ارائه تضمین کتبی، هندسه تحریم ها را می شکند

به گزارش راهبرد معاصر؛ طی روزهای اخیر، بحث بر سر یکی از مهم ترین موضوعات اختلافی میان ایران و آمریکا (در پروسه احیای برجام) به نقطه اوج خود رسیده است! این موضوع، همان بازگشت تضمین محور به توافق هسته ای از وی آمریکاست. موضوعی که دولت بایدن تاکنون در شش دور مذاکرات وین زیر بار آن نرفته و کماکان اصرار دارد که ضمانتی کتبی و مدون جهت جلوگیری از خروج دولت فعلی یا بعدی در کاخ سفید از برجام ارائه نخواهد کرد.

روزنامه نیویورک تایمز در این خصوص به نقل از یکی از دیپلماتهای آمریکایی می نویسد: «ایرانی ها توافقی دائمی می خواهند که یک خواسته منطقی است اما هیچ دموکراسی واقعی! نمی‌تواند چیزی را که ایران می‌خواهد بدهد. برجام می‌تواند یک توافقنامه اجرایی باشد و هر رئیس جمهور آتی همانند ترامپ می‌تواند آن را اجرا نکند».

در خصوص ادعای مطرح شده از سوی مقامات و دیپلمات‌های آمریکایی دو نکته مهم وجود دارد که غیر قابل انکار است: نخست اینکه اصل اصرار طرف آمریکایی مبنی بر عدم ارائه تضمین در پروسه بازگشت به توافق هسته ای، معلول تلاش پشت پرده آمریکا در حفظ هندسه و هرم تحریم‌ها علیه ایران است. ریچارد نفیو و رابرت مالی ( مسئولین امور ایران در وزارت خارجه آمریکا) بارها در جلسات مخفیانه و آشکار تاکید کرده اند که بازگشت آمریکا به توافق هسته ای باید به گونه‌ای صورت گیرد که با اضلاع ساختار اصلی تحریم‌ها علیه ایران و امکان برقراری لحظه ای دوباره تحریم‌ها منافات و تعارضی نداشته باشد.

با این حال اگر آمریکا در خصوص پایبندی به برجام بخواهد «تضمین کتبی» ارائه کند، قطعا در صورت خروج یکجانبه و تاکتیکی از این توافق ناچار است هزینه هایی پرداخت کند. در این صورت، حفظ ساختار تحریم‌های یکجانبه و غیرقانونی آمریکا از سوی آمریکا و وضع دوباره تحریم‌های ضد ایرانی با مشکل مواجه خواهد شد. این همان خط قرمز دولت بایدن محسوب می شود!

نکته دوم اینکه اساسا در اینجا اهمیتی ندارد که «دولت بعدی آمریکا چه تصمیمی در قبال ایران می گیرد»، بلکه این موضوع اهمیت دارد که «هزینه تصمیم دولت آمریکا» در قبال خروج احتمالی در برجام تا چه اندازه ای سنگین خواهد بود. به عبارت بهتر، مقامات آمریکایی مختار هستند در توافق هسته ای بمانند یا نمانند اما ناچارند هزینه های خروج یکجانبه از توافق هسته ای را پرداخت کنند.

بر همین اساس، هر اندازه چنین هزینه‌ای بیشتر باشد، به همان نسبت ضرر بیشتری متوجه واشنگتن و متحدانش در نظام بین الملل خواهد شد . این روند، صرفا با اخذ تضمین کتبی از طرف آمریکای امکانپذیر خواهد بود. دولت آمریکا اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۹۷ از «برنامه جامع اقدام مشترک» (برجام) خارج شده و ضمن اعمال تحریم‌های متوقف شده ذیل این توافق، تحریم‌های دیگری علیه ایران وضع کرد. بدیهی است که در چنین شرایطی آمریکا ( به دلیل نقض یکطرفه برجام ) اساسا نمی تواند در موقعیت و جایگاهی برای ارائه تضمین شفافی در قبال حفظ توافق هسته ای قرار داشته باشد. باید از آمریکا در این خصوص تضمین کتبی گرفت. اگر قصد آمریکا واقعا احیای برجام باشد، چاره ای جز پذیرش این موضوع ندارد.