سیاست خارجی دولت سیزدهم؛ فرصت‌ها و تهدیدها-راهبرد معاصر
انتقاد تند و آتشین علی دایی از گل محمدی! قالیباف: کارنامه قابل قبولی در اداره کشور نداریم نتایج قرعه کشی ایران خودرو امروز ۳ آبان ۱۴۰۰+ اسامی برندگان ایران خودرو با کد پیگیری و کد ملی ماجرای مرگ ریحانه پارسا در ترکیه چیست؟ + عکس و واکنش مهدی کوشکی آیت الله رئیسی: اروپا نباید تحت فشار آمریکا قرار گیرد توضیحات میر کاظمی درباره افزایش قیمت حامل‌های انرژی در سال ۱۴۰۰ خبر مهم از زمان حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی واکنش‌ها به اظهارات جنجالی وزیر دفاع آلمان درباره استفاده از تسلیحات هسته‌ای علیه روسیه پاسخ وزارت بهداشت به اجباری یا اختیاری بودن واکسیناسیون کرونا عکس| استوری عجیب و غیر منتظره بازیگر جوان در مورد نامزدش عکس| دلنوشته مجری تلویزیون برای عزت الله مهر آوران جزئیات پرداخت یارانه 480 هزار تومانی به مدد جویان بهزیستی+ شرایط دریافت بیش از ۱۱ کشته و زخمی در انفجار دانشگاهی در چین+ فیلم روایت عجیب و دردناک بیماری که حین بیهوشی، بیدار شد ماجرای جنجالی تک خوانی یک بازیگر زن در تئاتر تفریح لئوناردو دی‌کاپریو و همسرش در هاوایی+ تصاویر تصادف وحشتناک یک تریلی حمل‌کننده چندین پژو پارس در جاده فسا به شیراز+ فیلم طرح عجیب طالبان برای پرداخت حقوق کارکنان علت صدای صوت هنگام ترمز گرفتن چیست؟ ثبت نام فروش فوری پادرا پلاس سایپا امروز 3 آبان 1400+ قیمت پادرا پلاس و سایت ثبت نام پادرا رئیس دستگاه قضا: از لغزش یک قاضی دلم به درد آمد امتحانات دانشجویان حضوری است؟ واکنش رئیس هیات فوتبال خوزستان به اعتراض پرسپولیس آخرین وضعیت پیگیری برای پرداخت پاداش پایان خدمت فرهنگیان در مجلس هشتگ اردوغان استعفا در ترکیه ترند شد+ عکس شرایط احراز طرح رتبه بندی مشاغل آموزشی/ رشته‌های مورد تایید برای ادامه تحصیل معلمان آخرین جزئیات از کاهش قیمت ۳ قلم محصول لبنی حمله پرسپولیسی‌ها به عوامل یک سریال خبر مهم دیوان عدالت اداری درباره سوابق خدمت معلمان دانشسراها اعدام در ملا عام مرد هوسران و شکارچی دختران نوجوان در مشهد مراحل ثبت‌نام متقاضیان مسکن در سامانه ثمن+ جزئیات و مدارک و شرایط ثبت نام قانون بازنشستگی برای این افراد تغییر کرد سفر اردوغان برای دیدار با علی اف به قره باغ خبر جدید از معرفی گزینه پیشنهادی دولت برای وزارت آموزش و پرورش خرید جدید استقلال در اصفهان وضعیت هشدار تمام شاخص های جمعیتی/ خطر جمعیت فوق سالمند بیخ گوش ایران جدیدترین قیمت طلا، سکه، دلار و ارز امروز ۳ آبان ۱۴۰۰ اینفوگرافیک| خطر ۱۷ میلیون واکسن نزده کنایه تند علی دایی به کارت هدیه یک میلیونیِ دلخانی علت سقوط شاخص بورس چیست؟ امروز؛ اولین پرواز مستقیم از خاک عربستان به اسرائیل آمار رسمی ازدواج و طلاق در ایران در ۱۰ سال گذشته محقق اردبیلی یا مقدس اردبیلی؟ حداقل و حداکثر هزینه خرید یک جهیزیه ایرانی چقدر است؟+ فیلم افزایش حقوق ۱۵ میلیونی معلمان با اجرای رتبه بندی معلمان صحت دارد؟ ️اطلاعیه مهم درباره ثبت‌نام وام ضروری بازنشستگان کشوری+ سایت ثبت نام خیز پیک ششم کرونا با افزایش بیماران بد حال کرونایی ماجرای حکم عجیب حبس و ضربه شلاق برای سرقت بادام هندی!+ عکس قالیباف: کالای ارزان‌ یارانه‌ای به دست مردم نرسید افشاگری مقام سابق سعودی از قصد بن سلمان برای ترور ملک عبدالله سفیر ایران در ارمنستان: دریافت عوارض از کامیون‌های ایرانی برخلاف توافق ۳ جانبه است ترامپ: آمریکا در حال مردن از درون است بن‌سلمان: درمورد بشار اسد و سوریه اشتباه کردیم سقوط دوباره لیر ترکیه وضعیت بورس امروز ۳ آبان ۱۴۰۰ تعیین سقف برای مشترکان پر‌مصرف برق+ جزئیات تأکید آیت الله رئیسی بر ضرورت تأمین انرژی پایدار تفاوت دوز یادآور و دوز اضافه واکسن کرونا چیست و به چه کسانی تزریق می‌شود؟ پوتین از بنت خواست در حمله به سوریه مراقب سربازان روس باشند قطعی ۴۸ ساعته گاز در دو منطقه تهران صحت دارد؟ ماجرای کتک زدن معتادان در کمپ ترک اعتیاد گرگان+ فیلم وقتی که روحانی به مخالفت ۳ وزیرش هم اعتنا نکرد جنجال ایرانمال در مراسم اختتامیه جشنواره فیلم کوتاه تهران نرخ دلار و انواع ارز امروز ۳ آبان ۱۴۰۰ نرخ اجاره سوئیت در تهران چند؟ همسر نازنین زاغری روبروی وزارت خارجه انگلیس چادر زد+ عکس فرانسه ماهواره نظامی پرتاب کرد واکنش واشنگتن به اخراج سفیر آمریکا اینفوگرافیک| شش نکته رهبر انقلاب درباره وظایف امت اسلامی برای اتحاد اسامی شهرهای مشمول طرح جهش تولید مسکن+ شرایط ثبت نام مسکن آیت‌الله رئیسی بازوبند پهلوانی را بر بازوی جابر صادق‌زاده بست شکست وزارت خارجه ترکیه در منصرف کردن اردوغان آیت االله رئیسی: قهرمانان مدال آور کشور باید حمایت شوند واکنش سعید جلیلی به سیلی خوردن استاندار آذربایجان شرقی حضور روحانی در دیدار امروز مسئولان با رهبر انقلاب+ عکس «آتابای» در بخش مسابقه جشنواره کمبریج انگلستان آیت‌الله رئیسی: آمریکا و اروپا دچار بحران در تصمیم‌گیری هستند رهبر انقلاب: اتحاد مسلمانان یک فریضه‌ی قطعی قرآنی است/ وحدت یک امر تاکتیکی نیست دیدار میهمانان کنفرانس وحدت اسلامى‌ و جمعی از مسئولان نظام با رهبر انقلاب واکنش نماینده مجلس به سفارش برای استخدام دخترش در وزات نفت نرگس آبیار عزادار شد آخرین خبر از زمان اکران گشت ارشاد ۳ و حواشی حضور ریحانه پارسا واکنش وزارت بهداشت به اظهارات الهیان درباره غدم برنامه خرید واکسن ایرانی دانلود مولودی و آهنگ ولادت پیامبر (ص) با نوای محمود کریمی، بنی فاطمه و حامد زمانی رئیس جمهور: صیانت از سلامت مردم از هر اقدامی ضروری‌تر است نتیجه تحقیقات اولیه حادثه دلخراش و مرگبار تیراندازی در صحنه فیلم برداری توسط الک بالدوین اولین حضور حسن ریوندی در تلویزیون و ماجرای ساخت فیلم طنز با رضا عطاران واکنش شهرزاد کمال زاده به انتقادات از سریال گاندو زمان پخش سریال سرجوخه خدمت افتخاری بازیگر سرشناس در حرم امام رضا (ع) + عکس ۲ کشته و زخمی بر اثر تیراندازی بازیگر مشهور هالیوود + جزئیات حادثه جزئیات شیوه جدید اعزام کاروان‌های زیارتی به عتبات فیلم‌نوشت | اسوه حسنه لوح| برادران امام لوح| پیام پهلوانان نماهنگ | افتخار سربازی ملت اطلاع نگاشت| قرارگاه آگاهی و امید نماهنگ | فرمان جهاد تبیین لوح| همان لباس سربازی فیلم|عزم دولت برای اختصاص سهام عدالت به بازماندگان تا پایان سال نماهنگ | پیام امید لوح| نشان هویت ملت نماهنگ | مفتخر به سلمان اینفوگرافیک| مزایا و دستاورد‌های طرح تسهیل صدور مجوز‌های کسب و کار چیست؟ فیلم| بین سطور واکسن وارداتی ماجرای لغو مجوز صوت و تصویر «روبیکا»+ علت جزئیات تکمیلی نتایج شمارش آرای ریاست جمهوری 1400+ آمار دقیق نتیجه نهایی انتخابات مجلس خبرگان رهبری تهران 1400 نتایج انتخابات شورا‌ی شهر استان تهران ۱۴۰۰+ اسامی آرای آیت الله رئیسی در تهران چقدر بود؟ نتایج انتخابات شورای شهر اراک 1400 نتایج انتخابات شورای شهر قزوین 1400 نتایج انتخابات شورای شهر کرمانشاه 1400 آمار دقیق انتخابات ریاست جمهوری 1400 به تفکیک استان‌ها+ جدول نتایج انتخابات شورای شهر ایلام 1400 نتایج انتخابات شورای شهر قم 1400 نتایج انتخابات شورای شهر ساری 1400 نتایج انتخابات شورای شهر تبریز ۱۴۰۰ نتایج انتخابات شورای شهر سنندج ۱۴۰۰ نتایج انتخابات شورای شهر همدان 1400 نتایج نهایی انتخابات ریاست جمهوری 1400/ آیت الله رییسی برنده انتخابات سیزدهم جدی‌ترین تهدید سایبری فعلی علیه ایران چیست؟ حکمرانی داده‌ها در دنیای دیجیتال مصادیق مجرمانه محیط زیستی جدید در فضای مجازی اعلام شد جریمه سنگین اپل از سوی سازمان ضد انحصار روسیه آپدیت جدید «تلگرام» به جنگ با «کلاب هاوس» رفت کلاب هاوس هک شد/ افشای اطلاعات شخصی ۱.۳ میلیون کاربر سارا بهرامی مهمان این هفته برنامه همرفیق+عکس تأیید هک اطلاعات ۱۵ هزار کاربر آمریکایی ۱۴.۵ میلیون آمریکایی به اینترنت ثابت دسترسی ندارند درخواست ترامپ از ایالت‌های آمریکا درباره غول‌های فناوری افزایش ظرفیت لایو اینستاگرام وقتی عربستان ثروتمند و نفت‌خیز هم از اینفلوئنسرها مالیات می‌گیرد همسریابی در فضای مجازی و کلاهبرداری از مردم اقوام ایرانی «اقلیت» نیستند تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیشه کریستال تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت آرد و گندم تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دامپروری و دام گوشتی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دانه های روغنی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیرینی و شکلات تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت فرش تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت نساجی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت چوب و مبلمان شکست استثناگرایی آمریکایی در عصر ترامپ به سمت دنیای پس از دلار پیش می رویم؟ خروج ترامپ از برجام؛ فشار حداکثری و نتایج حداقلی آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
راهبرد معاصر بررسی می کند؛

سیاست خارجی دولت سیزدهم؛ فرصت‌ها و تهدیدها

ایران ما درسالهای اخیر به دلیل تشدید تنش با کشورهای منطقه و همچنین سخت‌تر شدن ساختار تحریم‌های آمریکایی روزهای پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است. دستگاه سیاست خارجی دولت سیزدهم می‌تواند با توجه ویژه به مقوله «دیپلماسی اقتصادی» روابط با کشورهای جهان را نه با لنز امنیتی، بلکه براساس منافع مشترک و وابستگی متقابل تنظیم کند.
محمد بیات؛ کارشناس مسائل بین‌الملل
تاریخ انتشار: ۰۹:۵۵ - ۰۶ شهريور ۱۴۰۰ - 2021 August 28
کد خبر: ۱۰۰۰۴۸

سیاست خارجی دولت سیزدهم؛ فرصت‌ها و تهدیدها

 

به گزارش راهبرد معاصر؛  با گذشت بیش از 40 سال از پیروزی انقلاب اسلامی، نظام اسلامی ایران به ایستگاه سیزدهم رسید. اکنون کشور ما با چالش‌های متعددی در حوزه گوناگون اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی  و ... مواجه است. حوزه تنظیم روابط خارجی و حداکثر سازی منافع کشور در نظام بین الملل یکی از دیگر از ابر چالش‌های سیستم است.  در تعاریف کلاسیک، سیاست خارجی به سیاست‌ها و اهداف نظام سیاسی مستقر گفته می‌شود که در محیط آنارشیک بین‌المللی دنبال می‌شود. در نظام جمهوری اسلامی راهبرد کلی نظام توسط ارکان نظامی سیاسی گرفته می‌شود و دستگاه وزارت خارجه به عنوان بازوی «دیپلماسی» نظام تنها یکی از مجریان سیاست‌های ابلاغی است. در کنار عنصر دیپلماسی، نظام سیاسی کشور قوه قهریه خود در خارج از جغرافیای سیاسی کشور به وسیله نیروهای نظامی، بویژه سپاه قدس پیگیری می‌کند. حال با انتخاب دکتر امیر عبداللهیان به عنوان چهاردهمین وزیر خارجه جمهوری اسلامی، بسیاری از تحلیل‌گران حوزه روابط بین الملل و سیاست خارجی امیدوارند که تیم جدید سیاست خارجی بتواند با درک درست نظام بین‌الملل، فرصت‌های پیش رو کشور را افزایش داده و در مقابل تهدیداتی که تمامیت ارضی و امنیت ملی کشورمان را به مخاطره انداخته به حداقل برسانیم. در ادامه این یادداشت سعی خواهیم کرد تا به بررسی فرصتها و تهدیدهای پیش رو دستگاه سیاست خارجی کشور در دوران دولت سیزدهم بپردازیم.

 

«ترمیم روابط با عربستان سعودی»                       

با آغاز «بیداری اسلامی» در سال 2011 و بهم ریختن نظم داخلی کشورهای خاورمیانه، جمهوری اسلامی ایران و عربستان برای حاکم کردن جریانات نزدیک به خود در کشورهای منطقه منا وارد رقابتی بزرگ شدند. تهران به غیر از بحران سوریه، از جنبش‌های اسلام‌گرا و انقلابی حمایت می‌کرد. در مقابل ریاض با ترس از حاکم شدن سیستم‌های دموکراتیک در منطقه  جریانات اقتدارگرا را مورد حمایت قرار می‌داد. در دولت سیزدهم لازم است تا با تداوم مذاکرات امنیتی با محور محافظه‌کار و استفاده از کنفرانس منطقه‌ای بغداد، روابط خود با کشورهای عضو شورای همکاری به رهبری ریاض ترمیم کرده و به حالت عادی دربیاورد. تلاش برای اتمام جنگ یمن، تشکیل دولت وحدت ملی در لبنان و گسترش روابط در حوزه‌های اقتصادی، تغییرات اقلیمی و مبارزه با آلودگی‌های زیست محیطی می‌تواند آغاز مناسبی برای بهبود روابط میان تهران-ریاض باشد.

 

«فعال سازی مسیرهای کریدوری»

ایران در روابط خود با قدرتهای بزرگ آسیایی، با توجه به موقعیت ممتاز جغرافیایی خود به دنبال عبور مسیرهای ارتباطی بین المللی از مرزها است. احیاء کریدور شمال-جنوب (هند، ایران و روسیه) و فعال‌سازی مسیرهای ابر طرح «جاده ابریشم جدید» می‌تواند ضمن تبدیل کردن ایران به قطب ترانزیتی منطقه، سبب کم اثر شدن تحریم‌های آمریکایی شود. امروزه رقبای ما در منطقه بویژه ترکیه، قطر و امارات عربی متحده بشدت به دنبال تبدیل شدن به مسیرهای اصلی انتقال انرژی و کالا در منطقه اوراسیا هستند. متاسفانه  در سالهای اخیر به دلیل سایه سنگین تحریم‌های بین‌المللی شرکا ما ریسک نکرده و تکمیل این پروژه‌ها را دنبال نکردند. بی‌شک یکی از پروژه‌های اصلی وزارت خارجه دولت سیزدهم باید گسترش و بازسازی مسیرهای زمینی، ریلی و هوایی برای اجرای طرح‌های کریدوری بزرگ در منطقه غرب آسیا باشد.

 

«اولویت بخشی به دیپلماسی اقتصادی»

جمهوری اسلامی ایران دارای 15 همسایه (7 کشور مرز زمینی و 8 کشور مرز دریایی) در چهار گوشه جغرافیای سیاسی خود است. جمعیت این همسایگان در مجموع حدود 600 میلیون نفر برآورد می‌شود که بازاری بی نظیر به ارزش 100 میلیارد دلار را به وجود آوردند. این در حالی است که سهم ایران از این بازار بزرگ تنها 2% است؛ در حالی که این عدد می‌تواند تا 10% افزایش پیدا کند. طی دهه‌های اخیر نوع روابط جمهوری اسلامی با همسایگان خود دارای فراز و نشیب بسیاری بوده است. برخی کشورها مانند روسیه، ترکیه، عراق، عمان، قطر، پاکستان دارای روابط حسنه‌ای با تهران هستند و برخی دیگر مانند عربستان سعودی، بحرین، امارات عربی متحده و ... ایران را تهدیدی علیه امنیت ملی خود ارزیابی می‌کنند. دولت سیزدهم می‌تواند با اولویت دادن به «دیپلماسی اقتصادی» کالاها، خدمات و فناوری‌های ایرانی را به سوی بازارهای منطقه‌ای و جهانی هدایت کند. تداوم نگاه صرف امنیتی به دستگاه سیاست خارجی تنها به تداوم وضعیت غیر قابل کنونی و سطح پایین تجارت خارجی منجر خواهد شد.

 

«گسترش روابط با قدرتهای نوظهور»

در حالی که با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، اندیشمندان آمریکایی مانند فوکویاما ندای پایان تاریخ سر می‌دانند و ایالات متحده آمریکا را یگانه هژمون جهانی معرفی می‌کردند؛ اما تحولات بعد از بحران مالی سال 2008 نشان داد که تا چه اندازه این ابر قدرت آسیب پدیر است. در نظریات جدید روابط بین‌الملل نظم کنونی عالم یک-چند قطبی معرفی می‌شود. قدرتهای نو ظهور اقتصادی عضو پیمان «بریکس» یعنی چین، روسیه، هند، آفریقای جنوبی و برزیل می‌توانند مسیر جدیدی برای باز تعریف شرکای اقتصادی اصلی ما در حوزه انرژی، ترانزیت، صادرات کالا، انتقال فناوری؛ سرمایه گذاری‌های مشترک و ... کمک کند. هم اکنون جمهوری اسلامی قرارداد راهبردی 25 ساله با جمهوری خلق چین به امضاء رسانده و در حال نهایی کردن قراردادی مشابه با روسیه است. به نظر می‌رسد دستگاه سیاست خارجی دولت سیزدهم بتواند در طرحی ابتکاری پیش قدم شده و چنین پیشنهادهای اقتصادی را با هند، برزیل و آفریقای جنوبی درمیان بگذارد و به اقتصاد کشور رونق ببخشد.

 

«تقویت محور مقاومت»

در منطقه خاورمیانه کشورهای مهم و تاثیر گذار سعی دارند تا فراتر از مرز دولت-ملت‌های قراردادی، نقشه جغرافیایی را به شکل طبیعی آن مشاهده و «عمق راهبردی» خود را مشخص کنند. بر همین اساس جمهوری اسلامی ایران به عنوان گهواره تمدن «ایرانشهر»، مهد جنبش‌های‌ اسلام‌گرا در جهان اسلام و قطب اصلی جهان تشیع می‌تواند نفوذ خود را از جنوب آسیا تا آب‌های مدیترانه گسترش دهد. در سال‌های اخیر شبکه نیروهای مقاومت در سراسر منطقه توانستند در حوادث بزرگ تاریخی مانند ظهور فتنه داعش، بحران سوریه، جنگ افغانستان، مبارزه با رژیم صهیونیستی و تقابل سخت با ایالات متحده آمریکا به عنوان عنصری ایمانی و  وفادار به تقویت امنیت ملی ما کمک کنند. به عبارت دیگر نیروهای مقاومت در خارومیانه به عنوان بازوی منطقه‌ای ایران عمل کرده و تهدیدات را در مبدا آن نابود یا کنترل می‌کنند. در چنین شرایطی عقل سلیم حکم می‌کند تا جمهوری اسلامی ایران به عنوان قلب محور مقاومت با اتخاذ سیاست هماهنگ میان «میدان» و «دیپلماسی»، به تقویت گروه‌های مقاومت در ابعاد مختلف نظامی، سیاسی و اقتصادی بپردازد تا از این طریق مسیر تثبیت دست‌آوردهای مقاومت در مذاکرات سیاسی با کشورهای منطقه بیش از پیش هموار شود.

 

«گسترش روابط با کشورهای قاره آفریقا»

قاره آفریقا به عنوان دومین قاره بزرگ جهان یکی از مناطق تقریبا بکر و فوق العاده برای حضور اقتصادی ایران در بازارهای فرا منطقه‌ای محسوب می‌شود. طبق پیش بینی مرکز تحقیقات «پیو» جمعیت قاره آفریقا در دهه‌های آینده از 1.3 میلیارد نفر به 4.3 میلیارد نفر خواهد رسید! این قاره میزبان منابع طبیعی همچون طلا، الماس، اورانیوم، نفت، گاز و ... می‌باشد که به کشورهای حاضر در این قاره، این فرصت را می‌دهد تا با فروش یا فرآوری این موارد تولید ناخالص داخلی خود را افزایش دهند. همچنین قاره سیاه از شمال به دریای مدیترانه، از شمال شرق به کانال سوئز و دریای سرخ، از شرق به خلیج عدن، از جنوب شرق به اقیانوس هند و از غرب به اقیانوس اطلس راه دارد. چنین پتانسیل‌های اقتصادی سبب آن گردیده است تا قدرتهای جهانی و منطقه به جای حرکت به سمت بازارهای حوزه آتلانتیک یا  آسیا پاسفیک به سمت بازارهای قاره سیاه هجوم بیاورند. نگاهی به تنش‌های موجود دراین منطقه، این نکته را به ما یادآوری می‌کند تا جمهوری اسلامی ایران با برقراری روابط نزدیک با پایتخت‌های آفریقایی پای شرکت‌ها و تجار ایرانی را به این منطقه باز کند.

 

«تداوم راهبرد جلوگیری از نفوذ رژیم صهیونیستی در منطقه»

یکی از چالش‌های اساسی که منافع ایران را در دوران ریاست آیت الله رئیسی تهدید میکند تداوم روند عادی سازی روابط میان کشورهای منطقه «منا» با رژیم صهیونیستی و تشکیل یک بلوک منطقه‌ای علیه نفوذ و منافع تهران است. آمریکا برای کنترل رقیب اصلی خود یعنی چین مجبور است تا حوزه حضور ژئواستراتژیک خود را از منطقه غرب آسیا به جنوب شرقی آسیا تغییر دهد. به همین دلیل تل‌آویو بسیار نگران امنیت خود در دوران خلاء عدم حضور آمریکا در منطقه است. در چنین شرایطی ممکن است واشنگتن پیش از خروج نیروهایش از افغانستان، سوریه و عراق به کشورهای عربی فشار بیاورد تا آنها را وارد بلوک رژیم صهیونیستی کند. راهبرد ایران برای مقابله با این طرح صهیونیستی باید سرعت بخشیدن به آهنگ مذاکرات با کشورهای مهم منطقه بویژه عربستان سعودی و ترکیه باشد تا از این طریق جلو پیش‌روی رژیم صهیونیستی و انزوا خود را بگیرد.

 

«استمرار رقابت منفی با قدرتهای منطقه‌ای»

نظم امنیتی منطقه خاورمیانه به دلیل تحولات مهم ژئوپلیتیکی همچون فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، حمله نظامی آمریکا به عراق و افغانستان، بیداری اسلامی، ظهور فتنه داعش و کودتاهای مورد حمایت محور محافظه‌کار نظم منطقه وارد مرحله‌ای سیال شده است که در آن هر یک از قدرتهای منطقه می‌کوشند تا نفوذ خود را افزایش داده و اصطلاحا «سهم بیشتری از کیک بردارند». جمهوری اسلامی ایران می‌تواند با کمک بازیگران صلح‌ساز منطقه به جای تداوم «رقابت منفی» با قدرتهای منطقه به سمت تاکید بر منافع و همکاری‌های مشترک حرکت کند. اتخاذ این راهبرد مثبت می‌تواند سبب کاهش مخاطرات امنیتی در منطقه شده و سیاست خارجی اما با هزینه کمتری دنبال شود.

 

بهره سخن

در این یادداشت سعی شد تا به عمده فرصتها و نقاط تهدیدی که می‌تواند مسیر پیش رو دستگاه سیاست خارجی دولت سیزدهم را تسهیل کند یا مانعی بر سر آن باشد، بررسی شود. ایران ما درسالهای اخیر به دلیل تشدید تنش با کشورهای منطقه و همچنین سخت‌تر شدن ساختار تحریم‌های آمریکایی روزهای پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است. دستگاه سیاست خارجی دولت سیزدهم می‌تواند با توجه ویژه به مقوله «دیپلماسی اقتصادی» روابط با کشورهای جهان را نه با لنز امنیتی، بلکه براساس منافع مشترک و وابستگی متقابل تنظیم کند. براساس مواضع اعلامی سید ابراهیم رئیسی در رقابت‌های انتخاباتی و کنفرانس‌های خبری، اولویت نخست دولت ایشان بهبود شاخص‌های کلان اقتصادی و معیشت مردم است. بر همین اساس وزارت امور خارجه در دوران صدارت امیر عبداللهیان می‌تواند تبدیل به یکی از وزارت خانه‌های پیشرو در زمینه توسعه اقتصادی شود.  

 

مطالب مرتبط
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده