خطر بروز جنگ نیابتی در افغانستان

«پیرمحمد ملازهی»، کارشناس و تحلیلگر مسائل منطقه در گفت‌وگو با «راهبرد معاصر» در خصوص آخرین تحولات افغانستان و اعلام آمادگی «احمد شاه مسعود» برای مذاکره در صورت توقف حملات طالبان گفت: واقعیت این است که شرایط سختی وجود دارد، منطقه محاصره است و امکان اینکه بتوانند برای مدت طولانی در محاصره زندگی کنند و بدون حمایت از جایی امکان پذیر نیست. من فکر می کنم، خیلی عاقلانه برخورد می کنند که می گویند حمله نکنید و اجازه دهید مواد غذایی و سوخت برسد و ما حاضر به مذاکره هستیم.

وی با تاکید بر اینکه اختلاف نظر طرف‌های درگیر در افغانستان زیاد است، اظهار داشت: احمد شاه مسعود و کسانی که در دره پنجشیر مقاومت می کنند دنبال این هستند که ساختار قدرت به گونه ای طراحی شود که طالبان نوعی توزیع قدرت را به لحاظ قانونی بپذیرد ولی این موضوعی است که طالبان زیر بار این نمی رود. حداکثر امتیازی که مانده ممکن است، چند نفر را بپذیرد و پست هایی بدهد ولی این آن چیزی نیست که پنجشیری ها می خواهند. پنجشیری ها به دنبال توزیع قدرت هستند یعنی نوعی دولت فدرالی یا شبه فدرالی که بتوانند سهمی از قدرت را در مرکز برعهده داشته باشند. این مسئله را طالبان نمی پذیرد و لذا طالبان هم یکدست نیست. شورای موتلف قدری متعادل است و تا مدتی که مشروعیت بین المللی و منطقه ای کسب شود نیاز دارند صحبت از حقوق زنان، صحبت از حقوق اقلیت های قومی و مذهبی کنند. بنابراین، مسئله داخل طالبان هم مانع بزرگی است . حتی اگر طالبان موافقت کند که مذاکره کند و محاصره را کاهش دهد ولی در نهایت امارت اسلامی را اعلام می کنند و برای دیگران حق و حقوق زیادی قائل نمی شوند.

ملازهی در خصوص آینده سیاسی افغانستان و احتمال بروز «جنگ داخلی» در این کشور نیز عنوان کرد: طالبان به دنبال امارت اسلامی هستند. امارت اسلامی بر اساس برداشتی که خود آنها از شریعت دارند که انحصاری است و می خواهند یک قدرت انحصاری را اعمال کنند. اما واقعیت این است که شرایط افغانستان با 20 سال پیش خیلی تفاوت کرده و اگر آنها به سمت قدرت بروند و دست به سلاح ببرند و حوزه نفوذ طالبان به آن شکلی که آنها انتظار دارند در مناطق قومی پیش نرود که به معنای جنگ داخلی است. در جنگ داخلی علی القاعده کسی برنده نیست، طالبان هم برنده نیست. مردم غیرنظامی قربانی می شوند و اگر جنگ داخلی دربگیرد به سرعت ممکن است تبدیل به «جنگ نیابتی» کشورهای منطقه در خاک افغانستان شود و حتی کشورهای بزرگ که به نوعی منافعی در افغانستان برای خود دارند دخالت کنند که در این صورت ممکن است افغانستان تجزیه شود.

این کارشناس مسائل منطقه تشکیل «دولت وحدت ملی» از طریق مشارکت همه‌ی گروه‌ها و اقوام افغانی را مورد تاکید قرار داد و اظهار داشت: خطرات برای آینده افغانستان زیاد است مگر اینکه طالبان واقع بینانه تر برخورد کند و دولتی تشکیل دهند که از ظرفیت پذیرش بقیه گروه های قومی، مذهبی، سیاسی و غیره برخوردار باشد و به نوعی دولت وحدت ملی باشد. قانون اساسی طوری طراحی شود که منافع همه گروه ها را تضمین کند و همچنین سازوکارهای دموکراتیک همچون انتخابات را بپذیرند که چرخه قدرت صورت گیرد و اجازه دهند احزاب کار کنند، اما واقعیت این است که در ذهنیت طالبان چنین مواردی نمی گنجد.