرت وام مسکن در کدام منطقه تهران بیشتر است؟ طرح ترافیک در روز‌های پنجشنبه سال ۹۹ اجرا می‌شود؟ موارد مشکوک به کرونا در کدام شهر‌ها بوده اند؟ وضعیت امروز هوای تهران یخچال فریزر‌های ایرانی با چه قیمتی فروخته می‌شوند؟ باخت مشکوک کشتی گیر ایرانی در رقابت‌های قهرمانی آسیا فردا ۱ اسفند آغاز پیش فروش محصولات سایپا! سرپرست سابق تیم‌ملی دوباره عزادار شد ویروس کرونا چه گروه سنی را هدف می‌گیرد؟ خبر خوش همتی برای تولیدکنندگان بدهکار بانکی کدام استان‌ها امروز برفی و بارانی است؟ طلای ۱۸ عیار نرخ ارز دلار سکه طلا | امروز ۳۰ بهمن ۹۸ ماجرای شلیک به دختر همسایه در تمرین تیراندازی + جزئیات تلفات کرونا در چین به ۲۰۰۴ تن افزایش یافت انتقادات تند بازیگر سرشناس دستگیری چند کلاهبردار مدعی ارتباط با شورای نگهبان تلنگر کرونا به دلار‌های نفتی! کدخدایی آب پاکی را روی دست ردصلاحیت‌شدگان ریخت تایید صلاحیت علی مطهری صحت دارد؟ اعلام زمان پایان ساخت مسکن ملی تکلیف عید در نوروز ۹۹ غیرقانونی شد مدیر استقلال متواری شد/ متهم پرونده پتروشیمی کیست؟ بارش سنگین برف در ۸ استان از فردا چهارشنبه ۳۰ بهمن دانشجومعلمان برای اولین‌بار عیدی می‌گیرند هزینه حج قسطی شد تاخت و تاز قیمت‌ها در بازار سکه/ طلا گرمی گران شد واکنش سخنگوی قوه قضاییه به نامه فرهاد مجیدی واکنش رئیس کل بانک مرکزی درباره اثر تصویب یا عدم تصویب FATF بر بازار ارز عربستان خواستار مذاکره با ایران بود، اما یک کشور مانع شد ژاپن هشدار «خطر سفر به ایران» را تغییر داد آیت‌الله جنتی: شورای نگهبان داور ملی و بی‎طرف است دژپسند: ولت منفعتی در افزایش نرخ ارز ندارد/ افزایش قیمت ارز ارتباطی با FATF ندارد رهبر انقلاب: هرچه حضور مردم در پای صندوق‌ها بیش‌تر باشد، مجلس قوی‌تر است سخنگوی قوه قضائیه: به دنبال ساختن ایرانی قوی هستیم احکام محیط زیستی‌ها قطعی شد وضعیت هوای پایتخت چگونه است آخرین وضعیت راه های کشور/ ترافیک سنگین در آزادراه کرج-تهران اینفوگرافیک / میانگین سنی و تحصیلات نامزدهای انتخابات مجلس یازدهم اعلام موضع اوکراین پس از سفر دبیر شورای امنیت ملی این کشور به ایران نتایج نظرسنجی میزان مشارکت تهرانی ها در انتخابات مجلس ۹۸ اعلام میانگین سنی و میزان تحصیلات نامزد‌های مجلس کاریکاتور | سازمان مدیریت بحران! درخواست کشور‌های مرتبط با هواپیمای اوکراینی از ایران چیست؟ توضیح جاستین ترودو درباره دیدار با ظریف! تصویب کاهش اختیارات جنگی ترامپ علیه ایران زلزله سیاسی در انگلیس دیدار وزرای خارجه آمریکا و عربستان با محوریت ایران افزایش شمار تلفات ویروس کرونا به ۱۳۱۰ نفر کشتی جنگی آمریکایی وارد خلیج فارس شد اینفوگرافی| مصادیق تخلفات تبلیغاتی انتخابات مجلس چیست؟ کدام نشریه‌ قبل از انقلاب توقیف شد؟ افزایش شمار قربانیان ویروس کرونا به ۱۱۱۰ تن کدام بازیگران برای اولین بار در جشنواره فجر موفق حاضر شدند؟ اختتامیه فیلم فجر/ جایزه سردار سلیمانی به فیلم «آبادان یازده ۶۰» رسید+ عکس و فیلم تیغ سانسور تلویزیون بر پخش اختتامیه جشنواره فیلم فجر! بارش برف در رشت/ تصویری پست کنایه‌آمیز جواد عزتی با دیالوگی از فیلم "شنای پروانه" مراسم نورافشانی به مناسبت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ۲۲ بهمن ۱۳۹۸/ تصویری زمان تبلیغات انتخابات مجلس 98 آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ تصاویر مراسم اسکار۲۰۲۰ فیلم‌های سینمایی تلویزیون برای ۲۲ بهمن حمله شهاب حسینی به مسعود کیمیایی اینفوگرافیک / با ارزش‌ترین برند‌های جهان کدامند؟ ائتلاف سازی به سبک امام موسی صدر اینفوگرافی| ترسناک‌تر از ویروس کرونا در ایران ادای احترام اسکار ۲۰۲۰ به کرک داگلاس روایت مهران مدیری از تجربه فاجعه «سردشت» / پیمان معادی بهترین انتخاب بود بازیگری که سرود مشهور دوران انقلاب را خواند بازگشت یک خواننده بعد ۱۲ سال آخرین اخبار از زمان پخش خندوانه، عصر جدید و دورهمی وصیت‌نامه شهید حاج قاسم سلیمانی کی منتشر می‌شود؟ کاریکاتور | فرار مالیاتی اینفوگرافی/ چگونه از خود در برابر ویروس کرونا محافظت کنیم؟ کاریکاتور | آغاز خروج از عراق زمان واریز عیدی کارمندان و کارگران ۹۹ همه چیز درباره ویروس کرونا در ایران/ علائم کرونا و نحوه پیشگیری از انتقال کاریکاتور| رونمایی از دستاورد جدید تیم سوپرایز دفتر ریاست جمهوری اینفوگرافیک / پنج فوبیای جدید بشر را بشناسید کاریکاتور| فوتبال سیاسی ممنوع! گرامیداشت شهدای مقاومت و شهدای سانحه سقوط هواپیما/ تصویری "مرگ ابوبکر البغدادی"؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست "فشار حداکثری" آمریکا "دولت پنهان" در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه چه کسی از هوآوی می ترسد؟/ فهم نگرانی‌های امنیتی از اینترنت نسل 5 مبارزه با سایه‌ها در تاریکی؛ فهم و تقابل با زورگویی فضای سایبر تحریم بانک مرکزی ایران چه معنایی دارد؟ تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
بازار باز کار خود را آغاز کرد

آیا عملیات بازار باز «ربا» است؟

عملیات بازار باز علی رغم اینکه سالهای سال با شبهات مختلف شرعی از جمله ربا روبرو بود، رسما روز شنبه کار خود را آغاز کرد، در این مصاحبه به برخی از ابعاد پیدا و پنهان این عملیات میپردازیم
تاریخ انتشار: ۰۹:۴۸ - ۰۱ بهمن ۱۳۹۸ - 2020 January 21
کد خبر: ۳۳۹۵۹

آیا عملیات بازار باز «ربا» است؟

 

به گزارش راهبرد معاصر؛ عملیات بازار باز علی رغم اینکه سالهای سال با شبهات مختلف شرعی از جمله ربا روبرو بود، رسما روز شنبه کار خود را آغاز کرد، در واقع یکی از موانع اصلی تحقق این عملیات این بود که بازار باز شبهات جدی فقهی داشت. به زبان ساده هیچ فعالیت اقتصادی واقعی ای در این بازار صورت نمیگیرد و تنها بدهی با نرخ های مشخص دائما خرید و فروش میشود. در واقع این عملیات مانند این است که شخص الف از شخص ب میزان مشخصی قرض بهره دار میگیرد، در بازار باز شخص یک شخص سوم پیدا میشود و این قرض را به قیمت و سود مشخص دیگری از شخص ب میخرد. یکی دیگر از شبهات این عملیات این است که شناسایی محل سود این عملیات برای بانک مرکزی که یک نهاد حاکمیتی است محل اشکال است. در این مصاحبه به پیدا و پنهان بازار باز میپردازیم.

 

 

عملیات بازار باز از چه زمانی مورد توجه دولتها قرار گرفت و هدف از اجرای آن چه بود؟

عملیات بازار باز از سیاست های ابزار پولی به شمار می رود؛ به طور کل ابزارهای سیاست پولی به دو بخش سیاست های مستقیم و غیر مستقیم تقسیم می شود که ابزارهای مستقیم حالت دستوری دارند و بازار محور نیستند برفرض مثال برای نرخ های سود می توانند حداقل یا حداکثری تعیین کنند یا سقف یا کفی برای حجم تسهیلات قائل شوند یا تسهیلات بانکی را بخواهند به صورت مستقیم به بخش های خاصی از اقتصاد معطوف کنند؛ اما ابزارهای غیر مستقیم ابزارهای بازار محور هستند که در مکانیزم بازاری اتفاق می افتد و کارگزاران اقتصادی بیشتری در آن شرکت دارند که  بانکها؛ افراد بانک مرکزی و دولت از جمله ابزارهای عملیات بازار باز به شمار می روند.

عملیات بازار باز در حقیقت بر این موضوع دلالت دارد که بانک مرکزی به دنبال آن است که از طریق ابزار نرخ بهره اقتصاد را کنترل کند تا منجر به کنترل رکود شود تا درنهایت تورم کنترل شود. با اشاره به تاریخچه این موضوع می توان گفت بانکهای مرکزی دنیا از اوایل دهه هفتاد هشتاد به این نتیجه رسیدند که کل های پولی قابل کنترل نیستند؛ بنابراین با توجه به آنکه در آن دهه ها بخصوص در آمریکا نرخ های بهره در اقتصادهای پیشرفته تا مرزهای 15 درصد هم رسیده بود و تورم های دو رقمی ایجاد شده بود مسوولان بانک مرکزی با رسیدن به این مساله که نمی توانند کلیت های پولی را  کنترل کنند به دنبال استفاده از ابزار دیگری بودند تا از طریق آن بتوانند ثبات اقتصادی و کاهش تورم را با ثبات آن رقم زنند که از ابزار عملیات بازار استفاده کردند.

 

آیا عملیات بازار باز آنچنان که بانک مرکزی و برخی از کارشناسان اقتصادی می گویند به نفع اقتصاد  و در راستای جلوگیری از خلق پول است؟

دیدگاهی در بانک مرکزی وجود دارد و آن قدرتمند دیدن بانک مرکزی است که رفتارهای بانک مرکزی را در تعیین نرخ بهره و رسیدن به این نرخ تقریبا برون زا فرض می کند،  یعنی نرخ بهره هدف به صورت برون زا تعیین می شود و بانک مرکزی می تواند بین یک سقف کریدور و یک کف کریدور نرخ بهره به آن میزان مورد نظر برسد؛  اما لازم است  بدانیم چه کسانی حجم این ذخایر را دست کاری می کنند؟ قطعا بانکها و دولتها و رفتارهای وارد کننده ها دراین مساله تاثیر گذار است که بانک مرکزی را به سمت انفعالی می برد چرا که قاعدتا باید ذخایر مورد نیاز سیستم را تامین و حجم ذخایر را پخش کند؛  حتی نرخ ذخایر بهره هدف را هم به صورت درون زا تعریف می شود یعنی  برحسب تعریف بانک مرکزی برون زا نیست؛ فرض کنید عملیات وام دهی بانکها یعنی خلق سپرده بانکها زیاد شود این بخش تمیز قضیه است حالا اگر مصداق های خلق سپرده مثل پرداخت سود سپرده نیز داشته باشیم که این مساله هم منجر به خلق سپرده بیشتری می شود مجموعه سپرده های خلق شده نیاز به ذخایر را افزایش می دهد و بانک مرکزی باید حجم ذخایر خود  را بیشتر افزایش دهد.  

فرض کنید در اقتصادی وام دهی در حجم زیادی افزایش پیدا کند و وقتی حجم وامدهی بانکها زیاد شود به خاطر اینکه دارایی ریسکی تری منتشر می کنند اقدام به بالا بردن نرخ بهره می کنند قاعدتا بانک مرکزی مجبور است نرخ بهره هدف را درباره ذخایر نسبت به این موضوع بالاتر ببرد واین علیت از سمت نرخ های  بهره بانکهای تجاری به نرخ بهره هدف بانک مرکزی منتقل می شود.

رفتار بانکها در طرف دارایی و همچنین سایر مصادیق خلق پول مثل پرداخت سود سپرده که خود عامل خلق نقدینگی است دراینکه بانک مرکزی چه موقع وارد و خارج شود و چه نرخ بهره ای را در نظر می گیرد نیز بسیار مهم است. ما باید بدانیم در اقتصادی کار می کنیم که نرخ های بهره به دلیل تغییرات مداوم انتظارات تغییر می کند شاید مانند بسیاری از دوستان که فکر می کنند نرخ بهره ثابت است و بانک مرکزی نرخ بهره ای تعریف می کند و انتظارات را به نرخ بهره ای که مد نظر است می رساند باید گفت این فرض  غلط است چرا که انتظارات نوسانی است و بانک مرکزی هم در این مساله پیرو نوسانات است؛ مگر یک حالت که مهمترین الزام آن است که بانک مرکزی بر ترازنامه بانکها نظارت کند یعنی مصادیق خلق نقدینگی و مصادیق وام دهی که قاعدتا به خلق پایه پولی و حساب بانک مرکزی منجر می شود را کنترل کند.

ایراد دیگری که به عملیات بازار باز وارد است این است که چه کسی و به چه دلیلی نیازمند به ذخایر است؟ آیا فقط طبق تعریف بودجه بانکها اوراق باید داشته باشند یا می توانند از بانک مرکزی برای اضافه برداشت یا هر موضوع دیگری ذخیره بگیرند؛ بنابراین باید ببینیم این اضافه برداشت را برای چه موضوعی می خواهند؟ و به دنبال ساماندهی کدام بخش اقتصاد هستند؟ به نظر می آید تا این بخش راه اندازی نشود  درست شدن کارکرد اقتصاد غیر قابل قبول است.

 

فروش اوراق نقش بزرگی در عملیات بازار باز ایفا می کند چه انتقادی براین قسمت ماجرا دارید؟

در پایان اگر بخواهیم بودجه ای به موضوع نگاه کنیم می توان نقدی نیز به مکانیزم عملیاتی شدن بازار باز داشت. در بودجه 99 88 هزار میلیارد تومان اوراق پیش بینی شده و قرار است از طریق حجم بازار بدهی بانک مرکزی وارد خرید و فروش اوراق شود؛ در این باب باید گفت برای اینکه اوراق مالی دولت منتشر و به فروش برود باید نرخ بالاتری برای آن متصور شد؛ افزایش نرخ اوراق قرضه دولتی منجر به افزایش انتشار صکوک بیشتری از سوی سایر بنگاه های دولتی اقتصادی می شود و آنها مجبور به بالا بردن نرخ صکوک میشوند تا بتوانند بفروشند و این روندهزینه تامین مالی آنها را بیشتر می کند.

از بعد دیگر اگر  اوراق را کنار بگذاریم، یکی دیگر از راه های تامین مالی؛ تسهیلات دهی است نرخ تسهیلات هم قاعدتا به نرخ اوراق جذاب شده نزدیک می شود؛ اگر دولت بانکها را ملزم کند که نرخ های تسهیلاتی را بالا نبرند باید مابه التفاوت را پرداخت کند حال این سوال پیش می آید که  دولتی که بودجه ندارد چگونه می خواهد این را پرداخت کند؛ اگر هم اجازه دهد نرخ تسهیلات به نرخ اوراق جذاب شده بچسبد و تسهیلات 28درصدی  شود خود به خود همین دارایی های بانکی نیز بی کیفیت می شود و باید فاتحه دارایی های بانک را خواند. ممکن است بانکه به نفع مشتریان برای خریدن اوراق قرضه دولتی خلق پول کنند بنابراین موضوعات عنوان شده مولفه های مهمی به شمار می روند که به نظر می رسد توجه چندان به آن صورت نگرفته است.

 

آیا آنگونه که عنوان می شود با اجرای عملیات بازار باز می توان مانع افزایش تورم و کاهش گرانی شد؟

در مورد تاثیر گذاری عملیات بازار باز بر روی تورم؛ باید گفت با بالابردن نرخ ها و جذاب سازی آنها؛ افزایش نرخ سود در اقتصاد منجر به کاهش تورم نمی شود؛ متاسفانه دوستان تصور می کنند با جذاب کردن نرخ اوراق می توانند بخشی از نقدینگی را از جامعه بردارند تا نقدینگی سیال کنترل شود اما حجم کنونی رقمی در برابر نقدینگی نیست که بتواند سیل نقدینگی را کنترل کند.

نقطه دیگر درباره عملیات OMO بانک مرکزی وجود دارد فرض کنیم دولت اوراق را از طریق بانکها به مردم فروخت؛ در زمانی که دولت با کسری ذخایر مواجه شد و بانک مرکزی خواهان خریداری اوارق شد؛ ممکن است مردم حاضر به فروش اوراق  نشوند؛ چرا که مردم در صورتی مایل به فروش اوراق خواهند بود که برایشان جذاب باشد و این جذابیت به معنای تزریق پایه پولی بیشتر است؛ در این بین مشخص نیست با چه حجم پایه پولی رو به رو می شویم و از این پایه پولی سوء استفاده می شود؟ ما باید ترجیحات نقدینه خواهی افراد را نیز در نظر بگیریم بخصوص در موقعی که اوراق را به بانک مرکزی می فروشند بانک مرکزی چقدر باید پایه پولی تزریق کند و آیا می تواند مردم را به فروش اوراق مجاب کند و توجه به سایر مولفه ها بسیار ضروری ودر موفقیت آمیز بودن یا نبودن بازار باز تاثیر گذار خواهد بود.

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده