سیاست خارجی دولت سیزدهم؛ فرصت‌ها و تهدیدها-راهبرد معاصر
قیمت روز خودرو‌های سایپا و ایران خودرو ۳ مهر ۱۴۰۰ مداحی زیبای حاج مهدی رسولی به مناسبت ایام اربعین+ فیلم محرومیت کار دست مربی استقلال می‌دهد؟ آخرین قیمت طلا و سکه در امروز شنیه ۳ مهر ۱۴۰۰ سخنان سرلشکر باقری به مناسبت روز سرباز آغاز مدرسه تلویزیونی از امروز شنبه سوم مهر ۱۴۰۰+ جدول برنامه‌های آموزشی وزیر دفاع:‌ دانش آموزان ذخیره‌های راهبردی جمهوری اسلامی هستند فیلم|لحظه دستگیری سارقان مسلح غرب تهران به جای لغو تحریم‌ها بر خنثی سازی تحریم‌ها تکیه شود کنایه پاشازاده به جنجال‌های استقلال آخرین خبر از رتبه بندی معلمان/ تعیین تکلیف و تصویب لایحه رتبه بندی معلمان تا پایان مهر توضیحات سرپرست آموزش و پرورش درباره زمان حضور تمام دانش آموزان در مدارس آیا چین واردات نفت از ایران را متوقف کرده است؟ 10 ماسک برتر صورت را بشناسید واکنش شدید اللحن احزاب عراقی به برگزاری نشست صهیونیستی در اربیل اولین اقدام مدیرعامل جدید استقلال سردار سلامی: علی لندی نشان داد روح شجاعت و پیشتازی در خطرپذیری همچنان جاری است فیلم| مراسم تشییع علی لندی و استقبال از پیکر وی در شهرستان ایذه نرخ ارز دلار سکه طلا یورو امروز ۳ مهر۱۴۰۰+ جدول طرح جدید مجلس برای همسان سازی حقوق بازنشستگان ۱۴۰۰+ جزئیات زمان اعلام نتایج نهایی کنکور سراسری و ارشد ۱۴۰۰+ جزئیات ۲ بازیکن جدید در فهرست تازه مربی استقلال اینترنت رایگان، هدیه وزیر ارتباطات برای معلمان، دانشجویان و اساتید+ جزئیات اعطای مدال عالی پدافند غیرعامل به شهید علی لندی عکس| قیافه متفاوت فرهاد مجیدی در کنار عادل فردوسی پور دستگیری سارقان مسلح متواری بزرگراه همت + تصاویر زمان اعلام نتایج قرعه کشی ایران خودرو رانا پلاس ویژه مهر ۱۴۰۰+ لینک سایت اعلام اسامی برندگان راناپلاس ایران خودرو توضیحات امیر عبداللهیان درباره زمان بازگشت ایران به مذاکرات وین وضعیت بورس امروز ۳ مهر ۱۴۰۰ قطع عضو یک زائر اربعین پس از ورود غیر قانونی به بی راهه‌های مرز مهران تسلیت رهبر انقلاب اسلامی به خانواده علی لندی قهرمان نوجوان ایذه‌ای آخرین مهلت ثبت نام فروش فوری ایران خودرو ویژه مهر ۱۴۰۰+ لینک ثبت نام ایران خودرو رانا پلاس امروز ۳ مهر ۱۴۰۰ مرز مهران برای رفتن زوار اربعین باز شد؟ نقشه عجیب برای گرفتن حضانت فرزند هوو! ناگفته‌هایی از زندگی علی لندی نوجوان فداکار ایذه‌ای + عکس و فیلم ماجرای جدید درباره جدایی محمد نادری از استقلال پرسش مهر رئیس جمهور از دانش‌آموزان چه بود؟ هشدار سیلاب ناگهانی و کاهش دما در برخی استان‌ها زوال عقل را با یک قرص ساده درمان کنید آیت الله رئیسی: هیچ‌کس نباید به خاطر فقر از تحصیل باز بماند+ وضعیت واکسیناسیون معلمان و دانش آموزان دستور الکاظمی برای تسهیل ورود زائران ایرانی از مرز مهران به عراق نواخته شدن زنگ آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۰ برای ۱۵ میلیون دانش آموز طالبان: خواستار توسعه روابط با ایران هستیم توضیحات جدید نماینده مجلس درباره بررسی طرح رتبه بندی معلمان آمار کرونا ۲ مهر ۱۴۰۰/ فوت ۲۸۴ بیمار جدید در ۲۴ ساعت گذشته علم‌الهدی: قدرت نظام و انقلاب تا ۱۰متری مرز اسرائیل پیش رفته بیانیه سپاه: اخراج آمریکا از منطقه قطعی است جزئیات بازگشایی حضوری مدارس و آغاز سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ از فردا سوم مهر ماه کیمیا گیلانی مجری تلویزیون ازدواج کرد+ بیوگرافی و تصاویر خبر مهم معاون وزیر راه و شهرسازی درباره مسکن ساعت کاری بانک‌ها در نیمه دوم سال تغییر کرد؟ قیمت رسمی بلیت اتوبوس مهران - تهران برای زائران اربعین سهام عدالت امروز جمعه ۲ مهر ۱۴۰۰ چقدر می‌ارزد؟ امیر عبداللهیان: دولت آمریکا با حفظ تحریم ها‌ی ضد ایرانی نشانه منفی ارسال می‌کند واکنش به خبر حذف شبکه شاد توسط ۳۰۰ هزار معلم ایران محور جلسه بلینکن با وزرای خارجه شورای همکاری خلیج فارس طالبان: مجازات قطع دست و اعدام به افغانستان بر می‌گردد تماس تلفنی گانتز و وزیر دفاع آمریکا درباره ایران جدیدترین رنگ بندی کرونایی کشور امروز ۲ مهر ۱۴۰۰ آخرین وضعیت بارش‌ها و ذخایر آبی کشور/ پایان خشک‌ترین سال نیم قرن اخیر این نسخه از واتساپ را حذف کنید تلاش جمهوری خواهان برای بلوکه کردن دارایی‌های ایران ادعای مقام آمریکایی درباره برجام دومین کشتی سوختی از ایران به بندر سوریه رسید اخبار اربعین 1400/ دستور ویژه الکاظمی به مناسبت اربعین سردار فدوی: آمریکا در موضع انفعال دربرابر انقلاب قرار دارد گوترش: موضع ایران در خصوص افغانستان، موضع اصولی است تصویب چند طرح ضد ایرانی در مجلس نمایندگان آمریکا سفر رئیس جمهور به ایلام/ آیت الله رئیسی: دولت برنامه‌های مهمی برای توسعه ایلام دارد رهبر انقلاب: ملت ایران یادگار ارجمند دفاع مقدس را هرگز از خاطر نخواهد برد دبیر شورای عالی مناطق آزاد منصوب شد رژیم صهیونیستی و آمریکا از توان نظامی ایران به شدت هراس دارند مهلت ثبت‌نام وام ودیعه مسکن تمدید شد دیدار امیرعبداللهیان با برهم صالح/ اراده عراق برای ارتقای همه جانبه روابط با ایران اعلام شرایط جدید رجیستری گوشی+ وضعیت گوشی مسافران مهلت ثبت نام وام ودیعه مسکن تمدید می‌شود؟ استفتاء رهبر معظم انقلاب درباره گواهی تقلبی تزریق واکسن برای زیارت اربعین تکلیف فصل دوم بانوی عمارت چه شد؟ اخذ تاییدیه نقل و انتقال خودرو در دفاتر اسناد رسمی لازم است؟ رسوب ۱۴۰هزار خودرو در پارکینگ خودروسازها نماهنگ «جای ما خالی» با نوای میثم مطیعی لوح| همان لباس سربازی درگذشت پدر و مادر بازیگر مشهور ایرانی در کمتر از یک روز+ عکس درگذشت مداح سرشناس مازندرانی حاج رشید بریمانی+ عکس استفتاء از رهبر معظم انقلاب درباره شرکت در پیاده روی اربعین آخرین وضعیت بازگشایی مرز‌های زمینی و تردد زائران پیاده روی اربعین ۱۴۰۰ ماجرای کلیپ جنجالی هواپیما و وضعیت عجیب مسافران پرواز اربعین چه بود؟+ فیلم مراسم تشییع و خاکسپاری پیر غلام اهل بیت حاج حجت کسری+ تصاویر فیلم|عزم دولت برای اختصاص سهام عدالت به بازماندگان تا پایان سال نصب سنگ مزار و جزئیات پخش زنده مراسم چهلم ارشا اقدسی+ فیلم نماهنگ اربعینی «دلشوره» با نوای حسین طاهری+ ویدئو نماهنگ | پیام امید لوح| نشان هویت ملت نماهنگ | مفتخر به سلمان اینفوگرافیک| مزایا و دستاورد‌های طرح تسهیل صدور مجوز‌های کسب و کار چیست؟ فیلم| بین سطور واکسن وارداتی نماهنگ| نذر عباس ماجرای لغو مجوز صوت و تصویر «روبیکا»+ علت فیلم| انفجار تانکر سوخت در لبنان نماهنگ | عزاداری خالصانه؛ رعایت مومنانه صوت| نوحه پر کشیده هر دل عاشق به سوی کربلا تصاویر| مراسم تشییع و خاکسپاری علی سلیمانی فیلم‌نوشت | ملت حسین به رهبری حسین اطلاع‌نگاشت | آرایش دفاعی جدید در مقابل کرونا سخن‌نگاشت | پیام تلویزیونی درباره وضعیت بیماری کرونا جزئیات تکمیلی نتایج شمارش آرای ریاست جمهوری 1400+ آمار دقیق نتیجه نهایی انتخابات مجلس خبرگان رهبری تهران 1400 نتایج انتخابات شورا‌ی شهر استان تهران ۱۴۰۰+ اسامی آرای آیت الله رئیسی در تهران چقدر بود؟ نتایج انتخابات شورای شهر اراک 1400 نتایج انتخابات شورای شهر قزوین 1400 نتایج انتخابات شورای شهر کرمانشاه 1400 آمار دقیق انتخابات ریاست جمهوری 1400 به تفکیک استان‌ها+ جدول نتایج انتخابات شورای شهر ایلام 1400 نتایج انتخابات شورای شهر قم 1400 نتایج انتخابات شورای شهر ساری 1400 نتایج انتخابات شورای شهر تبریز ۱۴۰۰ نتایج انتخابات شورای شهر سنندج ۱۴۰۰ نتایج انتخابات شورای شهر همدان 1400 نتایج نهایی انتخابات ریاست جمهوری 1400/ آیت الله رییسی برنده انتخابات سیزدهم جدی‌ترین تهدید سایبری فعلی علیه ایران چیست؟ حکمرانی داده‌ها در دنیای دیجیتال مصادیق مجرمانه محیط زیستی جدید در فضای مجازی اعلام شد جریمه سنگین اپل از سوی سازمان ضد انحصار روسیه آپدیت جدید «تلگرام» به جنگ با «کلاب هاوس» رفت کلاب هاوس هک شد/ افشای اطلاعات شخصی ۱.۳ میلیون کاربر سارا بهرامی مهمان این هفته برنامه همرفیق+عکس تأیید هک اطلاعات ۱۵ هزار کاربر آمریکایی ۱۴.۵ میلیون آمریکایی به اینترنت ثابت دسترسی ندارند درخواست ترامپ از ایالت‌های آمریکا درباره غول‌های فناوری افزایش ظرفیت لایو اینستاگرام وقتی عربستان ثروتمند و نفت‌خیز هم از اینفلوئنسرها مالیات می‌گیرد همسریابی در فضای مجازی و کلاهبرداری از مردم اقوام ایرانی «اقلیت» نیستند تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیشه کریستال تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت آرد و گندم تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دامپروری و دام گوشتی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت دانه های روغنی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت شیرینی و شکلات تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت فرش تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت نساجی تیزر برنامه تلویزیونی منهای نفت با موضوع صنعت چوب و مبلمان شکست استثناگرایی آمریکایی در عصر ترامپ به سمت دنیای پس از دلار پیش می رویم؟ خروج ترامپ از برجام؛ فشار حداکثری و نتایج حداقلی آیا عراق می تواند از نیروهای امریکایی خالی شود؟ مرگ ابوبکر البغدادی؛ کشته شدن سرکرده داعش چه پیامدی دارد؟ بازوهای نیابتی ایران در منطقه قدرتمندتر از همیشه درس‌های جنگ یمن برای اسرائیل وحدت میان جریان های سیاسی ایران در سایه سیاست فشار حداکثری آمریکا دولت پنهان در لبنان شکست سیاست فشار حداکثری ترامپ در قبال ایران/درهای مذاکره با ایران باز است طرح صهیونیست ها برای اشغال دره اردن رویای چین در هفتاد سالگی؛ خیلی دور، خیلی نزدیک سبک مبارزه تشکیلات خودگردان و اتحادیه اروپا برای حفظ کرانه باختری طرحی برای ایجاد یک سازه امنیتی در خاورمیانه تاریخ سری فشار اسرائیل برای حمله به ایران بررسی صنعت انیمیشن در منهای نفت/ ژاپن چگونه صنعت انیمیشن جهان را قبضه کرد؟ + فیلم منهای نفت: درآمد 16 هزار بشکه نفت تنها در یک سوله پرورش ماهی بررسی صنعت پرورش ماهی در مستند منهای نفت + تیزر بررسی صنعت لبنیات در مستند منهای نفت/ اشتغال یک میلیون نفری شیر و لبنیات منهای نفت: درآمد یک میلیارد دلاری پسته ایران/ هیچ کشوری توان تولید پسته مرغوب ایران را ندارد همه ابعاد تحریم؛ فرصت‌ها و تهدیدها تحریم‌ها به مبادلات ما با شرکت‌های کوچک اروپایی آسیبی نمی‌زند/ نرخ کنونی دلار بالاتر از نرخ واقعی آن است
راهبرد معاصر بررسی می کند؛

سیاست خارجی دولت سیزدهم؛ فرصت‌ها و تهدیدها

ایران ما درسالهای اخیر به دلیل تشدید تنش با کشورهای منطقه و همچنین سخت‌تر شدن ساختار تحریم‌های آمریکایی روزهای پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است. دستگاه سیاست خارجی دولت سیزدهم می‌تواند با توجه ویژه به مقوله «دیپلماسی اقتصادی» روابط با کشورهای جهان را نه با لنز امنیتی، بلکه براساس منافع مشترک و وابستگی متقابل تنظیم کند.
محمد بیات؛ کارشناس مسائل بین‌الملل
تاریخ انتشار: ۰۹:۵۵ - ۰۶ شهريور ۱۴۰۰ - 2021 August 28
کد خبر: ۱۰۰۰۴۸

سیاست خارجی دولت سیزدهم؛ فرصت‌ها و تهدیدها

 

به گزارش راهبرد معاصر؛  با گذشت بیش از 40 سال از پیروزی انقلاب اسلامی، نظام اسلامی ایران به ایستگاه سیزدهم رسید. اکنون کشور ما با چالش‌های متعددی در حوزه گوناگون اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی  و ... مواجه است. حوزه تنظیم روابط خارجی و حداکثر سازی منافع کشور در نظام بین الملل یکی از دیگر از ابر چالش‌های سیستم است.  در تعاریف کلاسیک، سیاست خارجی به سیاست‌ها و اهداف نظام سیاسی مستقر گفته می‌شود که در محیط آنارشیک بین‌المللی دنبال می‌شود. در نظام جمهوری اسلامی راهبرد کلی نظام توسط ارکان نظامی سیاسی گرفته می‌شود و دستگاه وزارت خارجه به عنوان بازوی «دیپلماسی» نظام تنها یکی از مجریان سیاست‌های ابلاغی است. در کنار عنصر دیپلماسی، نظام سیاسی کشور قوه قهریه خود در خارج از جغرافیای سیاسی کشور به وسیله نیروهای نظامی، بویژه سپاه قدس پیگیری می‌کند. حال با انتخاب دکتر امیر عبداللهیان به عنوان چهاردهمین وزیر خارجه جمهوری اسلامی، بسیاری از تحلیل‌گران حوزه روابط بین الملل و سیاست خارجی امیدوارند که تیم جدید سیاست خارجی بتواند با درک درست نظام بین‌الملل، فرصت‌های پیش رو کشور را افزایش داده و در مقابل تهدیداتی که تمامیت ارضی و امنیت ملی کشورمان را به مخاطره انداخته به حداقل برسانیم. در ادامه این یادداشت سعی خواهیم کرد تا به بررسی فرصتها و تهدیدهای پیش رو دستگاه سیاست خارجی کشور در دوران دولت سیزدهم بپردازیم.

 

«ترمیم روابط با عربستان سعودی»                       

با آغاز «بیداری اسلامی» در سال 2011 و بهم ریختن نظم داخلی کشورهای خاورمیانه، جمهوری اسلامی ایران و عربستان برای حاکم کردن جریانات نزدیک به خود در کشورهای منطقه منا وارد رقابتی بزرگ شدند. تهران به غیر از بحران سوریه، از جنبش‌های اسلام‌گرا و انقلابی حمایت می‌کرد. در مقابل ریاض با ترس از حاکم شدن سیستم‌های دموکراتیک در منطقه  جریانات اقتدارگرا را مورد حمایت قرار می‌داد. در دولت سیزدهم لازم است تا با تداوم مذاکرات امنیتی با محور محافظه‌کار و استفاده از کنفرانس منطقه‌ای بغداد، روابط خود با کشورهای عضو شورای همکاری به رهبری ریاض ترمیم کرده و به حالت عادی دربیاورد. تلاش برای اتمام جنگ یمن، تشکیل دولت وحدت ملی در لبنان و گسترش روابط در حوزه‌های اقتصادی، تغییرات اقلیمی و مبارزه با آلودگی‌های زیست محیطی می‌تواند آغاز مناسبی برای بهبود روابط میان تهران-ریاض باشد.

 

«فعال سازی مسیرهای کریدوری»

ایران در روابط خود با قدرتهای بزرگ آسیایی، با توجه به موقعیت ممتاز جغرافیایی خود به دنبال عبور مسیرهای ارتباطی بین المللی از مرزها است. احیاء کریدور شمال-جنوب (هند، ایران و روسیه) و فعال‌سازی مسیرهای ابر طرح «جاده ابریشم جدید» می‌تواند ضمن تبدیل کردن ایران به قطب ترانزیتی منطقه، سبب کم اثر شدن تحریم‌های آمریکایی شود. امروزه رقبای ما در منطقه بویژه ترکیه، قطر و امارات عربی متحده بشدت به دنبال تبدیل شدن به مسیرهای اصلی انتقال انرژی و کالا در منطقه اوراسیا هستند. متاسفانه  در سالهای اخیر به دلیل سایه سنگین تحریم‌های بین‌المللی شرکا ما ریسک نکرده و تکمیل این پروژه‌ها را دنبال نکردند. بی‌شک یکی از پروژه‌های اصلی وزارت خارجه دولت سیزدهم باید گسترش و بازسازی مسیرهای زمینی، ریلی و هوایی برای اجرای طرح‌های کریدوری بزرگ در منطقه غرب آسیا باشد.

 

«اولویت بخشی به دیپلماسی اقتصادی»

جمهوری اسلامی ایران دارای 15 همسایه (7 کشور مرز زمینی و 8 کشور مرز دریایی) در چهار گوشه جغرافیای سیاسی خود است. جمعیت این همسایگان در مجموع حدود 600 میلیون نفر برآورد می‌شود که بازاری بی نظیر به ارزش 100 میلیارد دلار را به وجود آوردند. این در حالی است که سهم ایران از این بازار بزرگ تنها 2% است؛ در حالی که این عدد می‌تواند تا 10% افزایش پیدا کند. طی دهه‌های اخیر نوع روابط جمهوری اسلامی با همسایگان خود دارای فراز و نشیب بسیاری بوده است. برخی کشورها مانند روسیه، ترکیه، عراق، عمان، قطر، پاکستان دارای روابط حسنه‌ای با تهران هستند و برخی دیگر مانند عربستان سعودی، بحرین، امارات عربی متحده و ... ایران را تهدیدی علیه امنیت ملی خود ارزیابی می‌کنند. دولت سیزدهم می‌تواند با اولویت دادن به «دیپلماسی اقتصادی» کالاها، خدمات و فناوری‌های ایرانی را به سوی بازارهای منطقه‌ای و جهانی هدایت کند. تداوم نگاه صرف امنیتی به دستگاه سیاست خارجی تنها به تداوم وضعیت غیر قابل کنونی و سطح پایین تجارت خارجی منجر خواهد شد.

 

«گسترش روابط با قدرتهای نوظهور»

در حالی که با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، اندیشمندان آمریکایی مانند فوکویاما ندای پایان تاریخ سر می‌دانند و ایالات متحده آمریکا را یگانه هژمون جهانی معرفی می‌کردند؛ اما تحولات بعد از بحران مالی سال 2008 نشان داد که تا چه اندازه این ابر قدرت آسیب پدیر است. در نظریات جدید روابط بین‌الملل نظم کنونی عالم یک-چند قطبی معرفی می‌شود. قدرتهای نو ظهور اقتصادی عضو پیمان «بریکس» یعنی چین، روسیه، هند، آفریقای جنوبی و برزیل می‌توانند مسیر جدیدی برای باز تعریف شرکای اقتصادی اصلی ما در حوزه انرژی، ترانزیت، صادرات کالا، انتقال فناوری؛ سرمایه گذاری‌های مشترک و ... کمک کند. هم اکنون جمهوری اسلامی قرارداد راهبردی 25 ساله با جمهوری خلق چین به امضاء رسانده و در حال نهایی کردن قراردادی مشابه با روسیه است. به نظر می‌رسد دستگاه سیاست خارجی دولت سیزدهم بتواند در طرحی ابتکاری پیش قدم شده و چنین پیشنهادهای اقتصادی را با هند، برزیل و آفریقای جنوبی درمیان بگذارد و به اقتصاد کشور رونق ببخشد.

 

«تقویت محور مقاومت»

در منطقه خاورمیانه کشورهای مهم و تاثیر گذار سعی دارند تا فراتر از مرز دولت-ملت‌های قراردادی، نقشه جغرافیایی را به شکل طبیعی آن مشاهده و «عمق راهبردی» خود را مشخص کنند. بر همین اساس جمهوری اسلامی ایران به عنوان گهواره تمدن «ایرانشهر»، مهد جنبش‌های‌ اسلام‌گرا در جهان اسلام و قطب اصلی جهان تشیع می‌تواند نفوذ خود را از جنوب آسیا تا آب‌های مدیترانه گسترش دهد. در سال‌های اخیر شبکه نیروهای مقاومت در سراسر منطقه توانستند در حوادث بزرگ تاریخی مانند ظهور فتنه داعش، بحران سوریه، جنگ افغانستان، مبارزه با رژیم صهیونیستی و تقابل سخت با ایالات متحده آمریکا به عنوان عنصری ایمانی و  وفادار به تقویت امنیت ملی ما کمک کنند. به عبارت دیگر نیروهای مقاومت در خارومیانه به عنوان بازوی منطقه‌ای ایران عمل کرده و تهدیدات را در مبدا آن نابود یا کنترل می‌کنند. در چنین شرایطی عقل سلیم حکم می‌کند تا جمهوری اسلامی ایران به عنوان قلب محور مقاومت با اتخاذ سیاست هماهنگ میان «میدان» و «دیپلماسی»، به تقویت گروه‌های مقاومت در ابعاد مختلف نظامی، سیاسی و اقتصادی بپردازد تا از این طریق مسیر تثبیت دست‌آوردهای مقاومت در مذاکرات سیاسی با کشورهای منطقه بیش از پیش هموار شود.

 

«گسترش روابط با کشورهای قاره آفریقا»

قاره آفریقا به عنوان دومین قاره بزرگ جهان یکی از مناطق تقریبا بکر و فوق العاده برای حضور اقتصادی ایران در بازارهای فرا منطقه‌ای محسوب می‌شود. طبق پیش بینی مرکز تحقیقات «پیو» جمعیت قاره آفریقا در دهه‌های آینده از 1.3 میلیارد نفر به 4.3 میلیارد نفر خواهد رسید! این قاره میزبان منابع طبیعی همچون طلا، الماس، اورانیوم، نفت، گاز و ... می‌باشد که به کشورهای حاضر در این قاره، این فرصت را می‌دهد تا با فروش یا فرآوری این موارد تولید ناخالص داخلی خود را افزایش دهند. همچنین قاره سیاه از شمال به دریای مدیترانه، از شمال شرق به کانال سوئز و دریای سرخ، از شرق به خلیج عدن، از جنوب شرق به اقیانوس هند و از غرب به اقیانوس اطلس راه دارد. چنین پتانسیل‌های اقتصادی سبب آن گردیده است تا قدرتهای جهانی و منطقه به جای حرکت به سمت بازارهای حوزه آتلانتیک یا  آسیا پاسفیک به سمت بازارهای قاره سیاه هجوم بیاورند. نگاهی به تنش‌های موجود دراین منطقه، این نکته را به ما یادآوری می‌کند تا جمهوری اسلامی ایران با برقراری روابط نزدیک با پایتخت‌های آفریقایی پای شرکت‌ها و تجار ایرانی را به این منطقه باز کند.

 

«تداوم راهبرد جلوگیری از نفوذ رژیم صهیونیستی در منطقه»

یکی از چالش‌های اساسی که منافع ایران را در دوران ریاست آیت الله رئیسی تهدید میکند تداوم روند عادی سازی روابط میان کشورهای منطقه «منا» با رژیم صهیونیستی و تشکیل یک بلوک منطقه‌ای علیه نفوذ و منافع تهران است. آمریکا برای کنترل رقیب اصلی خود یعنی چین مجبور است تا حوزه حضور ژئواستراتژیک خود را از منطقه غرب آسیا به جنوب شرقی آسیا تغییر دهد. به همین دلیل تل‌آویو بسیار نگران امنیت خود در دوران خلاء عدم حضور آمریکا در منطقه است. در چنین شرایطی ممکن است واشنگتن پیش از خروج نیروهایش از افغانستان، سوریه و عراق به کشورهای عربی فشار بیاورد تا آنها را وارد بلوک رژیم صهیونیستی کند. راهبرد ایران برای مقابله با این طرح صهیونیستی باید سرعت بخشیدن به آهنگ مذاکرات با کشورهای مهم منطقه بویژه عربستان سعودی و ترکیه باشد تا از این طریق جلو پیش‌روی رژیم صهیونیستی و انزوا خود را بگیرد.

 

«استمرار رقابت منفی با قدرتهای منطقه‌ای»

نظم امنیتی منطقه خاورمیانه به دلیل تحولات مهم ژئوپلیتیکی همچون فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، حمله نظامی آمریکا به عراق و افغانستان، بیداری اسلامی، ظهور فتنه داعش و کودتاهای مورد حمایت محور محافظه‌کار نظم منطقه وارد مرحله‌ای سیال شده است که در آن هر یک از قدرتهای منطقه می‌کوشند تا نفوذ خود را افزایش داده و اصطلاحا «سهم بیشتری از کیک بردارند». جمهوری اسلامی ایران می‌تواند با کمک بازیگران صلح‌ساز منطقه به جای تداوم «رقابت منفی» با قدرتهای منطقه به سمت تاکید بر منافع و همکاری‌های مشترک حرکت کند. اتخاذ این راهبرد مثبت می‌تواند سبب کاهش مخاطرات امنیتی در منطقه شده و سیاست خارجی اما با هزینه کمتری دنبال شود.

 

بهره سخن

در این یادداشت سعی شد تا به عمده فرصتها و نقاط تهدیدی که می‌تواند مسیر پیش رو دستگاه سیاست خارجی دولت سیزدهم را تسهیل کند یا مانعی بر سر آن باشد، بررسی شود. ایران ما درسالهای اخیر به دلیل تشدید تنش با کشورهای منطقه و همچنین سخت‌تر شدن ساختار تحریم‌های آمریکایی روزهای پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است. دستگاه سیاست خارجی دولت سیزدهم می‌تواند با توجه ویژه به مقوله «دیپلماسی اقتصادی» روابط با کشورهای جهان را نه با لنز امنیتی، بلکه براساس منافع مشترک و وابستگی متقابل تنظیم کند. براساس مواضع اعلامی سید ابراهیم رئیسی در رقابت‌های انتخاباتی و کنفرانس‌های خبری، اولویت نخست دولت ایشان بهبود شاخص‌های کلان اقتصادی و معیشت مردم است. بر همین اساس وزارت امور خارجه در دوران صدارت امیر عبداللهیان می‌تواند تبدیل به یکی از وزارت خانه‌های پیشرو در زمینه توسعه اقتصادی شود.  

 

مطالب مرتبط
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
تحلیل های برگزیده
آخرین اخبار