
به گزارش راهبرد معاصر؛ با تشدید پدیده آلودگی هوا در پایتخت، الزام اجرای سیاستهای کنترلی و محدودکننده بیش از پیش احساس میشود. در همین راستا و بر اساس دادهها و جمعبندیهای کارشناسی، ششمین جلسه کارگروه اضطرار آلودگی هوای استان تهران به ریاست حسن عباسنژاد تشکیل و مصوبات جامعی برای روزهای یکشنبه و دوشنبه، ۹ و ۱۰ آذرماه ۱۴۰۴، تصویب شد. این مصوبات که بخشهای مختلفی از زندگی شهری را تحت تأثیر قرار میدهد، بر محوریت بهینهسازی طرح ترافیک تهران و کاهش ترددهای غیرضروری استوار شده است. جزئیات مربوط به طرح ترافیک تهران در روزهای یکشنبه و دوشنبه مورخ ۹ و ۱۰ آذر ماه ۱۴۰۴ را در ادامه بخوانید.
اجرای دقیق و بدون تخلف طرح ترافیک تهران، هسته مرکزی این مصوبات برای کاهش آلودگی هوا است. بر این اساس، طرح ترافیک تهران به صورت زوج و فرد از ساعت ۶:۳۰ صبح تا ۲۰:۳۰ از درب منازل در پایتخت اجرا میشود.
علاوه بر این، تردد کامیونها در سطح شهر به صورت شبانهروزی ممنوع است؛ مگر خودروهایی که حمل مواد فاسدشدنی و سوخت را بر عهده دارند. پلیس راهور موظف شده است تا از تردد خودروهای دودزا و دارای آلایندگی قابل رؤیت ممانعت به عمل آورد. همچنین اجرای برنامههای مدیریت ترافیک و بهروزرسانی و نصب دوربینهای هوشمند طرح ترافیک تهران با جدیت دنبال خواهد شد.

مبلغ جریمه طرح زوج و فرد تهران ۱۴۰۴ برای خودروهایی که برخلاف ضوابط طرح از منزل خارج شوند ۲۰۰ هزار تومان است. این مبلغ بهصورت قطعی و بدون اعمال تخفیف یا تعلیق برای پلاکهایی که مطابق روز زوج یا فرد نباشند ثبت خواهد شد. اعلام این رقم در شرایطی صورت گرفته که بسیاری از شهروندان به دلیل افزایش آلودگی هوا مجبور به کاهش تردد هستند و اجرای این محدودیت نقش مهمی در کنترل شرایط دارد.
پلیس تأکید کرده که این جریمه تنها مربوط به خروج از منزل است و در مرحله فعلی محدودیت، مبنای کنترل، محل شروع حرکت خودرو محسوب میشود نه صرفاً ورود به محدودههای شهری. به همین دلیل تخلف در اولین لحظه خروج خودرو از پارکینگ ثبت میشود.
اجرای طرح زوج و فرد از درب منزل باعث شده که بحث جریمه زوج و فرد از درب منزل به یکی از موضوعات اصلی شهروندان تبدیل شود. در این شیوه کنترل، خودرو براساس رقم آخر پلاک و روز هفته مجاز یا غیرمجاز به تردد شناخته میشود و پلیس بدون نیاز به حضور در محدوده مرکزی شهر یا کنترل دستی، تخلف را از طریق دوربینها ثبت میکند.
اجرای طرح زوج و فرد از درب منزل یکی از سختگیرانهترین شیوههای اعمال محدودیتهای ترافیکی است که طی سالهای اخیر تنها در روزهای اوج آلودگی هوا اجرا شده است. در این حالت، محدوده خاصی برای اجرای طرح تعریف نمیشود و تمام سطح شهر تهران مشمول طرح است. این روش باعث شده کنترل تردد بسیار گستردهتر و مؤثرتر باشد.
یکی از اقداماتی که همزمان با اجرای طرح زوج و فرد از درب منزل تصویب شده، ممنوعیت فروش مجوز روزانه طرح ترافیک در این بازه زمانی است. این تصمیم به معنای جلوگیری از افزایش تعداد خودروهای مجاز به ورود به مرکز شهر است، زیرا حتی ورود مجاز نیز میتواند آلودگی را تشدید کند.
شهرداری تهران موظف شده تا پایان اجرای محدودیت، هیچگونه مجوز روزانه برای تردد در محدوده طرح ترافیک صادر نکند. این مسئله باعث شده که بسیاری از کارمندان، مشاغل خدماتی و حتی رانندگان خودروهای شخصی برنامهریزیهای کاری خود را تغییر دهند و به سمت استفاده از حملونقل عمومی یا دورکاری حرکت کنند.
برای کاهش تجمعات و حضور مردم در فضاهای عمومی، محدودیتهای دیگری نیز اعمال شده است. بر این اساس، تمامی پارکها، شهربازیها و کلیه مراکز تجمعی مانند سینماها و تئاترها تعطیل خواهند بود. همچنین برگزاری هرگونه تجمع، همایش و مسابقات ورزشی در فضاهای سرباز و سرپوشیده ممنوع اعلام شده است. فعالیت اصناف نیز از ساعت ۹:۳۰ صبح تا ۲۰:۳۰ شب مجاز است، اما اصناف خدماتی از این قاعده مستثنی هستند.
کارگروه اضطرار، برای تکمیل چرخه مقابله با آلودگی هوا، اقدامات دیگری را نیز در دستور کار قرار داده است. از جمله این اقدامات میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- جلوگیری از روشن ماندن اتوبوسها و مینیبوسها در پایانهها و توقفگاههای شرکت واحد.
- استقرار پایگاههای سیار اورژانس در مناطق پرتردد شهرهای استان.
- ضروری بودن استفاده از ماسکهای مورد تأیید وزارت بهداشت، به ویژه برای گروههای حساس.
- انجام اطلاعرسانی گسترده درباره توصیههای بهداشتی و پرهیز از اقدامات تشدیدکننده آلودگی هوا.
- ممنوعیت هرگونه فعالیت عمرانی شامل تخریب و آواربرداری در سطح استان.
- جلوگیری از پسماندسوزی و سوزاندن شاخ و برگ درختان در تمام مناطق شهری.
- تشدید نظارت بر واحدهای آلاینده و نوع سوخت نیروگاهها و صنایع.
سرهنگ علیاصغر شریفی، رئیس مرکز اطلاعرسانی پلیس راهور تهران بزرگ اعلام کرد: خودروهایی که دارای نقص فنی هستند به ویژه خودروهای دودزا در شرایط فعلی آلودگی هوا مشمول ابطال معاینه فنی و توقیف خواهند شد. این خودروها پس از توقیف ملزم به رفع نقص و دریافت معاینه فنی جدید از مراکز معاینه فنی مجاز هستند.

وی در ادامه درباره خودروهای دودزا افزود: بر اساس قانون، تردد اینگونه خودروها در سطح شهر ممنوع است. حتی اگر خودرو دارای معاینه فنی باشد، اما در لحظه اعمال قانون به دلیل نقص فنی دودزا تشخیص داده شود، برگه معاینه فنی آن ابطال خواهد شد.
به گفته وی، در صورت توقیف خودرو به دلیل نقص فنی، برگهای به راننده تحویل میشود که بر اساس آن موظف است حداکثر ظرف ۱۰ روز نسبت به رفع نقص اقدام کرده و پس از دریافت معاینه فنی جدید از مراکز مجاز، آن را به پلیس ارائه کند تا پلاک خودرو آزاد شود.
سرهنگ شریفی ادامه داد: در صورتی که مالکان خودرو در مهلت تعیینشده برای رفع نقص خودرو خود اقدامی نکنند، پیامکی از سوی پلیس راهور برای آنها ارسال میشود. در چنین شرایطی تمامی خدمات مرتبط با آن خودرو از جمله شمارهگذاری، نقل و انتقال و سایر خدمات متوقف میشود.
وی درباره دلایل ابطال معاینه فنی نیز گفت: دودزا بودن، نقص در سیستم روشنایی، شکستگی شیشهها و آینهها، آلودگی صوتی، مشکلات سیستم تعلیق، نقص در تجهیزات ایمنی سرنشین و تغییر ارتفاع خودرو از جمله دلایل ابطال معاینه فنی است. همچنین اگر خودرویی در تصادف بیش از ۶۰ درصد خسارت ببیند، معاینه فنی آن نیز باطل میشود. وی تأکید کرد در شرایط فعلی آلودگی هوا، اولویت پلیس برخورد با خودروهای دودزا است.
سرهنگ شریفی درباره روند ابطال معاینه فنی خودروهای دودزا و دارای نقص فنی از طریق سامانه «سیمفا» گفت: در این طرح که از شهریور ۱۴۰۲ آغاز شده و تا شهریور ۱۴۰۴ بیش از ۳۱ هزار مورد ابطال معاینه فنی را در پی داشته است.
وی همچنین مبالغ اعمال قانون (جریمه) را چنین اعلام کرد:
تردد غیر مجاز در محدودههای ممنوع مصوب در شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور و شورای هماهنگی ترافیک استانها یا کلانشهرها و محدودههایی که به طور موقت ازطرف پلیس راهور ممنوع اعلام شده است: ۲۰۰ هزار تومان
رانندگی با خودروی دودزا: ۲۰۰ هزار تومان
نداشتن گواهی معاینه فنی معتبر: ۱۰۰ هزار تومان.
این مجموعه تصمیمات، نشاندهنده عزم جدی مسئولان برای کاهش اثرات آلودگی هوا با بهرهگیری از تمامی ابزارها، به ویژه بهینهسازی طرح ترافیک تهران است. شهروندان تهرانی برای همراهی در این اقدام ملی، میبایست با کاهش سفرهای غیرضروری و استفاده کمتر از خودروهای شخصی، در اجرای موفقتر طرح ترافیک تهران مشارکت فعالانه داشته باشند.