راهبرد معاصر

سکوت ادامه دار برادر رئیس جمهور در چهارمین جلسه دادگاه+ فیلم چرا قانون افزایش حقوق کارکنان دولت هنوز اعمال نشده؟ عبدالباسط عصر جدید را میخکوب کرد مدارک لازم برای بیمه خویش فرما تامین اجتماعی 98 ستاره استقلال در آستانه پیوستن به تیم اروپایی واریز ۱۶۵ میلیارد تومان به حساب ۲ میلیون نفر مشمول سهام عدالت انتقاد حمید درخشان از بودیمیر صدای هواداران را درآورد ! واریز 400 هزار تومان افزایش حقوق کارمندان تا آخر هفته+سند ترکیب پرسپولیس برای بازی با الاهلی مشخص شد ایران و پاکستان بیانیه مشترک صادر کردند دیدار عمران خان با رهبر معظم انقلاب روز جهانی سعدی+تصاویر ترکیب الاهلی برای دیدار با پرسپولیس اعلام شد معافیت‌های نفتی ایران تمدید نمی شود رونق تولید چگونه به تقویت پول ملی می انجامد؟ دلال ها از جان پردیس چه می خواهند؟ رکوردشکنی در «عصرجدید» با سازه‌های ماکارانی + فیلم سبقت دلار از سکه نخستین نشانه های تورم سال 98 آشکار شد شرایط وام مسکن 98 / افزایش وام مسکن خانه اولی ها بارش های شدید تا پایان پاییز امسال ادامه دارد/کشور وارد یک دوره ترسالی شدید شده است کوپن به اقتصاد ایران باز می گردد؟ + فیلم ساعت بازی برگشت پرسپولیس و الاهلی اعتراض بازیکنان پرسپولیس به پرداخت بیشتر استقلال حقوق بازنشستگان باز هم افزایش می یابد دریافت فیش حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی با کد ملی + عکس پایان واریز سود سهام عدالت 98 تا آخر هفته عمق فاجعه در فوتبال ایران/تصاویر دلخراش آسیب دیدگان بازی تراکتورسازی و پیکان ضرر پنج میلیارد دلاری افزایش قیمت نفت به مصرف‌کنندگان آمریکایی نیروهای مسلح در راه کمک به مردم هر کاری که بتوانند انجام می دهند نتیجه تحقیقات درباره دخالت روسیه در انتخابات آمریکا منتشر شد رئیس سیا: پول، زمان و خلاقیت بیشتری صرف مقابله با ایران و روسیه کردیم! کانال بانکی ایران و سوئیس بازگشایی می شود محسن تنابنده فیلمنامه ناتمام خشایار الوند را می‌سازد؟ زنگ خطر قحطی به خاطر هجوم ملخ ها به ایران به صدا درآمد پاسخ عجیب و غریب وزیر علوم به درخواست مردم برای تعویق زمان کنکور تصاویر کشف 6 تن عسل تقلبی در بازار آغاز فروش زمین مسکن مهر با تخفیف 30 درصدی+ قیمت پشت پرده اقدام آمریکا علیه سپاه از زبان رئیس FATF احتمال کاهش تحریم های ایران به دلیل افزایش قیمت نفت روحانی: توهین به نیروهای مسلح توهین به ملت ایران است/سردمداران آمریکا در اوهام خود غرق شده‌اند بهبود روابط آنکارا و دمشق از طریق تقویت روابط ایران و ترکیه میسر می شود تلاطم قیمت در بازار بی مشتری خودرو ناشی از چیست؟ تشویق منصوریان در آزادی/ پنالتی استقلال سوخت؟ دریافت فیش حقوقی بازنشستگان از طریق کد ملی رونمایی از جدیدترین موشک بالستیک یمنی به نام بدر F + فیلم اینستاترامپ! موشک های سپاه رو چطور می بندی؟ +تصاویر ارتش و سپاه آماده واکنش قاطع علیه دشمنان هستند اردیبهشت ۹۸؛ زمان برگزاری انتخابات نمایندگان معلمان قبل از هفته معلم همه معوقات فرهنگیان پرداخت می شود/افزایش حقوق ها از این ماه اعمال خواهد شد دائمی شدن قانون مدیریت خدمات کشوری ابلاغ شد توضیحات واعظی درباره قیمت بنزین و لغو جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگی توضیح سپاه پیرامون اظهارات اخیر سعید قاسمی ژن خوب متهم ردیف اول دادگاه موسسات مالی ! نماینده کنگره آمریکا: ترامپ برادر بزرگ القاعده است مهمان عجیب و پوست کلفت «عصر جدید»!/کاریکاتور زمان فیلتر اینستاگرام فرا رسیده است نتانیاهو: بسیاری از رهبران عرب پیروزی‌ام را تبریک گفتند ظریف با نخست وزیر سوریه دیدار کرد فعالیت «العالم سوری» کلید خورد/العالم سوری؛ پل ارتباطی ملت ایران و سوریه حضور به موقع پلیس در شیراز مانع خودکشی دختر جوان شد اعلام نحوه پرداخت مطالبات و معوقات فرهنگیان جایگزین فیلم "رحمان۱۴۰۰" مشخص شد پیدا شدن باران شیخی؟ + عکس پیغام آیت‌ الله وحید خراسانی به رهبر معظم انقلاب برگزاری عظیم ترین و طولانی ترین انتخابات جهان دیدار فرمانده تروریست‌های آمریکایی با شاه عربستان زمان ثبت نام انتخابات مجلس 98 + شرایط بازگشت برنامه پرطرفدار به آنتن شبکه 3 پس از چند هفته توقف استخدام در سایت خبری تحلیلی راهبرد معاصر در دربار پادشاه عربستان چه خبر است؟/مخالفانی که یک به یک ناپدید می‌شوند آغاز ثبت نام مجدد آزمون ارشد پزشکی ۹۸ از فردا نشانه‌هایی که از سکته قلبی خبر می‌دهند +اقدامات ضروری برای نجات بیمار دختر ۲۹ ساله پشت یک تصویر خبرساز و خارق العاده+عکس آزمون کارشناسی ارشد و دکتری پزشکی به تعویق افتاد+تاریخ جدید آزمون "ترامپ"؛ صهیونیستی‌ترین رئیس جمهور تاریخ آمریکا و پایه گذار بدعت‌های خطرناک میزان دقیق بدهی عابربانک پرسپولیس اعلام شد هشدار ستادکل نیروهای مسلح به آمریکا: در مبارزه با گروه تروریستی سنتکام از هیچ تلاشی فروگذار نمی‌کنیم محمد شیری: از دست مهران مدیری دلخورم و دیگر با او کار نمی کنم کیهان:آمریکا زودتر برای سربازانش تابوت سفارش دهد این بیماری‌ها با نوشیدن آب کنترل می شوند+جزئیات شورای عالی امنیت ملی: سنتکام (ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا) گروه تروریستی است ۶ فایده اعجاب انگیز چای سبز راز بارش‌های سیل‌آسای اخیر در ایران فاش شد! +فیلم دست گل جدید شهردار تهران در انتصاب فتنه گران دختری که داوران «عصر جدید» را شگفت‌زده کرد +فیلم در صورت اعلام سپاه به عنوان سازمان تروريستی، FATF از دستور كار خارج خواهد شد فیلم/گفتگوی عربی سردار سلیمانی با اهالی مناطق سیل‌زده خوزستان فیلم|خلاصه دربی 89/ پرسپولیس1 - استقلال0 فریادهای یک زن ترکمن بر سر رئیس جمهور با وجود حلقه های امنیتی+فیلم حمله شدید مجری مشهور تلویزیون به کنسرت امیر تتلو+فیلم شروط تحقق و فواید رونق تولید از منظر رهبر معظم انقلاب/اطلاع نگاشت باز شدن دریچه های اضطراری تخلیه آب سد دز پس از ۵۰ سال +فیلم بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم بازداشت عامل دستکاری آرای مردمی در مسابقه برنده باش/هنوز انگیزه متهم مشخص نیست سریال ها و فیلم های سینمایی نوروز 98 درخواست برادر خشایار الوند از عوامل سریال پایتخت خانه نشین شدن بازیگر زن ایرانی به خاطر آویز شدن از درخت! + عکس نویسنده سریال پایتخت درگذشت جوایز و برندگان اسکار 2019 / بهترین فیلم انتخاب شد + عکس چرا صدا و سیما از روشنگری درباره FATF منع شد؟ منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
فرزان شهیدی؛ کارشناس مسائل منطقه
تاریخ انتشار: ۱۰:۱۷ - ۰۲ آبان ۱۳۹۷ - 2018 October 24
کد خبر: ۶۳۶
با توجه به نقش محوری جمهوری اسلامی ایران در مراسم اربعین و تعداد بالای زائران ایرانی به دلیل نزدیکی جغرافیایی و علقه‌های فرهنگی و تاریخی، برخی ناظران به قدرت نرم ایران در این مراسم پرشکوه اشاره دارند. در این نوشتار ضمن واکاوی ابعاد مختلف اربعین، به تبیین این موضوع پرداخته می‌شود.

به گزارش راهبرد معاصر؛ مراسم اربعین به عنوان یک مناسک پرشکوه دینی و تاریخی، تبدیل به نمادی از گفتمان و هویت شیعه شده است. این آیین مردمی و خودجوش، متضمن پیوندی عمیق و ناگسستنی میان زائران اربعین با فرهنگ عاشورا و مکتب کربلا و شخصیت مقدس ابی‌عبدالله الحسین(ع) است.


عراقی‌ها از دیرباز در چنین ایامی از شهرهای مختلف به سمت کربلا پیاده حرکت می‌کنند که اصطلاحا به آن "مشایه" می‌گویند. اکنون زیارت و پیاده‌روی اربعین به فراسوی مرزهای عراق رسیده و صبغه بین‌المللی یافته است. خیل بی‌شماری از زائران از کشورهای مسلمان و غیرمسلمان هر ساله راهی عراق می‌شوند.


از طرفی، مراسم اربعین فقط مختص شیعیان نیست، بلکه شمار زیادی از اهل سنت و نیز پیروان سایر ادیان در آن شرکت می‌کنند. فرامذهبی و فرادینی بودن اربعین برخاسته از عظمت شخصیت امام حسین(ع) و حادثه کربلا است، شخصیتی که بسان مشعلی فروزان دل‌های عاشقان را در هر زمان و مکانی مجذوب خود نموده و به تعبیر روایات، شعله این شوق و محبت خاموش شدنی نیست.


در این راستا دولت عراق در تلاش است تا زیارت اربعین در فهرست میراث جهانی در سازمان یونسکو درج شود. به این منظور اسناد و مدارک لازم مربوط به اربعین از طرف نماینده دائم عراق در یونسکو تحویل این سازمان شده است. چنین اقدامی اگر به نتیجه برسد، اربعین را بیش از گذشته در کانون اهمیت جهانی و افکار عمومی قرار خواهد داد.


با توجه به نقش محوری جمهوری اسلامی ایران در مراسم اربعین و تعداد بالای زائران ایرانی به دلیل نزدیکی جغرافیایی و علقه‌های فرهنگی و تاریخی، برخی ناظران به قدرت نرم ایران در این مراسم پرشکوه اشاره دارند. در این نوشتار ضمن واکاوی ابعاد مختلف اربعین، به تبیین این موضوع می‌پردازیم.


ابعاد مختلف اربعین

مراسم اربعین از چند بعد مهم شایان بررسی و تحلیل است:


بعد فرهنگی

مراسم اربعین پیام‌آور کلیه فضایل دینی و انسانی است که پرچمدار کربلا به جهانیان عرضه کرد. اربعین به بازخوانی آموزه‌هایی چون آزادگی، عزت و کرامت، ایثار و شهادت‌طلبی در ادوار مختلف زمانی می‌پردازد. این پیام‌‌ها همه وجدان‌های بیدار و ضمایر پاک بشری را مخاطب قرار می‌دهد، خصوصا در زمانه‌ای که بشریت مشغول چالش با قوای شرارت و ستم بوده و از بحران اخلاق و معنویت در رنج است.


از این نگاه، اربعین یک کارکرد فرهنگی و از جنس نرم‌افزاری دارد که با سایر کانون‌های فرهنگی نه فقط در جهان اسلام، بلکه با کلیه مستضعفان و آزادی‌خواهان جهان ارتباط برقرار می‌کند. این تعامل فرهنگی نوعی سرمایه معنوی و اجتماعی شگرف به ارمغان می‌آورد که در کشمکش تهاجم فرهنگی غرب، قادر به هماوردخواهی با فرهنگ‌های بیگانه و الگودهی به سایرین خواهد بود.


جنبه اخلاقی و تربیتی

پیاده‌روی اربعین آثار معنوی بی‌شماری بر زائران دارد. زائر امام حسین(ع) در این ایام سبک زندگی تازه‌ای را تجربه می‌کند؛ همه شئونات و مناسبات در این ایام بر محور سید الشهدا شکل می‌گیرد. اگر زائر مراقبت ویژه داشته باشد، همه انگیزه‌ها حسینی خواهد شد و به عشق امام(ع) تحمل سختی‌ها، آسان می‌شود. در چنین شرایطی زائر با تاسی به امام خود، به مقام ایثار و فداکاری و بذل و بخشش نسبت به دیگران نائل می‌شود.


از طرفی، سفر اربعین به ویژه اگر با پای پیاده باشد، دارای سختی‌های متعددی است که هر چند جسم زائر را می‌فرساید، اما جانش را صیقل داده و روحش را سبک می‌سازد. در واقع این سفر نوعی سیر و سلوک توأم با ریاضت است که انسان را برای مدت کوتاهی از تعلقات دنیایی جدا کرده و بهجت و معنویتی کم‌نظیر برایش رقم می‌زند. در طول زندگی کمتر فرصتی پیش می‌آید که انسان چنین حیات طیبه‌ای را بیازماید.


بعد سیاسی

اربعین همایش و نمایش قدرت مسلمانان خصوصا شیعیان است. با توجه به قطب‌بندی حادی که در منطقه میان جبهه مقاومت و جبهه سازش ایجاد شده است، اربعین به مثابه عرض اندام فرهنگ و تفکر مقاومت در برابر ظلم و ستم قلمداد می‌شود. اربعین هر چند به طور غیرمستقیم، سلطه‌گری و توسعه‌طلبی غرب و اشغالگری و جنایات رژیم صهیونیستی در منطقه را به چالش می‌کشد.


به همین دلیل رسانه‌های استکباری و صهیونیستی معمولا از کنار این همایش با ابهت و میلیونی، بسادگی و با سکوت و بی‌تفاوتی عبور می‌کنند. اگر هم قرار باشد برخی رسانه‌های وابسته آنان در منطقه، خبری درج کنند، جز تحریف و سیاه نمایی اقدام دیگری از آنان سرنمی‌زند.

  

از نگاه داخل جهان اسلام

همایش چند میلیونی اربعین ضمن آن که نماد بیعت زائران با اهداف و آرمان‌های نهضت کربلا است، چالشی علیه جریانات انحرافی خصوصا تکفیر‌ی‌ها محسوب می‌شود. تکفیری‌هایی که برای چندین سال منطقه را تبدیل به عرصه خشونت کور کرده و جنگ‌های خونین برافروختند. اگر تکفیری‌ها با حمایت دشمنان خارجی، در میان مسلمانان بذر کینه و نفاق می‌کارند، اما شجره طیبه و تناور اربعین، میوه‌های شیرین وحدت و تقریب و همزیستی مسالمت‌آمیز را به مسلمانان ارزانی می‌کند.


نکته قابل توجه آن است که مراسم اربعین در عراق طی سال‌های گذشته در اوج تهدیدات امنیتی گروه‌های سلفی ـ تکفیری همچون داعش برگزار شد؛ اما این تهدید نه‌ تنها مانع حضور محبان اهل بیت(ع) در عراق نشد، بلکه تروریست‌های تکفیری را دچار انفعال و عقب‌نشینی کرد. به عبارتی طنین وحدت و مسالمت اربعین آن قدر بلند بود که زمزمه‌های تفرقه و خصومت در برابر آن محو شد.


در سطحی بالاتر، مراسم اربعین تلاش قدرت‌های ضدبشری را که قصد دارند از اسلام و مسلمانان چهره‌ای زشت و پلید و خشن ترسیم کنند، باطل می‌کند؛ زیرا راه‌پیمایان مراسم اربعین با شکل‌دهی این رویداد عظیم صلح‌آمیز و سرشار از دوستی و همدلی، به تکرار پیام آزادگی و انسان دوستی و حق خواهی سالار شهیدان می‌پردازند.


از جنبه اجرایی

مراسم سنگین و میلیونی اربعین آزمونی برای دولت عراق و سایر کشورها خصوصا جمهوری اسلامی ایران است که بیشترین حجم زائر را روانه عراق می‌کند.


برگزاری این مراسم نسبتا طولانی و با حجم بالا مستلزم هماهنگی و همکاری نزدیک دولت‌ها در ابعاد مختلف دیپلماسی، کنسولی، امنیتی، تبلیغی، رسانه‌ای، آموزشی، بهداشتی، خدماتی، لجستیکی و... می‌باشد. این تجربه موفق ضمن تعمیق مناسبات دو طرف، می‌تواند الگویی برای همکاری و هم‌افزایی در سایر امور قرار گیرد.


قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران

آن چه مربوط به جمهوری اسلامی ایران می‌شود، صرف نظر از نقش بسزایی که این کشور در مدیریت اجرای بهینه مراسم باشکوه اربعین برعهده دارد؛ اما از طرف دیگر، نشان قدرت نرم و اقتدار دیپلماسی عمومی ایران در عرصه منطقه‌ای و بین‌المللی است.


"قدرت نرم" به ‌معنای توانایی نفوذ و تاثیرگذاری در اندیشه و رفتار دیگران برای گرفتن نتیجه مطلوب تعریف می‌شود. قدرت نرم از شیوه‌هایی چون متقاعد کردن (اقناع) از طریق جذابیت بهره می‌برد. بی‌تردید اربعین واجد قویترین جذابیت‌های عاطفی و والاترین پیام‎های عقلانی برای تاثیر در مخاطب است.


این هنر رسانه و ابزارهای نوین ارتباطی است که مفاهیم ژرف اربعین را به گونه‌ای بازنشر کند که دل‌ها را برباید و انسان‌ها را از هر ملیت و زبان و فرهنگ، شیفته مکتب پربار ابی‌عبدالله الحسین(ع) نماید.


طبعا این کار سترگ فرهنگی، نیازمند برنامه‌ریزی هوشمندانه و به کارگیری افراد زبده و مبتکر است. این در حالی است که وسایل نوین ارتباطی خصوصا شبکه‌های اجتماعی در فضای مجازی، امکان اجرای این طرح را به خوبی فراهم کرده است.


برای نمونه ثبت و مستندسازی وقایع جذاب و معنوی راه پیمایی اربعین که در هر موقف و موکب، صدها خاطره در خود دارد، چند سالی است آغاز شده است. خروجی هنرمندانه این صحنه‌ها در قالب نوشتار، کلیپ، فیلم وغیره به زبان‌های مختلف، قادر به تحقق مولفه‌های قدرت نرم در موضوع اربعین خواهد بود.


در عرصه دیپلماسی عمومی نیز اربعین فرصت بی‌نظیری فراروی جمهوری اسلامی ایران قرار داده است. پیشرفت ارتباطات و اطلاعات در جامعه جهانی و ظهور سیاست‌های فرا بین‌المللی، به ظهور دیپلماسی نوینی انجامیده است که با فاصله گرفتن از روش‌های سنتی، بر اموری چون شفافیت، انفتاح و همکاری با کنشگران جامعه مدنی و فراملی در حوزه همگانی استوار است. دیپلماسی عمومی، افکار عمومی جهان را مخاطب خود قرار داده و این توان را دارد که آنان را هر چند به شکل موقت از سلطه سیاسی و رسانه‌ای ابرقدرت‌ها رهایی بخشد.


در شرایطی که جمهوری اسلامی ایران با توطئه "منزوی‌سازی" ازسوی دشمن از طریق فشارهای سیاسی، تحریم‌های اقتصادی و جنگ روانی مواجه است، دیپلماسی عمومی بهترین ابزار برای عبور از این فشارها و تحکیم جایگاه خود نزد افکار عمومی محسوب می‌شود.


هر چند تبلیغات و تحلیل‌های مغرضانه‌ای مبنی بر سوء استفاده سیاسی ایران از مراسم اربعین ارائه می‌شود، اما واقعیت این است که نقش و کارکرد جمهوری اسلامی را به عنوان پرچمدار اصلی جبهه مقاومت، در چنین همایشی نمی‌توان نادیده گرفت.


برای نمونه ایران منادی دفاع از آرمان فلسطین و مخالف حضور و نفوذ بیگانگان در منطقه است؛ در نتیجه همایش بزرگی مانند اربعین که حاوی شعارهای نهضت کربلا همچون عزت و ظلم ستیزی است، ناخواسته نقش محوری ایران و آرمان‌های انقلابی آن را برجسته می‌نماید.


قطعا ایران قصد سیاسی و حکومتی کردن مراسم مردمی اربعین را ندارد. عامل اصلی تجلی این مراسم میلیونی، توده‌های مردم هستند و میزبان هم کشور عراق است. اما در عین حال نگاه و تلاش جمهوری اسلامی آن است که همچون کنگره عظیم حج، از ظرفیت‌های معنوی مراسم اربعین بهره‌برداری شایسته صورت گیرد.


تحکیم وحدت مسلمانان، مبارزه با سلطه استکبار و دسیسه‌های صهیونیسم، مقابله با جریانات تکفیری، احیای هویت و عزت و اقتدار مسلمانان و... از جمله دستاوردهای ارزشمندی است که از دل آیین پرشکوه اربعین برآمده و در برابر اقدامات و توطئه‌های رنگارنگ دشمن سدی مستحکم ایجاد می‌کند.


چنین اموری در واقع امتداد گفتمان انقلاب اسلامی است که در منطقه و جهان موجی تازه آفرید و اینک در بستر مراسم اربعین بازتولید و تقویت شده و قدرت نرم ایران را به رخ جهانیان می‌کشد. توصیه رهبر معظم انقلاب اسلامی برای شرکت پرشور در زیارت اربعین به عنوان یکی از شعائر بزرگ الهی، حاکی از تاکید مجدد بر راهبردهای انقلاب اسلامی خصوصا ایجاد وحدت بین مسلمانان است.


ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر: