افراد مبتلا به کرونا در قم قرنطینه شدند شرکت‌های خارجی در راه بازگشت به آسمان ایران اینفوگرافی/ اگر در خانواده، فردی دچار ویروس کرونا شد چه کار کنیم؟ تکذیب رحلت آیت الله سیستانی اظهارات جدید پامپئو درباره مذاکره با ایران ادارات ثبت احوال کشور یکم و دوم اسفند باز هستند فوت حدود ۵۶ نفر بر اثر آنفلوانزا در پاییز امسال در کشور ۴ محصول جدید وارد بازار خودروی ایران می‌شوند واعظی: آمار جانباختگان آبان پایین‌تر از ادعای خارجی‌هاست/ خیلی نباید به سهمیه‌بندی بنزین نوروزی بپردازیم آزمایش مثبت دو مورد کرونا ویروس در ایران پاسخ عادل الجبیر درباره وجود کانال ارتباطی مخفیانه با ایران جهانگیری: نامه "متهم محیط زیستی" را ندیده‌ام تاریخ اعلام مشمولان جدید "حمایت معیشتی" مشخص شد وضعیت آب و هوای شهرهای کشور در روز انتخابات کدخدایی: انتخابات در همه حوزه‌ها رقابتی است/ مشارکت کم نخواهد بود ربیعی: آمار دقیق کشته‌‌های آبان به‌زودی اعلام می‌شود حمله با کوکتل مولوتف به یک ستاد انتخاباتی در تهران! دلار بالا کشید/ یورو ۱۵.۴۰۰ تومان ستاره فوتبال ۳۲ سکه گرفت و به برنامه مشهور تلویزیون رفت ماجرای درگیری زلاتان با ستاره آرژانتینی چه بود؟ جزئیات اسکان نوروزی معلمان در تعطیلات نوروز ۹۹ واکنش وزیر اطلاعات به اظهارات برخی کشورها در مورد انتخابات ایران و نظارت استصوابی روحانی: آمریکا در برابر «برجام» ناتوان است/ بهترین‌ها را برای مجلس انتخاب کنیم ببینید/ شوخی عجیب امیر حسین آرمان در پشت صحنه سریال مانکن درمان کرونا وجود دارد؟ واکنش مردم به خبرنگار تلویزیون آن‌ور آبی واکنش ترامپ به دیدار سناتور آمریکایی با ظریف سرلشکر باقری: حضور حداکثری در انتخابات دوم اسفند رژیم آمریکا را به محاق خواهد برد قدرت وام مسکن در کدام منطقه تهران بیشتر است؟ طرح ترافیک در روز‌های پنجشنبه سال ۹۹ اجرا می‌شود؟ موارد مشکوک به کرونا در کدام شهر‌ها بوده اند؟ وضعیت امروز هوای تهران یخچال فریزر‌های ایرانی با چه قیمتی فروخته می‌شوند؟ باخت مشکوک کشتی گیر ایرانی در رقابت‌های قهرمانی آسیا فردا ۱ اسفند آغاز پیش فروش محصولات سایپا! سرپرست سابق تیم‌ملی دوباره عزادار شد ویروس کرونا چه گروه سنی را هدف می‌گیرد؟ خبر خوش همتی برای تولیدکنندگان بدهکار بانکی کدام استان‌ها امروز برفی و بارانی است؟ طلای ۱۸ عیار نرخ ارز دلار سکه طلا | امروز ۳۰ بهمن ۹۸ ماجرای شلیک به دختر همسایه در تمرین تیراندازی + جزئیات چرا کریم باقری دستیار اسکوچیچ نمی‌شود؟ تلفات کرونا در چین به ۲۰۰۴ تن افزایش یافت انتقادات تند بازیگر سرشناس دستگیری چند کلاهبردار مدعی ارتباط با شورای نگهبان تلنگر کرونا به دلار‌های نفتی! کدخدایی آب پاکی را روی دست ردصلاحیت‌شدگان ریخت تایید صلاحیت علی مطهری صحت دارد؟ اعلام زمان پایان ساخت مسکن ملی تکلیف عید در نوروز ۹۹ غیرقانونی شد مدیر استقلال متواری شد/ متهم پرونده پتروشیمی کیست؟ بارش سنگین برف در ۸ استان از فردا چهارشنبه ۳۰ بهمن دانشجومعلمان برای اولین‌بار عیدی می‌گیرند هزینه حج قسطی شد تاخت و تاز قیمت‌ها در بازار سکه/ طلا گرمی گران شد واکنش سخنگوی قوه قضاییه به نامه فرهاد مجیدی واکنش رئیس کل بانک مرکزی درباره اثر تصویب یا عدم تصویب FATF بر بازار ارز عربستان خواستار مذاکره با ایران بود، اما یک کشور مانع شد ژاپن هشدار «خطر سفر به ایران» را تغییر داد آیت‌الله جنتی: شورای نگهبان داور ملی و بی‎طرف است دژپسند: ولت منفعتی در افزایش نرخ ارز ندارد/ افزایش قیمت ارز ارتباطی با FATF ندارد رهبر انقلاب: هرچه حضور مردم در پای صندوق‌ها بیش‌تر باشد، مجلس قوی‌تر است سخنگوی قوه قضائیه: به دنبال ساختن ایرانی قوی هستیم احکام محیط زیستی‌ها قطعی شد وضعیت هوای پایتخت چگونه است آخرین وضعیت راه های کشور/ ترافیک سنگین در آزادراه کرج-تهران اینفوگرافیک / میانگین سنی و تحصیلات نامزدهای انتخابات مجلس یازدهم اعلام موضع اوکراین پس از سفر دبیر شورای امنیت ملی این کشور به ایران نتایج نظرسنجی میزان مشارکت تهرانی ها در انتخابات مجلس ۹۸ اعلام میانگین سنی و میزان تحصیلات نامزد‌های مجلس کاریکاتور | سازمان مدیریت بحران! درخواست کشور‌های مرتبط با هواپیمای اوکراینی از ایران چیست؟ توضیح جاستین ترودو درباره دیدار با ظریف! تصویب کاهش اختیارات جنگی ترامپ علیه ایران زلزله سیاسی در انگلیس دیدار وزرای خارجه آمریکا و عربستان با محوریت ایران افزایش شمار تلفات ویروس کرونا به ۱۳۱۰ نفر کشتی جنگی آمریکایی وارد خلیج فارس شد اینفوگرافی| مصادیق تخلفات تبلیغاتی انتخابات مجلس چیست؟ کدام نشریه‌ قبل از انقلاب توقیف شد؟ افزایش شمار قربانیان ویروس کرونا به ۱۱۱۰ تن کدام بازیگران برای اولین بار در جشنواره فجر موفق حاضر شدند؟ اختتامیه فیلم فجر/ جایزه سردار سلیمانی به فیلم «آبادان یازده ۶۰» رسید+ عکس و فیلم تیغ سانسور تلویزیون بر پخش اختتامیه جشنواره فیلم فجر! بارش برف در رشت/ تصویری پست کنایه‌آمیز جواد عزتی با دیالوگی از فیلم "شنای پروانه" مراسم نورافشانی به مناسبت سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ۲۲ بهمن ۱۳۹۸/ تصویری زمان تبلیغات انتخابات مجلس 98 آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ تصاویر مراسم اسکار۲۰۲۰ فیلم‌های سینمایی تلویزیون برای ۲۲ بهمن حمله شهاب حسینی به مسعود کیمیایی اینفوگرافیک / با ارزش‌ترین برند‌های جهان کدامند؟ ائتلاف سازی به سبک امام موسی صدر اینفوگرافی| ترسناک‌تر از ویروس کرونا در ایران ادای احترام اسکار ۲۰۲۰ به کرک داگلاس روایت مهران مدیری از تجربه فاجعه «سردشت» / پیمان معادی بهترین انتخاب بود بازیگری که سرود مشهور دوران انقلاب را خواند بازگشت یک خواننده بعد ۱۲ سال آخرین اخبار از زمان پخش خندوانه، عصر جدید و دورهمی وصیت‌نامه شهید حاج قاسم سلیمانی کی منتشر می‌شود؟ کاریکاتور | فرار مالیاتی اینفوگرافی/ چگونه از خود در برابر ویروس کرونا محافظت کنیم؟ کاریکاتور | آغاز خروج از عراق زمان واریز عیدی کارمندان و کارگران ۹۹ کاریکاتور| رونمایی از دستاورد جدید تیم سوپرایز دفتر ریاست جمهوری اینفوگرافیک / پنج فوبیای جدید بشر را بشناسید کاریکاتور| فوتبال سیاسی ممنوع! گرامیداشت شهدای مقاومت و شهدای سانحه سقوط هواپیما/ تصویری "مرگ ابوبکر البغدادی"؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست "فشار حداکثری" آمریکا "دولت پنهان" در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه چه کسی از هوآوی می ترسد؟/ فهم نگرانی‌های امنیتی از اینترنت نسل 5 مبارزه با سایه‌ها در تاریکی؛ فهم و تقابل با زورگویی فضای سایبر تحریم بانک مرکزی ایران چه معنایی دارد؟ تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
«راهبرد معاصر» به مناسبت یوم الله 22 بهمن بررسی می کند

5 سنت اقتصاد پهلوی که باعث ویرانی کشور شد

زندگی همه ایرانیان بر دوش تاریخ آنها سوار است، نمیتوان امروز را بدون دیروز دید، رویه هایی که در اقتصاد کنونی کشور وجود دارند تا حد قابل توجهی به دلیل آنکه انقلاب اسلامی نتوانست ساختار دولت را متحول کند دست نخورده ماند و هم اکنون هم ایرانیان در حال زیست در مختصات اقتصادی ای هستند که در دوران رژیم شاه شکل گرفت، میتوان اثبات کرد که اگر رژیم شاه مانده بود چنین مشکلات ساختاری اقتصادی ای همچنان وجود داشت. سخن بر سر این است که اگر بخواهیم منصفانه قضاوت کنیم وضعیت فعلی وضعیت فعلی اقتصاد ایران حاصل تقلید از اقتصاد پیش از انقلاب است یا بر اساس ایده انقلابی و اسلامی پیش رفته ایم؟
میلاد ترابی فرد؛ دبیر سرویس اقتصادی
تاریخ انتشار: ۱۳:۳۳ - ۲۲ بهمن ۱۳۹۸ - 2020 February 11
کد خبر: ۳۵۶۸۴
تعداد نظرات: ۲ نظر

5 سنت اقتصاد پهلوی که هنوز بر اساس آن زندگی میکنیم

 

به گزارش راهبرد معاصر: زندگی همه ایرانیان بر دوش تاریخ آنها سوار است، نمیتوان امروز را بدون دیروز دید، رویه هایی که در اقتصاد کنونی کشور وجود دارند تا حد قابل توجهی به دلیل آنکه انقلاب اسلامی نتوانست ساختار دولت را متحول کند دست نخورده ماند و هم اکنون هم ایرانیان در حال زیست در مختصات اقتصادی ای هستند که در دوران رژیم شاه شکل گرفت، میتوان اثبات کرد که اگر رژیم شاه مانده بود چنین مشکلات ساختاری اقتصادی ای همچنان وجود داشت. در این یادداشت به برخی از مختصاتی میپردازیم که در اقتصاد دوران پهلوی شکل گرفته و هم اکنون ادامه دارد.

 

تغییر ساختار مجلس شورای ملی با لطایف اقتصاد سیاسی

اصلاحات ارضی تنها یک تغییر خشک و خالی در کشاورزی ایران نبود بلکه سیاستی بود که برای تغییر اقتصاد سیاسی ایران و در نتیجه در دست گرفتن سیاست ایران صورت گرفت، توضیح آنکه اواخر دهه بیست و اوایل دهه 30 با ورود آمریکا به ایران متخصصین برنامه ریزی به ایران گسیل داشته شدند، لکن بزرگترین مانع برای ایجاد اصلاحات مدنظر آمریکا در ایران سازوکار اقتصاد سیاسی ایران بود، در سازوکار اقتصاد سیاسی مبتنی بر کشاورزی و خان و رعیتی ایران چنین اقتضا میکرد که سیاست محلی در دست خان بوده و از 5 سهم آب، زمین، بذر، کار و ابزار تولید سه سهم به خان برسد تا او زیرساخت تولید محلی را توسعه دهد[1]، همین باعث میشد تا در ساختارهای بالاتر مانند استان و کشور این زمین داران بزرگ باشند که تعیین کننده سیاست ها باشند و این چیزی نبود که کار را برای پیشبرد اهداف آمریکا مهیا کند.

 

5 سنت اقتصاد پهلوی که هنوز بر اساس آن زندگی میکنیم

اصلاحات ارضی انجام شد تا با انتقال سرمایه ها به مجموعه های تجاری و صنعتی یک طبقه جدید شهری تاسیس شود که رابطه وثیق مالی و مصرفی با دنیای غرب داشته باشد. این سیاست بسیار زیرکانه با رویکرد برنامه ریزی هسته های خط دهنده به اجرا درآمد و با نهادسازی های گوناگون که جزئیات جالبی هم دارد صحنه سیاست در ایران به کلی دگرگون شد، به عنوان مثال جالب است بدانید بانک توسعه صنعت و معدن که یکی از هسته های خط دهنده این طرح بود با سهام پوششی 49 درصدی از هلند تامین مالی شد.

 

5 سنت اقتصاد پهلوی که هنوز بر اساس آن زندگی میکنیم

 ---------------------------

مطلب مرتبط: چگونه مختصات اقتصاد بعد از 28 مرداد بر مدار بی‌عدالتی قرار گرفت؟

---------------------------

 

پیروی اقتصاد دوران پهلوی از مدل دام مرکز پیرامون

شاید نقشه دو کشور آلمان و فرانسه را مقایسه کرده باشید، در فرانسه تقریبا روستا و حتی شهرهای کوچک رنگ باخته و عمده جمعیت در شهرهای بزرگ متمرکز شده اند، اعتراضات حاشیه نشینان در این چند ساله در فرانسه ناشی از همین سیاست تاریخی است، چرا که این سیاست بر پایه طبقاتی کردن بنا شده است، درآلمان اما هنوز روستا و شهر کوچک جایگاه خود را از منظر اقتصادی حفظ کرده است و خبری از نقشه های متمرکز فرانسوی در این کشور نیست.

مدلی که در فرانسه به اجرا درآمد اصطلاحا مدل مرکز-پیرامون نامیده میشود، مدل مرکز- پیرامون در بسیاری از منابع با نام جان فریدمن همراه است. فریدمن این مدل ارتباطی را در 1966 م با تأکید بر جنبه‌های فضایی و به‌عنوان دومین مرحله از مراحل چهارگانه توسعه اقتصادی- فضایی معرفی کرد. در نظریة فریدمن، مرکز به‌مثابه کانون قدرت، هدایت و سلطه، محل تجمع و تمرکز آراء و اندیشه‌ها، پیشرفت علمی و فنّاوری، سرمایه و نیز کانون توسعه بشمار می‌آید و در مقابل، پیرامون، به‌مثابه فراهم‌کننده منابع تأمین نیازهای مرکز، جایگاهی کاملاً وابسته دارد. مکانیسم کار در این مورد اینگونه است که در مرحله اول با از بین بردن ساختار سنتی تولید، به عنوان یک تخریب خلاقانه ، انباشت ثروت در قسمت های مرکز صورت میگیرد، این انباشت سرمایه فقط به معنای انباشت ثروت خالص نیست،بلکه برعکس به معنای تعریف جامعی از سرمایه است که شامل علم و فناوری، نیروی کار، قدرت و موارد از این دست است، همین طور این انباشت سرمایه به عنوان یک انرژی فعالسازی اولیه برای رشد تولید نیست بلکه یک شیوه مداوم انباشتی است که به پیرامون ها به مثابه منبع نگریسته میشود، این منبع هم فقط یک منبعیست که خام تولید میکند و آن را برای بهره برداری و پردازش به مرکز میفرستد. همانطور که مشهود است دراین مدل به اقتصاد فقط به مثابه صنعت نگاه میشود، یعنی حتی کشاورزی هم به عنوان یک صنعت نگریسته میشود.

در مرحله بعد با صنعتی شدن این مراکز و مادرشهرها به نوعی سلطه اقتصادی و سیاسی بر پیرامون ها پیدا میکند و در مرحله آخر هم با استفاده از این سلطه مرکز، مناسبات تولیدی آن نیز به پیرامون ها صادر میشود تا در انتها با پراکنش این صنایع در سطح کل منطقه یک جامعه صنعتی شکل گیرد. همانطور که مشاهده میشود یکی از اساس های این نظریه، بحث مزیت نسبی است، در واقع در یک زمان مزیت یک منطقه این است که منبع باشد و در زمان دیگر باید صنعتی! شود، این مسئله در قطب های صنعتی که بعدا خواهد آمد، بیشتر نمایان است.

این فرآیند همزمانی که در داخل کشورهای جهان سوم به اجرا درآمد همزمان در سطح بین الملل دنبال میشد. تحت لوای شعارهای اقتصادی مانند مزیت نسبی در عرصه تجارت یک سری کشورها باید یک سری محصول خاص را تولید میکردند ولی کشور در مرکز باید تمامی مزیتها را میداشت، این کشوری جایی نبود جز آمریکا

 

اقتصاد دوران پهلوی چگونه وزن شهرهای مصرفی را بالا برد؟

در اوایل دهه 40 شمسی طرحهای اصلاحات ارضی در ایران به اجرا درآمد، طی این برنامه مقرر شد تا زمین های بالای چهار صد هکتار (‌آیش و زیر کشت) از اراضی ‌آبی و یا هشتصد هکتار (‌آیش و زیر کشت) از اراضی دیم از مالکان خریداری شده و به صورت اقساط به کشاورزان و خوش نشینان فروخته شود، در این میان برای تامین هزینه این خریدها بایستی از محل فروش کارخانجات دولتی استفاده میشد، طی این مدت با بی مهری هایی که به جامعه روستایی شد و همچنین ترویج و تبلیغ شهر باعث شد تا درصد روستا نشینی جمعیت از 4/68درصد در 1335 به 53 درصد در سال 1355 برسد، همچنین در طی این مدت سهم بخش کشاورزی از کل تولید ناخالص ملی از 4/27 درصد در سال 1341 به 2/9درصد در سال 1356 برسد این بدین معنا بود که تقریبا 23 درصد از نیروی کار در کشاورزی در طی این مدت از این بخش مهاجرت کرده بودند و از 3672000 نفر در سال 41 به 3200000 در سال 57 رسیده بودند. یکی از عوامل این مسئله این بود که مالکان بزرگ حذف شده بودند، این مالکان به صورت سنتی در سرمایگذاری در منابع آبی و قنات ها نقش عمده داشتند، که این کار برای خود آنها نیز سودآور بود، چرا که آنها بستگی زیادی به جامعه روستایی داشتند[2]. این مسئله در بعد از انقلاب باز هم ادامه پیدا کرد و همزمان با شهر کردن روستاها[3] روستاییان مجبور به مهاجرت از روستاهای خود شدند، این در حالی بود که دولت همچنان در حال استفاده از منابع طبیعی آنها است.

 

5 سنت اقتصاد پهلوی که هنوز بر اساس آن زندگی میکنیم

پلاسکو میراث آغاز دوران مصرفی شدن شهرها بود

 

وجه دیگر مسئله مرکز پیرامون در این میان استفاده بی چون و چرا و بی منطق یک دولت و وابستگان آن از بهره مالکانه معادن و ذخایر زیر زمینی دیگر مناطق است، در این مدل دولت مرکزی با بهره بردن و دست اندازی به منابع طبیعی هر منطقه، سود و اضافه ارزش آن را به مقر خود که پایتخت باشد میبرد و به صورت ناعادلانه ای آن را توزیع میکند، به صورتی که مثلا  آمار كارگاه‌هاي صنعتي10 نفر کارکن و بيشتر  برحسب تعداد شاغلان و مکان جغرافیایی سال 1385 نشان میدهد که در تهران 3661 واحد صنعتی وجود دارد ولی در استان خوزستان267 کارگاه صنعتی وجود دارد این یعنی تعداد واحد های صنعتی تهران 13.7 برابر خوزستان است این در حالی است که جمعیت این استان در این زمان 3.1 برابر استان خوزستان است، در کل بدون احتساب پراکندگی صنایع در کشور و همچنین اینکه بعضی استان ها از نظر صنعتی محروم هستند میتوان گفت که در این سال با اینکه نسبت جمعیت تهران به بقیه کشور 23 درصد بوده است ولی نسبت صنایع این استان(بدون احتساب مقیاس واحد تولیدی) 29 درصد بوده است این در حالی است که کل مساحت تهران 0.008 درصد کل مساحت ایران است[4].

اما وجه سوم این قضیه که تعمیم آن است؛ این مسئله تحت لوای سیاست عدم تمرکز اقتصادی انجام میشود و عبارت از این است که با کپی برداری مقیاس تولید در  چند مرکز قطب های صنعتی را به وجود بیاوریم. در دهه 40 و 50 شمسی تحت سیاست عدم تمرکز اقتصادی مناطق مهم کشور مورد بررسی قرار گرفت و در پنج استان خوزستان، فارس، اصفهان، گیلان و آذربایجان قطب های صنعتی شکل گرفت، همین طور برای ارتباط بین این مناطق جاده ها و بزرگراه ها ایجاد شد. تاسیس بانکهای استانی گسترش خزر، گسترش آذربایجان و گسترش خوزستان و تاسیس بانکهای تخصصی در همین رابطه بود. بانکهای صنعتی که در سال 48 در حدود 42 درصد از اعتبارات را تامین میکردند، در سال 54 حدود 68 درصد از اعتبارات این بخش را تامین میکردند[5]. در واقع با این نوع خاص تامین اعتبار که در کنار سرمایگذاری شرکت های چند ملیتی سرمایه گذاری صورت میگرفت، اثری نداشت جز آنچه در نظریه  مرکز پیرامون آمده.

 

بهره سخن؛ فضاهای پارادایمی که اقتصاد انقلاب برای ایران گشود

سخن بر سر این است که اگر بخواهیم منصفانه قضاوت کنیم وضعیت فعلی وضعیت فعلی اقتصاد ایران حاصل تقلید از اقتصاد پیش از انقلاب است یا بر اساس ایده انقلابی و اسلامی پیش رفته ایم؟ با تدقیق در مختصاتی که بالاتر به آنها اشاره شد میتوان به صورت مقایسه ای برخی از موارد را متذکر شد؛

اولین نکته این است که قلب تپنده اقتصادها کار است، کاری که در دوره انقلاب اسلامی تصویر شد و در برخی نهادهای انقلابی پیگیری شد با کاری که دوران پیش از انقلاب به تصویر کشید تفاوتهای عمده ای دارد، در ذیل به برخی از آنها اشاره میکنیم:

5 سنت اقتصاد پهلوی که هنوز بر اساس آن زندگی میکنیم

 

اقتصاد انقلاب اسلامی هم بازگشت به سنت است و هم نشان دهنده افقهای پیش رو است، بازار در اقتصاد انقلاب اسلامی با رفتارها و عادت واره هایی ترسیم میشود که با اقتصاد فعلی ما تفاوت های اساسی دارد؛

5 سنت اقتصاد پهلوی که هنوز بر اساس آن زندگی میکنیم

[1] هزاران کیلومتر قنات در ایران دقیقا با همین تامین مالی حفر شد

[2] اقتصاد سیاسی ایران از مشروطیت تا پایان پهلوی، کاتوزیان، محمدعلی همایون، ص

[3] که بعدا در قسمت تجربه به تفصیل خواهد آمد.

[4] مرکز آمار ایران، گزارش آمار كارگاه‌هاي صنعتي10 نفر کارکن و بيشتر 

[5] فیوضات، ابراهیم، دولت در عصر پهلوی، ص125

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
نظرات بینندگان
انتشار یافته: ۲
در انتظار بررسی: ۰
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۱۵:۳۳ - ۱۳۹۸/۱۱/۲۲
0
0
زاویه دید جدیدیه
ناشناس
Iran, Islamic Republic of
۰۹:۵۳ - ۱۳۹۸/۱۱/۲۳
0
0
خدا لعنتش کنه
تحلیل های برگزیده